ахлоқий маданият ва қадриятлар

PPT 11 sahifa 166,0 KB Bepul yuklash

11 sahifa

FaylHub.uz

Telegram orqali yuklab olish

Hajm 166,0 KB

Fayl turi PPT

Sahifalar 11

Yangilangan Dek 2025

Sahifa ko'rinishi (5 sahifa)

Pastga aylantiring 👇

1 / 11

слайд 1 15-мавзу. ахлоқий маданият ва қадриятлар. режа: 1)ўрта асрлар мусулмон шарқи ахлоқшунослигида машшоиййўнлик ва тасаввуф йўналишларининг ўрни (фаробий, ар- розий, ибн- сино, ибн- рушд, ғазолий) 2)темур ва темурийлар даври ахлоқшунослиги (навоий, кошифий). 3)машхур пандномаларнинг ахлоқий мохияти (“калила ва димна”, “қутадғу билиг”, “гулистон” в.б). шуни алохида таькидлаш лозимки, ўрта осиё, жумладан ўзбекистон худудида араб истилосидан кейинги ислом таьсирида дунёга келган ва энг ривожланган маданият, ўзбек халқи маданияти хисобланади. шарқнинг маьнавий маданияти ислом билан боғлиқ эди. шу сабабли ўрта осиё мутафаккирларининг фалсафий қарашларида, шунингдек давлатга ижтимоий хаётга бўлган муносабатларида, ахлоқий ва эстетик қарашларида исломнинг таьсири кучли эди. шунга қарамай, этик қарашларда инсон бу дунёнинг энг олий зоти деб қаралди. ўрта осиё мутафаккирлари олам ва нарсаларнинг қадр- қимматини инсонийлик билан белгиладилар. инсонпарварлик ғоялари этик системаларда янги ва юқори босқичга кўтарилди. умуман олганда, фалсафий- ахлоқий оқимлар борасида гап кетганда, мусулмон шарқида 2 йўналиш алохида ўрин тутади: булар машшоиййўнлик ва тасаввуф ахлоқшунослиги. ўрта асрлар …

2 / 11

ни рад этишган; худо билан борликни тенглаштирганлар; инсонни идроки ва кучига ишонганлар; инсонни атроф мухитни идроки оркали таниши мумкинлиги, назариясини олга сурганляр суфизм тарафдорлари аль-беруни фикрича , инсон учун энг фойдалиси, уз хохиши билан дунёнинг нози-неъматларидан воз кечиб, тарку дунё килиб яшамок. аскетизм. аль-кинди фалсафаси просубстанциялар хакида таълимот дунёни билиш гояси аль-кинди фалсафаси мухимлиги аль-кинди просубстанцияларга куйидагиларни киритган материя; борлик. харакат; шакл; вакт; аль-канди илмнинг уч боскичини келтирган мантикий ва математик; таббиий илм; метафизию (фалсафий). аль-канди арабларни учун қадимги юнон фалсафаси, хусусан, аристотель фалафаси билан таништирди. аль-канди ўзининг субстанция ҳақидаги таълимтотини илгари сурди. аль-киндий ортодоксал ислом схоластлари – мутакаллимлар инкор қилган оламни инсон ақли билан билиш мумкинлигини тан олди. ҳақиқий билимни эгаллашнинг учта босқичини асослади. шарқ фалсафасида аристотелизм анъаналарига асос солди, шарқ перипатезмини илгари сурди ва уни европа ва осиёдаги энг илғор ғояларидан бири бўлишига ҳиссасини қўшди. абу наср форобий (870-950) асосий асарлари: “китоб-ул хуруф”, “фозил одамлар шаҳри” “фан ва …

3 / 11

ўтишини қатъиян рад этади ва руҳ ҳам, тана каби субстанцияларнинг индивидуал бирлигидан иборат, деб ҳисоблайди. айрим нарсалар бирламчи, мавжуд тушунчалар ва ғоялар – иккиламчидир ва улар ақлда муайян нарсаларнинг мавҳумлашиши натижасида пайдо бўлади универсалиялар мавжуд бўлгани учун ҳам умумий тушунчалар мавжуддир билишнинг физиклар фойдаланувчи биринчи йўли сезишдан бошланиши лозим, чунки тана сезгига яқинроқдир. бу ҳол сезгилар муайян нарсаларни акс эттириши билан изоҳланади. нарсалар сезги органларида акс этгач, жисмни ва унинг юзаси, чизиқлари ва нуқталарини мавхум ўрганишга ўтиши лозим. математиклар жисмнинг у ёки бу жиҳатларини теранроқ билиш учун фойдаланувчи билишнинг иккинчи йўли мавҳумлаштиришдан бошланиши даркор. билишни мавхум нуқтадан бошлаган ақл муайян жисм бўйлаб ҳаракатлана бошлайди, мавхум чизиқ, юза, жисмни англайди ва сўнгра муайян жисмни тушуниб етади. ахлоқий муаммолар унинг “бахтга эришув йўлини кўрсатувчи китоб”, “бахтга эришув хақида”, “фозил одамлар шаҳри” сингари асарларида кўтарилган. фаробийнинг ахлоқий қарашларида ақл категорияси билан бирга бахт ва фазилатлар категорияси хам мухим ўрин тутади. бахтни қўлга киритиш …

4 / 11

бутунлай ўзгача; у ўлим туфайли улкан бир ёвузлик қурбони бўлаётганидан эмас, балки яхшиликни камроқ қилишга махрум эканидан чўчийди. фазилатли одам ўлган ёки ўлдирилганда, у эришган бахтга хавас қилиш лозим, унга эмас балки ундан ажраб қолган хамшахарларининг холига йиғлаш керак бўлади. фаробий фалсафий ва ахлоқий қарашлари зиддиятли ва маьлум маьнода мавхум бўлишига қарамай ўрта аср шарқида илғор ижтимоий, фалсафий, ахлоқий фикирларнинг ривожланишига сезиларли таьсир кўрсатади. абу бакр мухаммад закариё ар- розий ўрта аср шарқининг энг йирик олим- мутфаккирларидан бири бўлиб, яқин ва ўрта шарқ халқларининг табиий- илмий ва фалсафий тафаккури тараққиётига катта таьсир кўрсатган. унинг 3 та фалсафий рисоласи: “китоб тибб ар- рухоний” (“рухий шифо топиш китоби”), “китоб- сират ал- фалсафийа” (“фалсафий хаёт тарзи хақидаги китоб”) ва “мақола фи аморат иқбол ва ад- давлатий” (“бахт- саодат ва бойликка эришиш йўллари хақидаги мақола”) олим ахлоқий қарашларини ўрганиш учун манба вазифасини ўтайди. ар- розийнинг ахлоқий қарашлари, илмий тил билан айтганда гедонизм ва эвдемонизмга …

5 / 11

аллайди. у ахлоқ масаласига “ахлоқ”, “ахлоқ фани ”, “оила қурилиши” ва бошқа кўп асарларни бағишлайди. “ахлоқ фани воситасида”,- деб ёзган эди ибн сино,- инсон ўз хатти- харакатини ўрганиб, келажакда бахтли ва фаровон яшашга харакат қилади: ибн сино ахлоқ категориясига яхшилик ва ёмонлик, лаззат, донолик, сахийлик, севги- мухаббат, камтарлик, азоб- уқубатларни киритади. уяхшилик ва ёмонлик хақида гапириб шундай ёзади: “нимаки мавжуд бўлса- ўз табиатига кўра камолотга интилади. мана шу камолотга интилиш, ўз мохиятига кўра яхшиликдир. буюмларга хос бўлган нуқсонлар ёмонликдир. яхшилик фаолликка, ёмонлик турғунликка олиб келади”. ибн сино (980 – 1037) асарлари: «тиб қонунлари», «билим китоби», “донишнома”, “хай ибн якзон” табиат азалий ва абадийдир, унинг қонунлари ўз-ўзидан ўзгармайди ва инсон уларни англаб етишга қодир, жон тана фаолияти билан белгиланади ва унинг индивидуал умрбоқийлиги мумкин эмас таълимоти: ибн сино моддий дунё предметларини сезгилар манбаи деб ҳисоблаб, уларнинг объектив табиатини ташқи моддий дунё инъикоси сифатида ёритади сезги материянинг хоссалари ва олий шаклларидан бири …

Ko'proq o'qimoqchimisiz?

Barcha 11 sahifani Telegram orqali bepul yuklab oling.

To'liq faylni yuklab olish

"ахлоқий маданият ва қадриятлар" haqida

слайд 1 15-мавзу. ахлоқий маданият ва қадриятлар. режа: 1)ўрта асрлар мусулмон шарқи ахлоқшунослигида машшоиййўнлик ва тасаввуф йўналишларининг ўрни (фаробий, ар- розий, ибн- сино, ибн- рушд, ғазолий) 2)темур ва темурийлар даври ахлоқшунослиги (навоий, кошифий). 3)машхур пандномаларнинг ахлоқий мохияти (“калила ва димна”, “қутадғу билиг”, “гулистон” в.б). шуни алохида таькидлаш лозимки, ўрта осиё, жумладан ўзбекистон худудида араб истилосидан кейинги ислом таьсирида дунёга келган ва энг ривожланган маданият, ўзбек халқи маданияти хисобланади. шарқнинг маьнавий маданияти ислом билан боғлиқ эди. шу сабабли ўрта осиё мутафаккирларининг фалсафий қарашларида, шунингдек давлатга ижтимоий хаётга бўлган муносабатларида, ахлоқий ва эстетик қарашларида исломнинг таьсири кучли эди. шунга қарамай, эти...

Bu fayl PPT formatida 11 sahifadan iborat (166,0 KB). "ахлоқий маданият ва қадриятлар"ni yuklab olish uchun chap tomondagi Telegram tugmasini bosing.

Teglar: ахлоқий маданият ва қадриятлар PPT 11 sahifa Bepul yuklash Telegram