eftalitlar davri madaniyati

PDF 8 pages 313.7 KB Free download

8 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 313.7 KB

File type PDF

Pages 8

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 8

mavzu: ilk o‘rta asrlar davri madaniyati va san’ati reja: 1.eftalitlar davri madanivati. 2.turk xoqonligi davri madaniyati, san’ati. 3. ilk o‘rta asrlarda diniy qarashlar. mavzuning o‘quv maqsadi: talabalarga ilk o‘rta asrlar davr madaniyati va san’ati hamda diniy qarashlar to‘g‘risidatushunchalar berishdan iborat. kushonlar saltanati inqirozga uchragach, hayot sahnasida yangi bir sulolalar davlatchiligi – eftalitlar davlati paydo bo‘ldi. eftalitlar qadimgi orolbo‘yi ko‘chmanchi massagetlar avlodlaridan bo‘lib, o‘z davrida o‘ta jangariligi va hujumkorligi bilan ajralib turganlar. shu sababli qisqa vaqt ichida sharqiy turkistondan kaspiy bo‘ylarigacha bo‘lgan katta hududlarni o‘zlariga bo‘ysundirganlar. hatto, sosoniylardan bo‘lgan podshoh peruzni ham (459-484) mag‘lubiyatga uchratib, eroniylarni o‘lpon to‘lashga majbur qilganlar. eftalitlarning qisqa muddat ichida kuchli davlat barpo etishida, birinchidan, barcha qabila-urug‘larning azaliy an’analariga qat’iy bo‘ysunishi, ikkinchidan, umumqabila uchun qabul qilingan huquq va axloq me’yorlarini buzganlarga ko‘riladigan jazoning qat’iy qilib qo‘yilganligi, uchinchidan, ko‘chmanchi va yarimko‘chmanchi hayot kechiruvchi qabilalarning jangarilik xarakteri muhim rol o‘ynagan. eftalitlarda ko‘p erlilik (poliandriya) an’anasi, ya’ni aka-ukalarning bir ayo‘lni …

2 / 8

avlat kishilar vafot etganda esa, ularning jasadi maxsus tayyorlangan tosh dahmaga qo‘yilgan. urug‘ boshlig‘i vafot etganda, juda katta tantana bilan dafn marosimi o‘tkazilgan. odatga ko‘ra urug‘ning eng boy-badavlat kishilari 20 va undan ham ko‘proq sodiq do‘stlarga ega bo‘lgan. ivasrda yashagan tarixchi ammian marselinning yozishiga ko‘- ra, xionit shahzodasi vafot etganda, uning murdasi kuydirilib, uning atrofiga sodiq do‘stlarining terrakota haykalchalari o‘tkazib qo‘yilgan. xulosa qilib aytganda, eftalitlarning 100-yildan oshiqroq hukmronligi davri markaziy osiyodagi xalqlarning jipslashuvi, turli qabilalarning qo‘shilishi, iqtisodiy va madaniy hayotningyanada rivojlanishida muhim ahamiyat kasb etgan. turk xoqonligi davri madaniyati, san’ati va diniy qarashlari v asrning ikkinchi va vi asrning birinchi yarmida oltoy va janubiy sibir hududlarida uyushgan yangi bir kuch – turk qabilalar ittifoqi vujudga keladi. bu ittifoqning eng ko‘zga ko‘ringan boshlig‘i bumin vi asrning o‘rtalarida o‘sha davrdagi osiyoning ancha kuchli davlati hisoblangan jujan xoqonligiga katta zarba beradi va o‘zining turk xoqonligiga asos soladi. bumin xoqon ukasi istemi bilan birga …

3 / 8

olingan, so‘ngra o‘lim jazosiga mahkum etilgan. eftalitlarning kuchli davlatga ega bo‘la borishi ularning o‘troqlashuviga olib kelgan, sun’iy sug‘orish shohobchalari kengayib, dehqonchilik madaniyati yuksala borgan. qalin mudofaa devorlari bilan o‘ralgan istehkomli qal’alar, qo‘rg‘onlar soni tezlik bilan ko‘- paygan. bu davrda amudaryo, surxondaryo, qashqadaryo, zarafshon va chirchiq daryolari bo‘ylarida dehqonchilik rivojlanadi. mazkur daryolardan suv ichuvchi shaharlarda hunarmandchilik taraqqiy etadi. ayniqsa, kulolchilik, chilangarlik, shisha ishlab chiqarish, bo‘zchilik va sarrojlik, zargarlik va qurolsozlik yuksaladi. chorvachilik va dehqonchilik rivojlanib, sun’iy sug‘orish tizimlari qurilishi avj oladi. eftalitlarda hokimiyatni boshqarish maxsus kengash zimmasida bo‘lgan. hokimiyat tepasida kengash ma’qullagan kishi turgan. u taxtni kengash tasdiqlagan qonun asosida boshqargan. eftalitlar davrida xorazm, so‘g‘diyona, baqtriya va shosh viloyatlarida mustahkam va hashamatli qo‘rg‘onlar vujudga kelgan. savdo-sotiqning gurkirab rivojlanishi eftalitlar davlatchiligi iqtisodiyotining yanada rivojlanishiga olib keladi, harbiy qudratini yana oshiradi. tashqi savdoga ipak, bo‘yoq mahsulotlari, rangli shishalar, qimmatbaho tosh, arg‘umoq otlar, matolar, qurol-yarog‘lar chiqariladi. albatta, mamlakatning iqtisodiy taraqqiyoti nafaqat mamlakatning madaniy hayotiga, …

4 / 8

lariga ko‘ra kuchli tabaqalanishga ega bo‘lganlar. oddiy eftalitlar murdasi tuproqqa qo‘yilgan. boy-badavlat kishilar vafot etganda esa, ularning jasadi maxsus tayyorlangan tosh dahmaga qo‘yilgan. urug‘ boshlig‘i vafot etganda, juda katta tantana bilan dafn marosimi o‘tkazilgan. odatga ko‘ra urug‘ning eng boy-badavlat kishilari 20 va undan ham ko‘proq sodiq do‘stlarga ega bo‘lgan. ivasrda yashagan tarixchi ammian marselinning yozishiga ko‘- ra, xionit shahzodasi vafot etganda, uning murdasi kuydirilib, uning atrofiga sodiq do‘stlarining terrakota haykalchalari o‘tkazib qo‘yilgan. xulosa qilib aytganda, eftalitlarning 100-yildan oshiqroq hukmronligi davri markaziy osiyodagi xalqlarning jipslashuvi, turli qabilalarning qo‘shilishi, iqtisodiy va madaniy hayotning yanada rivojlanishida muhim ahamiyat kasb etgan. eftalitlarda hokimiyatni boshqarish maxsus kengash zimmasida bo‘lgan. hokimiyat tepasida kengash ma’qullagan kishi turgan. u taxtni kengash tasdiqlagan qonun asosida boshqargan. eftalitlar davrida xorazm, so‘g‘diyona, baqtriya va shosh viloyatlarida mustahkam va hashamatli qo‘rg‘onlar vujudga kelgan. savdo-sotiqning gurkirab rivojlanishi eftalitlar davlatchiligi iqtisodiyotining yanada rivojlanishiga olib keladi, harbiy qudratini yana oshiradi. tashqi savdoga ipak, bo‘yoq mahsulotlari, …

5 / 8

ab ot, sigir, va qo‘y qurbonlik qilish marosimi ancha muhim bo‘lgan. shu o‘rinda nima sababdan buddaviylik markaziy osiyo xalqlarining mustahkam diniy e’tiqodiga aylanmadi, degan savol tug‘iladi. axir buddaviylik hatto turkiy sulola-kushonlar tomonidan davlat dini deb e’lon qilingan edi-ku? turklar azaldan tabiatning ayovsiz qarama-qarshiligi ostida yashaganlar. ular iqlim sharoiti birmuncha mo‘tadil bo‘lgan hindlarga nisbatan injiq tabiat hodisalari va turli urushqoq qavmlar orasida yashaganlar. ularning yumshoq ko‘ngil bo‘lishi, yovga rahm-shafqat qilishi o‘lim bilan baravar bo‘lgan. shimolning ayovsiz sovuqlariga, tabiatning turli xil sinovlari va har qanday qiyinchiliklarga dosh bera oladigan mustahkam iroda talab qilinar edi. shu boisdan ham turklar o‘z mijozlariga to‘g‘ri kelmagan hindiston dinlarini qabul qilishga mutlaqo urinishmagan. xususan, budda dini vi – viii asrlar davomida markaziy osiyoda tarqala boshlagan edi. biroq ko‘k turk hukmdori bilga xoqon va uning vaziri to‘nyuquq bu dinni yumshoqlik va miskinlikni targ‘ib etgani, jangu jadalni va hayvon so‘yishni man qilgani, xullas, turklarning hayot tarzlariga mos kelmagani uchun …

Want to read more?

Download all 8 pages for free via Telegram.

Download full file

About "eftalitlar davri madaniyati"

mavzu: ilk o‘rta asrlar davri madaniyati va san’ati reja: 1.eftalitlar davri madanivati. 2.turk xoqonligi davri madaniyati, san’ati. 3. ilk o‘rta asrlarda diniy qarashlar. mavzuning o‘quv maqsadi: talabalarga ilk o‘rta asrlar davr madaniyati va san’ati hamda diniy qarashlar to‘g‘risidatushunchalar berishdan iborat. kushonlar saltanati inqirozga uchragach, hayot sahnasida yangi bir sulolalar davlatchiligi – eftalitlar davlati paydo bo‘ldi. eftalitlar qadimgi orolbo‘yi ko‘chmanchi massagetlar avlodlaridan bo‘lib, o‘z davrida o‘ta jangariligi va hujumkorligi bilan ajralib turganlar. shu sababli qisqa vaqt ichida sharqiy turkistondan kaspiy bo‘ylarigacha bo‘lgan katta hududlarni o‘zlariga bo‘ysundirganlar. hatto, sosoniylardan bo‘lgan podshoh peruzni ham (459-484) mag‘lubiyatga uchratib, eroni...

This file contains 8 pages in PDF format (313.7 KB). To download "eftalitlar davri madaniyati", click the Telegram button on the left.

Tags: eftalitlar davri madaniyati PDF 8 pages Free download Telegram