eftaliylar davlatida davlat boshqaruv tizimi

DOC 87.0 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1705221346.doc eftaliylar davlatida davlat boshqaruv tizimi reja: 1. eftaliylar davlatining tashkil topishi va uning tarix sahnasida tutgan o’rni. 2. eftaliylar davlatining boshqaruv tizimi. 3. ushbu davlatda ijtimoiy-iqtisodiy hayot yer egaligi va soliq turlari. 4. eftaliylarda madaniy hayot va diniy munosabatlar. mamlakatimiz hududida ilk o’rta asrlar davrida tashkil topgan yirik davlatlardan biri eftaliylar davlatidir. eftaliylarning etnik jihatdan qaysi qabila-xalqqa mansubligi va qaysi tilda so’zlashganliklari to’g’risida fan olamida har xil fikrlar bor. ammo aksariyat ko`pchilik olimlar eftaliylarni mil. avv. i asr bilan milodiy iv asr o`rtalarida ettisuvdan va yanada sharqroqdagi tumanlardan orol dengizi bo’ylariga kelib qolgan xunnlar bilan aralashib ketgan holda xun qabilalaridan turkiy tilini qabul qilgan orol bo’yi sak-massaget qabilalarining avlodlaridirlar, degan g’oyani ilgari suradilar. v asrga kelib siyosiy maydonga eftaliylar sulolasi chiqadi. ular to vi asrning ikkkinchi yarmiga qadar mintaqa siyosiy hayotida yetakchilik qiladilar. eftaliylar tarixiga oid ma'lumotlar rimlik tarixchi ammian martsellin (iv asr), vizantiyalik tarixchi prisk paniyskiy (v asr), …

an vizantiyskiyning ma'lumotlariga qaraganda eftalitlar shohi vaxshunvor eftalin deb nomlangan. arman tarixchilaridan biri esa eftaliylar degan nom “xaft” (yetti), ya’ni massagetlarning yettinchi qabilasi nomidan olingan deb hisoblaydi. ammo iv asrning o’rtalarida kushon, eftaliy va yana bir massaget qabilalari boshqa bir qabila bilan birlashgan. arman tarixchilari bu qabilani “xonlar”, vizantiyalik tarixchilar esa “xioniylar” deb ataganlar. arman va suriyalik tarixchilar “xonlar”ni kushonlar bilan bir xil bilishgan, vizantiyaliklar esa ularni “oq xunlar” deb atashgan. bu yerda xionitlar badanining oqligi, o’troq turmush sharoiti va boshqa ko’chmanchi xunlarga nisbatan ancha yuqori madaniyat darajasiga egaligi e’tiborga olingan. prokopiy kesarskiy eftaliylar haqida shunday ma’lumot beradi: “eftaliylar xun xalqlari qabilasi bo`lib, barcha xunlar ichida ular yagona oq tanlidir. turmush tarzi jihatidan ham ular boshqa xunlarga o`xshamaydilar va boshqa xunlarga o`xshab hayvonlardek yashamaydilar. ular bitta podsho boshqaruvida turadilar. bu podsho rimliklar yoki boshqalardan qolishmaydigan holda aholiga g`amxo`rlik ko`rsatadi, o`zaro va qo`shnilar bilan bo`lgan munosabatlarda adolat mezonlariga amal qiladi”. v …

nshtom, k.v. trever kabi olimlar eftaliylarning ilk vatani sirdaryoning quyi oqimi deb hisoblasalar, a. mandelshtam, r. grishman, l. gumilyov, k. enoki kabi olimlar esa eftaliylar vatanini badaxshon deb hisoblaydilar. b. litvinskiy va k. inostransevlar eftalitlarning ilk vatani farg`onaning tog` oldi hududlari bo`lganligi haqidagi fikrni ilgari suradilar. xitoy manbalari eftaliylarni turklar (tukyue) bilan bog`liq ravishda ta’riflaydilar. vizantiyalik tarixchilar, masalan, prokopiy (vi asr) eftaliylarni xunlardan deb ko`rsatar ekan, “ular (ya’ni eftaliylar) xunlardandir, tanalari esa oq” deb eslatadi. eftaliylarning kuchaygan davri v asrning o`rtalariga (456-457) yillarda to’ramon va uning vorisi mixirakula davriga to’g’ri keladi. ya’ni ular xitoyga birinchi marta elchi yuborganliklari bilan bog’liq. ma’lumotlarga ko`ra, shu davrdan to 531-yilga qadar eftalitlar xitoyga 13 marta elchi jo`natadilar. kuch-qudrat jihatdan mustahkamlanib olgan eftaliylar o`rta osiyo va shimoliy hindistondagi kata yerlarni ishg`ol etishga kirishadilar. eftaliylarning tobora kuchayib borayotgan qudrati sosoniylar eronini cho’chitib qo’ygan. natijada sosoniylar shahanshohi peroz eftallarga qarshi 3 marta yurish qiladi. ikki kurashda mag’lubiytga …

janlar va teleutlarni, 490-500-yillarda hindistonni, 497-509-yillar orasida qashg`arni bosib, deyarli butun sharqiy turkistonda o`z hukmronliklarini o`rnatadilar. so’ngra eftalitlar qobul va panjob vodiysini, qarashar, kuchu, qoshg’ar va xo’tonni ham zabt etadilar. umumiy xulosa shundan iboratki, eftaliylar massagetlar avlodidir, ular kushonlar siyosatini davom ettiradilar va o’rta osiyoda yagona markazlashgan davlatni barpo etdilar. eftaliylar qo’li ostida tarbiyalangan pero’zning o’g’li kubod davrida eron eftaliylarga hiroj to’lashda davom etdi, kubod hukmronligi davridagi (488-551) tengsizlik va ekspluatasiya zulmiga qarshi xalq ommasi o`rtasida norozilik qo`zg’olonlari bo`lgan. bu davrda barcha yerlar jamoa qo’lidan tortib olinib “dehqon mulki”ga aylantirilgan. barcha boy shaharlar va hokimiyat boylar qo’lida bo’lgan. shunday qilib, vi asrning boshlariga kelib, eftaliylar anchagina katta hududlarni egallagan edilar, ko`pchilik manbalar eftaliylarning dastavval ko`chmanchi xalqlar bo`lib, keyinchalik o`troqlashganligi haqida ma’lumot beradi. shuning uchun ham ayrim tadqiqotchilar ularni ko`chmanchilar deb hisoblasa, ayrimlari ularni shahar va qishloqlarda yashaganligini ta’kidlaydilar. eftaliylarning poytaxti balx shahri edi. ko`pchilik tadqiqotchilarninng e’tirof etishlaricha, eftaliylar davlati unchalik …

r davlati bir qancha yarim mustaqil mulklarning konfederatsiyasidan iborat bo’lgan. xitoy manbalariga ko’ra taxt otadan bolaga qolmay, shu suloladan kim loyiq deb topilsa o’sha taxtga o’tirgan. demak, ana shu nomzodni aniqlab taqdim etilgan qandaydir bir kengash ham mavjud bo’lgan. bu kengash mo’tabar namoyondalari hamda saltanat arkonlaridan iborat bo’lgan bo’lsa ham ehtimoldan holi emas. eng muhimi eftaliylar davrida davlatimiz qonunlar asosida boshqarilganligini alohida ta’kidlash lozim deb ko’rsatiladi. rumlik tarixchi prokopiy (vi asr) “eftaliylar davlatni qonunlar asosida boshqaradilar” deb yozarkan, ushbu qonunlar turkiy tuzuklar bo’lgani shubhasizdir. eftaliylar davlati podsholari deb yozadi yana tarixchi prokopiy (vi asr) so`zlariga qaraganda vizantiyaliklar bilan forslar orasida mavjud bo`lgan adolatdan zarracha bo`lsada kam bo`lmagan adolatga suyanib faoliyat ko’rsatganlar. odamlar asosan shaharlarda yashaganlar. shuni ham yoddan chiqarmaslik kerakki, bunday ulkan saltanatni boshqarishda yuksak darajada faoliyat ko`rsatuvchi markaziy hokimyatga erishish qiyin edi. shuning uchun shimoliy xindiston, sharqiy turkiston hududlarida va ehtimol boshqa ba’zi viloyatlarda ham boshqaruv eftaliylar nomidan mahalliy …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "eftaliylar davlatida davlat boshqaruv tizimi"

1705221346.doc eftaliylar davlatida davlat boshqaruv tizimi reja: 1. eftaliylar davlatining tashkil topishi va uning tarix sahnasida tutgan o’rni. 2. eftaliylar davlatining boshqaruv tizimi. 3. ushbu davlatda ijtimoiy-iqtisodiy hayot yer egaligi va soliq turlari. 4. eftaliylarda madaniy hayot va diniy munosabatlar. mamlakatimiz hududida ilk o’rta asrlar davrida tashkil topgan yirik davlatlardan biri eftaliylar davlatidir. eftaliylarning etnik jihatdan qaysi qabila-xalqqa mansubligi va qaysi tilda so’zlashganliklari to’g’risida fan olamida har xil fikrlar bor. ammo aksariyat ko`pchilik olimlar eftaliylarni mil. avv. i asr bilan milodiy iv asr o`rtalarida ettisuvdan va yanada sharqroqdagi tumanlardan orol dengizi bo’ylariga kelib qolgan xunnlar bilan aralashib ketgan holda xun qabilalaridan ...

DOC format, 87.0 KB. To download "eftaliylar davlatida davlat boshqaruv tizimi", click the Telegram button on the left.

Tags: eftaliylar davlatida davlat bos… DOC Free download Telegram