vitaminlar va ullarning ahamiyati

PPTX 31 pages 4.8 MB Free download

31 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 4.8 MB

File type PPTX

Pages 31

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 31

vitaminlar va ularning ahamiyati vitaminlar va ularning ahamiyati reja: 1. vitaminlar haqida umumiy tushuncha; 2. yog‘da eriydigan vitaminlar; 3. suvda eriydigan vitaminlar; 4. antivitaminlar; 5. o‘simlik va mikroorganizmlarning vitaminlarga talabi. nimadir bor… vitaminlar haqida umumiy tushuncha vitamin - (lotincha vita - hayot), darmon dori — tirik organizmning hayot faoliyati va normal moddalar almashinuvi uchun zarur boʻlgan organik birikmalar. ular turli xil kimyoviy tuzilishga ega. vitaminlar haqida umumiy tushuncha ovqatda vitamin mutlaqo boʻlmaganda avitaminoz; yetishmaganda gipovitaminoz; oshiqcha miqdor bo‘lish gipervitaminoz. vitaminlar haqida umumiy tushuncha oziq moddalar tarkibida qandaydir moddalar yetishmasligi natijasida odamlar kasal boʻlishi toʻgʻrisidagi maʼlumotlar qadimgi xitoy manbalarida, keyinchalik gippokrat asarlarida uchraydi. xususan qadimgi xitoyda guruch kepagi bilan davolanib ketadigan «beri-beri» kasalligining (very – singal tilida-nimjonlik) uchrashi to‘g‘risidagi ma’lumotlar mavjud edi. bu kasallikda mushaklar atrofiyasi, yurak-tomir tizimini izdan chiqishi kuzatilar edi. shuningdek qadimgi xitoy yozuvlarida «shapko‘rlik» kasali to‘g‘risida ham ma’lumotlar keltirilgan bo‘lib, bu kasallikni jigar iste’mol qilish yo‘li bilan davolash …

2 / 31

deb e’tirof etdi. 1882 yilda takaki degan yapon hakimi ekipajida taxminan 300 nafardan dengizchisi bo‘lgan ikkita kemadagi odamlarning holatini kuzatdi. kemalar 9 oy davomida dengizda suzib yurishgan bo‘lib, birinchi kema dengizchilari shu paytda dengizchilar uchun odatdagi oziq-ovqat mahsulotlarini ist’emol qilishgan bo‘lsa, ikkinchi kema dengizchilari ovqatlari tarkibiga sof sabzavot maxsulotlari ham kiritilgan edi. bunda birinchi kema dengizchilaridan 170 nafari beri-beriga chalingan bo‘lib, 25 nafari vafot etdi. ikkinchi kemada esa kasallikning faqat yengil shakli 14 nafar dengizchida kuzatildi va bu kasallardan biron kishi vafot etmadi. vitaminlar haqida umumiy tushuncha xviii asrda raxitni davolash uchun shifokorlar triska balig‘i yog‘idan foydalanishgan. shu davrda ispaniya qiroli filipp-vning shifokori g.kazal (1735 y.) pellagra (italyancha-pella agra-ko‘chadigan-po‘st tashlaydigan teri) to‘g‘risida ma’lumot berdi. bu kasallikda oldin teri shikastlanadi, so‘ng til, oshqozon-ichak yo‘lining silliq pardasi yallig‘lanadi va yana keyinroq asab-ruhiy shikastlanish paydo bo‘ladi. 1816-yilda fransuz fiziologi f.majandi birinchilar qatori fiziologiyada eksperimental tafsifli ishlarni taklif qildi, hamda eksperimental hayvonlarni sun’iy ravishda …

3 / 31

rdi. yog‘da eriydigan vitaminlar dastlab vitaminlar shartli ravishda lotin alifbosining bosh harflari: a, v, s, d, ye, r va h.k. bilan belgilangan. keyinchalik vitaminlarning kimyoviy tuzilishiga binoan xalqaro standartlashtirishning yagona nomi qabul qilindi. vitaminlar suvda eriydigan, yogʻda eriydigan va vitaminsimon birikmalarga ajratiladi. yogʻda eriydigan vitaminlarga a, d, ye va k, suvda eriydiganlariga b kompleksi vitaminlari va s, rr kiradi. yog‘da eriydigan vitaminlar a vitamin (retinol) tabiatda keng tarqalgan. oʻsimlik toʻqimalarida a provitamin (organizmda retinolga aylanadigan karotinoid pigmentlar) holida uchraydi. koʻrish pigmentlari hosil boʻlishida qatnashib, organizmning normal oʻsishini, koʻzning turli darajadagi yorugʻlikka moslashishini taʼminlaydi. organizmda retinol yetishmasa, teri qurishib oqaradi, qipiqlanadi, muguzlanadi, unda mayda toshmalar paydo boʻladi, terining yiringli kasalliklari avj oladi, soch quruq, xira boʻlib, toʻkila boshlaydi, tirnoq moʻrtlashib qoladi. yoruqqa qaray olmaslik, shabkoʻryaik, konʼyunktivit, blefaritta asosan a vitamin yetishmasligi sabab boʻladi. a provitamin (karotin) oʻsimliklarda, ayniqsa ularning yashil barglarida, a vitamin hayvon va baliq jigarida, baliq moyida koʻp. kalsiferol …

4 / 31

ishi kuzatiladi. filloxinon salat, karam, ismaloq, qichitqi oʻtning yashil qismida boʻladi. yuqorida aytib oʻtilgan v.dan tashqari, organizm uchun zarur boʻlgan boshqa biologik faol moddalar (vitaminsimon birikmalar) ham bor. bularga bioflavonoidlar, xolin, inozit, lipoat, orot, pangamat, paraaminbenzoat kislotalari va b. moddalar kiradi. tiamin — koʻpgina oziqovqat mahsulotlari tarkibiga kiradi. u asosan donning murtagi va qobigʻi (kepagi)da boʻladi. tiamin organizmda uglevodlar almashinuvida muhim ahamiyatga ega; ovqat uglevodlarga serob boʻlsa, ularni oʻzlashtirish uchun tiamin koʻproq talab qilinadi. tiamin boʻlmasa, polinevrit kasalligi roʻy beradi. organizmda bu vitamin boʻlmasa yoki yetishmasa, nerv sistemasining ogʻir kasalligi — beri-beri paydo boʻladi, shuningdek ichak peristaltikasi susayadi, qabziyat, muskullar boʻshashishi, jismoniy va ruhiy ish qobiliyatining pasayishi kuzatiladi. suvda eriydigan vitaminlar oʻsish jarayonida qatnashadi va oʻstiruvchi omillarga kiradi. oqsil, yogʻ va uglevodlar almashinuvida ishtirok etadi. markaziy nerv sistemasi holatini rostlaydi, koʻz gavharidagi moddalar almashinuviga taʼsir etadi, yorugʻlikni sezish va rang ajratishga yordam beradi. riboflavin organizmga oziq-ovqat bilan kiradi, ovqatda riboflavin …

5 / 31

nikotinamid, nikotin kislota (pp vitamin) pantoten kislotasi pantoten kislotasi (b guruhi vitaminlariga mansubdir) — teri yallig‘lanishini oldini oladi, soch to‘kilishidan himoya qiladi, to‘qimalarga ijobiy ta’sir o‘tkazadi, ichaklarda ovqatning so‘rilish jarayonida ishtirok etadi. undan asosan yallig‘lanish jarayonida, muzlaganda, boldir jarohatlarida foydalaniladi. pantotenat kislota (b5 vitamin) — o‘simlik va hayvon to‘qimalarida ko‘p. nerv sistemasi hamda buyrak usti va qalqonsimon bezlar faoliyatini normallashtiradi. pantoten kislotasi sulida, yangi va quritilgan no‘xatda, kartoshka, pomidor va zemlyanikada mavjuddir. sutkalik dozasi kattalarga — 0,4-0,8 gr, bolalarga — 0,1-0,4 gr. koʻpgina oʻsimlik va hayvon mahsulotlari: achitqi, bugʻdoy murtagi, jigar, baliq, mol goʻshti va dukkakli donda boʻladi. u oqsil va yogʻning normal hazm boʻlishini taʼminlab, azot almashinuvida muhim rol oʻynaydi. organizmda piridoksin yetishmasa bolalar oʻsmay qoladi, meʼda-ichak ishi buziladi, kamqonlik roʻy beradi. homiladorlarda stomatit, terining yalligʻlanishi, qoʻzgʻaluvchanlik, uyqusizlik kuzatiladi. kishi organizmi uchun zarur miqdordagi piridoksin ichak bakteriyalari taʼsirida hosil boʻladi. piridoksin biotin (vitamin h) 1935 yilda f. kyogl tomonidan …

Want to read more?

Download all 31 pages for free via Telegram.

Download full file

About "vitaminlar va ullarning ahamiyati"

vitaminlar va ularning ahamiyati vitaminlar va ularning ahamiyati reja: 1. vitaminlar haqida umumiy tushuncha; 2. yog‘da eriydigan vitaminlar; 3. suvda eriydigan vitaminlar; 4. antivitaminlar; 5. o‘simlik va mikroorganizmlarning vitaminlarga talabi. nimadir bor… vitaminlar haqida umumiy tushuncha vitamin - (lotincha vita - hayot), darmon dori — tirik organizmning hayot faoliyati va normal moddalar almashinuvi uchun zarur boʻlgan organik birikmalar. ular turli xil kimyoviy tuzilishga ega. vitaminlar haqida umumiy tushuncha ovqatda vitamin mutlaqo boʻlmaganda avitaminoz; yetishmaganda gipovitaminoz; oshiqcha miqdor bo‘lish gipervitaminoz. vitaminlar haqida umumiy tushuncha oziq moddalar tarkibida qandaydir moddalar yetishmasligi natijasida odamlar kasal boʻlishi toʻgʻrisidagi maʼlumotlar qad...

This file contains 31 pages in PPTX format (4.8 MB). To download "vitaminlar va ullarning ahamiyati", click the Telegram button on the left.

Tags: vitaminlar va ullarning ahamiya… PPTX 31 pages Free download Telegram