savod o‘rgatish mеtodikasi

DOCX 12 pages 31.8 KB Free download

12 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 31.8 KB

File type DOCX

Pages 12

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 12

savod o‘rgatish mеtodikasi 3-mavzu: savod o‘rgatish mеtodikasining psixologik-lingvistik asoslari reja: 1. savod o’rgatish, uning maqsad va vazifalari. 2. savod o’rgatish metodlari. 3. o’qish va yozish nutq faoliyatining turi. 4. o’zbek tilining tovush tuzilishi va grafikasi. 5. o’qish va yozish jarayoniga psixo-fiziologik tavsif. 6. o’qish va yozishga o’rgatishning o’ziga xos xususyatlari, ahamiyati. maktabda o’qitish elementar o’qish va yozishga o’rgatishdan boshlanadi. “alifbe”ga asoslangan holda qisqa muddatda o’quvchilar o’qish, yozishga o’rgatiladi, so’ng o’qish va yozish ko’nikmasi takomillashtiriladi, bora-bora malakaga aylantiriladi. o’qish va yozish malakasi nutqqa oid malaka. o’qish va yozish malakasi nutq faoliyatining boshqa turlari bilan ham bog’liq. malakaning shakllanishi uchun bir faoliyat bir necha marta takrorlanishi mumkin. o’zbek tili yozuvi – tovush yozuvi. yozuvda o’quvchi tovushni harfga, o’qishda esa harfni tovushga aylantirishdek murakkab aqliy faoliyatni bajaradi. bu faoliyat doimiy ravishda yuz berishini nazarda tutib, o’qish va yozish parallel olib boriladi. o’zbek tili yozuvi – fonematik yozuv. o’zbek tili yozuvi uchun 1993 yil …

2 / 12

quyi keng, lablangan o tovushini ifodalaydi. ruscha – internasional so’zlarda urg’usiz bo’g’inda a tarzida (kalxoz), o’ tovushi kabi (to’nna), qisqa i tarzida (rektir) talaffuz qilinadi. shuning uchun bu unlili so’zlar savod o’rgatish davridan so’ng o’quv jarayoniga kiritiladi. o’zbek tilida 24 undosh tovush bor. shulardan 3 tasi harf birikmasi. 24 undosh tovush 23 undosh harf bilan belgilanadi. undoshlarni o’rgatishda ham muayyan tartibga, talabga asoslanadi. alifbo davri sonor – ovozli (ovozdor) tovushlarni o’rgatishdan boshlanadi. lekin ng sonor undoshi n va g undoshi tovush harfi bilan tanishtirilgach o’rgatiladi. harf birikmalarini o’rgatishdagi qiyinchilik hisobga olingan holda ular alifbe davrining oxirrog’ida o’rganiladi. j harfi ikki tovushni ifodalaydi, shuni hisobga olib, unga alohida darslar ajratiladi. savod o’rgatish jarayonidayoq harfning 4 xil varianti (bosma, yozma, bosh va kichik)ning ishlatilishi o’rgatiladi. o’quvchilarni o’qishga o’rgatish bo’g’in asosida olib boriladi. o’qishning dastlabki bosqichida orfografik o’qishdan foydalanilsa sekin-asta orfoepik o’qish ko’nikmalari shakllantiriladi. bo’g’inlab o’qishga o’rgatish uchun so’zni bo’g’inga bo’lish, bo’g’in hosil …

3 / 12

ti kengaygan sari bo’g’in va so’zni butunicha idrok eta boshlaydi. 3. o’qishni endi o’rganayotgan bola o’qiyotgan matn mazmunini o’zlashtirmaydi, chunki so’zni qanday o’qishga kuch beradi-da, so’z ma’nosiga e’tibor bermaydi. darslikdagi rasmlar, o’qituvchining savollari, ko’rgazmali qurollar ongli o’qishlarini ta’minlaydi. 4. tajribasiz kitobxon so’zni birinchi bo’g’iniga yoki rasmga qarab topadi. bu xato o’qishga olib keladi. bu xatoning oldini olish uchun so’z bo’g’inlab o’qitiladi, so’zni bo’g’in-tovush tomondan tahlil qilishga, tovush-harf tomondan analiz va sintez qilishga diqqat qaratiladi. o’qishni muvaffaqiyatli egallashlari uchun o’quvchilarning idroki, xotirasi, tafakkurini va nutqini o’stirishga katta e’tibor berish kerak.savod o’rgatishda fonematik eshitish qobiliyatlarini o’stirish, to’g’ri va aniq talaffuz qilishga o’rgatish, tovushni ajratish ko’nikmasini o’stirish muhim sanaladi. yozuvga o’rgatish o’quvchilar ruchkani to’g’ri ushlash, daftarni to’g’ri qo’yish, harfni yozishda yozuv chiziqlari e’tibor bilan boshlanadi. ular bo’ylab qo’lni harakatlantirishni esda saqlashi, harfni harfga ulashi, qatorga sig’ish-sig’masligi mo’ljallanishi lozim. bular o’quvchini aqliy va jismonan charchatadi, ayniqsa, barmoq va elka muskullari charchaydi, bular darsda ikki-uch …

4 / 12

n-tovush tahlili, tovush-harf tahlili, bo’g’inlab o’qish tamoyili, harflarning 4 variantini yozish tamoyili, bo’g’inga bo’lish, fonematik eshitish qobiliyati, imloviy malaka, o’qish, yozish, savod o’rgatish, metod, alifbe, bo’g’in, analitik o’qish, o’qish va yozuvga psixo-fiziologik tavsif. savod o’rgatish metodikasi tarixidan. savod o’rgatish metodlarining qiyosiy-tanqidiy tahlili reja: 1. savod o’rgatish tarixidan. 2. eski maktabda o’qitish usullari: a) harfiy metod; b) bo’g’in hosil qilish; v) bo’g’inlarni qo’shish. 2. tovush metodiga asoslangan birinchi darslik. 3. eski maktablarda yozuvga o’rgatish usullari. eski maktabda o’qish bilan yozish bir vaqtda o’rgatilmagan, avval faqat o’qish o’rgatilgan. o’qish hijo (bo’g’in) usuli bilan o’rgatilgan. o’qishga o’rgatishning “hijjai qadimiy” deb atalgan usuli asarlar davomida hech qanday o’zgarishsiz davom etib kelgan. hijo usulida o’qishga o’rgatishni 3 bosqichga bo’lish mumkin. 1-bosqich. harflarning nomini yodlatish (harfiy metod). bu metodning mohiyati asosan quyidagilardan iborat: bir necha yildan beri o’qiyotgan bolalar maktab xonaga yangi kelgan bolaga bir necha kichik-kichik surani og’zaki yodlatgan. bola aytayotgan suradagi so’zlarining ma’nosini tushunmay, …

5 / 12

olmaganlar. ayrim domlalar, otinoyilar yosh bolalarning eslab qolishiga yordam berish maqsadida har bir harf uchun shartli iboralar o’ylab topganlar (- uzunchoqqina alif, bittagina be, - ikkitagina te, uchtagina se kabi). 2-bosqich. bo’g’in hosil qilish. harflar nomi yodlab bo’lingach, bo’g’in hosil qilishga, ya’ni “zeru-zabar”ni o’rgatishga o’tilgan. eski maktabda “zeru-zabar” (zabar, zer, pesh) har xil o’rgatilgan. masalan, ba’zi domlalar (be, zabar-be), (be-zer-bi), (be-pesh-bu), (te-zabar-ta), h. kabi o’rgatsalar, boshqa ba’zilari be, ba, te, zabar, ta,...kabi yana boshqalari: be, zabar-a; zer-i, pesh-u; te-zabar-a; zer-i, pesh-u... deb o’rgatadilar va h. maktabxonada “zeru-zabar” quruq yodlatilgan, nimaga xizmat qilishi aytilmagan. aslida esa bu belgilarni ma’lum xizmati bor: zabar (fatha)-undosh harf ustidagi urg’u belgisiga o’xshash chiziqcha bo’lib, undoshga a unli tovushini qo’shib aytish zarurligini ko’rsatadi. zer (kasra) undosh harf ostidagi chiziqcha bo’lib, shu undoshga i unli tovushini qo’shib aytish kerakligini bildiradi. pesh (zamma) esa undosh harf ustiga qo’yiladigan belgi bo’lib, shu undosh tovushga u unlisini qo’shib aytish zarurligini …

Want to read more?

Download all 12 pages for free via Telegram.

Download full file

About "savod o‘rgatish mеtodikasi"

savod o‘rgatish mеtodikasi 3-mavzu: savod o‘rgatish mеtodikasining psixologik-lingvistik asoslari reja: 1. savod o’rgatish, uning maqsad va vazifalari. 2. savod o’rgatish metodlari. 3. o’qish va yozish nutq faoliyatining turi. 4. o’zbek tilining tovush tuzilishi va grafikasi. 5. o’qish va yozish jarayoniga psixo-fiziologik tavsif. 6. o’qish va yozishga o’rgatishning o’ziga xos xususyatlari, ahamiyati. maktabda o’qitish elementar o’qish va yozishga o’rgatishdan boshlanadi. “alifbe”ga asoslangan holda qisqa muddatda o’quvchilar o’qish, yozishga o’rgatiladi, so’ng o’qish va yozish ko’nikmasi takomillashtiriladi, bora-bora malakaga aylantiriladi. o’qish va yozish malakasi nutqqa oid malaka. o’qish va yozish malakasi nutq faoliyatining boshqa turlari bilan ham bog’liq. malakaning shakllanishi u...

This file contains 12 pages in DOCX format (31.8 KB). To download "savod o‘rgatish mеtodikasi", click the Telegram button on the left.

Tags: savod o‘rgatish mеtodikasi DOCX 12 pages Free download Telegram