tabiiy fanlar rivojida hissa qo'shgan allomalar

DOCX 25 pages 73.1 KB Free download

25 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 73.1 KB

File type DOCX

Pages 25

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 25

mundarija: kirish………………………………………………………………………..…..2 i bob. tabiiy fanlarning rivojlanishi va bugungi fanining ta'limdagi o'rni………………………………………………….…………6 1.1. tabiatshunoslikni o’qitish metodikasining yaratilish tarixi……………….…6 1.2. tabiiy fanlarni o‘qitishda zamonaviy darslarning ahamiyati……………….14 ii bob. tabiiy fanlar metodikasining rivojlanishiga hissa qo’shgan olimlar……………………………………………………...…19 2.1..tabiiy fanlari taraqqiyotid markaziy osiyolik olimlarning xizmatlari (beruniy, ibn sino, forobiy, al-xorazmiy, dinavariy va boshqalar misolida)…………..…19 2.2. tabiiy fanlarning o’zbekistonda rivojlanishi va hozzirgi holati……………23 xulosa ……………………………………………….………………….…..27 foydalanilgan adabiyotlar…………………………………...…..30 kirish. mavzuning dolzarbligi. tabiatshunoslik faninining vazifalaridan biri tabiat haqidagi ilmiy bilimlarni shakllantirishdan iborat bo’lib, u bolalarda tabiatga ilmiy nuqtai nazarni qo’yadi, bu esa ilmiy dunyoqarash elementlarini rivojlantirish uchun asos bo’ladi. tabiatshunoslik darsini o’rganish jarayonida talabalar ba’zi munosabatlarni o’rganadilar: haroratning quyosh balandligiga bog’liqligi, yog’ingarchilik tabiati, tuproq va suv havzalarining harorati haroratga bog’liqligi va boshqalar. bu bilimlar qarashlarning shakllanishini boshlaydi. dunyoning birligi va yaxlitligi haqida. va nihoyat, kichik yoshdagi o’quvchilar tabiatning o’zgaruvchanligi, ya’ni fasllar davomida tabiatda sodir bo’ladigan o’zgarishlar, ayrim omillar ta’sirida moddalarning o’zgarishi haqida bilimlarni to’playdi. oʻquvchi atrofdagi dunyo …

2 / 25

arning kuzatish qobiliyatini rivojlantirishda tabiatshunoslik darsining ahamiyati beqiyos. dars oʻquvchilarning hissiy rivojlanishiga ijobiy ta’sir ko’rsatadi.ta’limning boshlang’ich bosqichining tabiatshunoslik fani asosiy funksiyani bajaradi. u bolalarni o’rta maktabda ushbu ta’lim yo’nalishi bo’yicha kurslarni o’rganishga tayyorlaydi. bunda boshlang’ich sinflarda tabiiy fanlar mazmunining o’ziga xos xususiyatlarini hisobga olgan holda o’qituvchi va o’quvchilar faoliyatini tashkil etishning metodlari, usullari, vositalari va shakllaridan foydalanish muhim ahamiyatga ega. tabiatshunoslikning eng muhim xususiyati shundaki, uni o’rganish ob’ekti atrofdagi tabiatdir. tabiatshunoslik materiallarini amaliy o’zlashtirishda xarita-sxemalarni chizish katta o’rin tutadi. ularni qo’llanish yo’lida (ufq tomonlarini aniqlashda) maktab hovlisidagi narsalarning joylashishining oddiy rasmini chizish birinchi qadam bo’ladi amaliy tabiatni kuzatish natijasida quyidagi faktorlar asosida janubni aniqlash mumkin: 1) sudralib yuruvchi hayvonlar o’z inini kirish yo’lini doim janubga qaratadi; 2) qushlar o’z uyasini doimo janub tomonga qo’yadi; 3) osimliklar shoxlari doimo janub tomonga egilgan; 4) osimlik poyasining janub tomoni doimo yog’onlashgan boladi; 5) barxan qumlar bir uchi shimolda ikkini uchi esa janubga yotgan …

3 / 25

roitlarini, maktabning hududida joylanishini hisobga olishi va barcha masalalarni biologiya o’quvchisi bilan kelishib olishi lozim. tajriba yosh tabiatshunosning qishloq xo jalik tajribalari va qo’shimcha amaliy ishlari bazasidir: chunki u yerda tabiatshunoslik darslarida o’rganiladigan o’ simliklar o’ stiradi.boshlangich sinfdan boshlab o’z o’lkalarini, o’z joylarini o’rganadilar, tabiat ustida kuzatishlar olib boradilar, ekskursiyalar o’tkazadilar. boshlangich maktabda o’qish vaqtida ularda boy aniq material to’planadi va bu material o’lkashunoslik burchagida joylashtiriladi. vaqt o’tishi bilan o’lkashunoslik burchagida boshlangich maktabni ilgarigi bitiruvchilari chiqqan eng qimmatli materiallar to’planib boradi, undan tabiatshunoslikni o’qitishda sistemali ravishda foydalaniladi. o’lkashunoslik burchagi tabiatshunoslik xonasida yoki alohida sinfda barpo etiladi. material uch bo’limga ajratiladi: bizning o’ lka, ob-havo va tabiat belgilari. bizga ayonki, hayot - bu uning biosferasidan iborat bo‘lgan, yerning tashqi qobig‘ida yuzaga keladigan tabiiy jarayonlarning eng kuchli regulyatoridir. insoniyat yashar ekan, insonlarning barcha hayoti va faoliyati biosferada amalga oshadi.mashxur olim,v.i. vemadskiy ta'kidlashicha, "hayot eng kuchli tabiiy elementlar bilan yakuniy oqibatlari bilan taqqoslanadigan …

4 / 25

n doirasida ushbu fanga bo‘lgan qiziqishni oshiradi. tabiiy fanini o‘qitish faqat o‘qituvchining o‘quvchilar bilan ishlashi har qanday shaklda biologik tushunchalarni, dialektikmaterialistik dunyoqarashni, fikrlash va mustaqil amaliy ish qobiliyatlarini birlashtirgan holda o‘qitish va tarbiya berishning maqsadga muvofiq tizimidir. maktabda o‘quvchilarni o‘qitish va tarbiyalash o‘quv ishlarini tashkil etishning muayyan shakllarida amalga oshiriladi. hozirgi vaqtda maktab amaliyotida tabiiy fan bo‘yicha o‘quvchilar bilan o‘quv ishlarini tashkil etishning shakllari tizimi qabul qilingan: darslar va tegishli majburiy ekskursiyalar, uy vazifasi, sinfdan tashqari majburiy ish (yovvoyi hayotning bir burchagida, o‘quv va tajriba maydonchasida va tabiatda) va ixtiyoriy. sinfdan tashqari ishlar (individual, klub, jamoaviy va ommaviy). uslubiy jihatdan to‘g‘ri uyushgan, jamoaviy jarayon ta'limning barcha shakllarini o‘qitish asosiy shakli - dars bilan o‘zaro bog‘liq bo‘lib, biologik tushunchalar, dunyoqarash, fikrlash va amaliy ko‘nikmalarni rivojlantirishga yordam beradi va qiziqishni kengaytiradi. kurs ishining maqsadi va vazifalari. tabiiy fanlar metodikasining rivojlanishiga hissa qo’shgan olimlar faoliyati haqida ma’lumotlar izlash, tarixini o’rganish kurs ishining obyekti. …

5 / 25

arida ma’ruzalar o’qidi. 1786 yili f. zuyev “tabiiyot tarixining ko’rgazmalari” nomli darslikni nashr qildi, unda tabiiyotni o’rganish izchilligi; qazilmalar dunyosi (jonsiz tabiat), o’simliklar dunyosi (botanika), hayvonlar dunyosi (zoologiya) ko’rsatilgan. bu darslik o’quv predmeti sifatida tabiiyotga asos soldi. xix asr o’rtalarida ilg’or pedagogik fikrlarni ifodalovchilardan biri k. d. ushinskiy (1824-1870) bo’ldi. u kuzatish metodini tabiatni bilib olishda eng samarali metod sifatida ajratdi. k.d. ushinskiy bolalarni tabiat bilan tanishtirishni o’z joyi, o’z o’lkasini o’rganish bilan boshlashni taklif qildi, bunda kitobni o’qish yoki o’qituvchi axborotidan olingan taassurotlarni bola kuzatishlari yordamida tekshira olsin. k.d. ushinskiy ta‘kidladiki, o’z joyi tabiatini o’rganishning bosh metodlaridan biri kuzatishdir, chunki ular kuzatuvchanlikni vujudga keltirishga yordam beradi. “bolalar dunyosi” kitobida bolalarni nutq rivojlanishining asosida yotuvchi oddiy mantiqiy ishlarga o’rgatish uchun tabiatni qanday kuzatish zarurligini ko’rsatib berdi. kuzatishlar, tajribalar va ekskursiyalarga asoslanib tabiiyot o’qitish tizimini birinchi bo’lib a.ya. gerd (1841 - 1888) taklif qildi. u ta‘kidladiki, ko’rgazmali o’qitish bola idrokining aniq …

Want to read more?

Download all 25 pages for free via Telegram.

Download full file

About "tabiiy fanlar rivojida hissa qo'shgan allomalar"

mundarija: kirish………………………………………………………………………..…..2 i bob. tabiiy fanlarning rivojlanishi va bugungi fanining ta'limdagi o'rni………………………………………………….…………6 1.1. tabiatshunoslikni o’qitish metodikasining yaratilish tarixi……………….…6 1.2. tabiiy fanlarni o‘qitishda zamonaviy darslarning ahamiyati……………….14 ii bob. tabiiy fanlar metodikasining rivojlanishiga hissa qo’shgan olimlar……………………………………………………...…19 2.1..tabiiy fanlari taraqqiyotid markaziy osiyolik olimlarning xizmatlari (beruniy, ibn sino, forobiy, al-xorazmiy, dinavariy va boshqalar misolida)…………..…19 2.2. tabiiy fanlarning o’zbekistonda rivojlanishi va hozzirgi holati……………23 xulosa ……………………………………………….………………….…..27 foydalanilgan adabiyotlar…………………………………...…..30 kirish. mavzuning dolzarbligi. tabiatshunoslik faninining vazifalaridan biri tab...

This file contains 25 pages in DOCX format (73.1 KB). To download "tabiiy fanlar rivojida hissa qo'shgan allomalar", click the Telegram button on the left.

Tags: tabiiy fanlar rivojida hissa q… DOCX 25 pages Free download Telegram