poetik leksika masalasi

DOCX 26 pages 61.5 KB Free download

26 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 61.5 KB

File type DOCX

Pages 26

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 26

poetik leksika masalasi reja: i. kirish: 1. lingvopoetika haqida umumiy ma’lumot. ii. asosiy qism: 1.tarixiylik va zamonaviylik jihatidan poetik leksika 2.poeziya tili va poetik leksika . 3.an’anaviy va individual poetizmlar. iii. xulosa: iv. foydalanilgan adabiyotlar. · kirish. lingvopoetika-badiiy asarda qo‘llaniladigan lingvistik belgilarning badiiy estetik vazifaarini, tilning konotativ funksiyalarini o‘rganadi. badiiy til keng qamrovli ob’ekt sifatida funksional darajalangan qismlarga, fragmentlarga bo‘linishi xususiyatlariga ega. demak, badiiy nutq keng tushuncha bo‘lib, badiiy asar tili badiiy nutqning bir ko‘rinishi bo‘lib, bir fragmenti hisoblanadi. shundan kelib chiqib, lingvopoetika fonetik poetika, leksik poetika, sintaktik poetika kabi turlarga bo‘linadi. tilshunoslikning lingvopoetika yo‘nalishi o‘zining rivojlanish maqomini oldi. mazkur yo‘nalishda salmoqli ishlar yuzaga kelmoqda. jumladan, z.hamidov, i.mirzayeva, m.akbarova va boshqalarning dissertatsiya vamonografiyalari yaratildi. lingvopoetika fan sifatida o‘rganish fanlar integratsiyalashuvi natijasida yuzaga kelgan bo‘lsa-da, uning ildizlari qadimgi notiqlarga, faylasuflarga, ularning ilmiy, ommabop ma’ruzalariga va asarlariga borib taqaladi. badiiy matnning lingvopoetik tahlili tamoyillari haqida bir necha filolog olimlarning qarashlari mavjud. a.nurmonov, …

2 / 26

lingvopoetik xususiyatlari tekshirilayotganda undagi har bir til hodisasiga makin va zamon birligi tushunchasini hisobga olib yondashish kerak. har qanday asar davr va makon bilan bog‘liq holda yuzaga keladi. 3. badiiy matnning lingvopoetik tahlilida badiiy adabiyot tilining, xususan, tahlil etilayotgan matn tilining umumxalq tili, uning turli ko‘rinishlari va adabiy tilga munosabatini nazarda tutish ham yana bir tamoyildir. o‘zbektilshunosligidabadiiyadabiyottiliningkengo‘rganilayotganaspektlaridanbirileksik- stilistikaspektbo‘lib,badiiyasartilinibuusuldao‘rganishtilshunislikuchunqanchalikahamiyatlibo‘lsa, adabiyotshunoslikuchunhamshudarajadamuhimdir. zero, til vositasi badiiy asarda fikr, tushuncha ifodalovchi birlik sifatida chegaralanib qolmaydi, balki badiiy asar asosini tashkil qiluvchi obrazlilikka xizmat qiladi. badiiy asarning mazmuniy g‘oyasi ana shu obrazli til tufayli vujudga kelishi natijasida asarning estetik mohiyati oshadi. shunga ko’ra, badiiy adabiyot tili obrazli til bo‘lib, kommunikativ funksiya bajarish bilan birga, kishiga estetik zavq ham bag‘ishlaydi. badiiy adabiyot tili adabiy tilga bevosita ta’sir qilib, til madaniyatini o’sishini, rivojlanib borishini ta’minlab turadi. shunday ekan, badiiy adabiyot tilini o’rganish va tahlil qilish o’ziga xos nazariy va amaliy ahamiyatga ega. rus tilshunosligida badiiy adabiyot tilini …

3 / 26

ng aksariyati lingvistik harakterdagi asarlar bo‘lib, ma’lum biror uslub uchun xos bo’lgan leksik vositalarning obrazlilikni, estetik ta’sirchanlikni ta’minlash jarayonlaridagi roli tahlil qilinadi. bu asarlar orasida ayniqsa, poeziya tili va poetik nutq masalalariga bag‘ishlashgagina ikki to‘plam xarakterlidir. “слововрусскойсоветскойпоэзии” kitobida poeziyada so‘z, so‘zning poetik nutq jarayonidagi roli, obrazlilikni ta’minlash ko‘lami, poetik nutq stilistikasi, so‘z qo‘llash novatorligi, masalalari atroflicha, faktik materiallar asosida tahlil qilinadi. “языковыепроцессысовременнойрусскойхудожественнойлитератури” kitobida hozirgi poeziya tilining xususiyatlari rus poeziyasi maateriallari asosida tahlil qilinadi. kitobda poeziya tilining yuqori va poetik leksikasi, arxaik so‘zlarning poetik nutq jarayonida leksik vosita sifatida bajaradigan vazifasi masalalari, shuningdek, bu leksik elementlarni o‘rganish muhimligi qayd etiladi. o‘zbek filologiyasida badiiy asar tili va uslubini o’rganish uzoq tarixga ega bo‘lmasada, bu sohadagi muvoffaqiyatlarni ko‘rsatuvchi bir qator ishlar mavjud. shuni alohida ta’kidlash lozimki, o‘zbek filologiyasida badiiy adabiyot tilini o‘rganishga bag‘ishlangan ishlarning ko‘pchiligi asosan maqola xarakteridagi ishlardir. o‘zbek badiiy adabiyoti tilini o‘rganishga bag‘ishlangan ilmiy tadqiqot ishlarini xarakteri jihatidan 3 ga bo‘lish …

4 / 26

ik xususiyatlari bilan ajralib turadi. bu tadqiqotlar orasida a.karimovning “farhod va shirin” dostonining leksik-semantik va stilistik xususiyatlari haqidagi dissertatsiyasi alohida ahamiyatga molikdir. ish ikki bobdan iborat bo‘lib, birinchi bobida doston leksikasi genetikprinsipga asoslanib o‘rganilgan. doston leksikasi so‘zlarga ajratilib, ularning xarakterli tomonlari izohlangan. umuman, tadqiqotchining poeziya tili leksikasini stilistik xususiyatlarini tahlil qilish prinsipini o‘ziga xos ahamiyatga, yangilikka ega. lekin tadqiqotchi bu ishda genetik prinsipga asoslanganligi uchun dostonda uchraydigan poetik uslubga xos leksik vositalar – poetik leksika, ularning traditsion poetik xususiyatlari haqida fikr yuritishni o’z oldiga maqsad qilib qo‘ymaydi. poeziya tiliga xos ko’pgina so’z va grammatik formalar so’zlashuvda u darajada qo‘llanilmaydi. bu hol ayniqsa, poetik nutq uchun juda aktiv bo’lgan an’anaviy so’zlar va so’z formalarida yaqqol seziladi. · tarixiylik va zamonaviylik juhatidan poetik leksika. o’zbek poeziyasi leksikasi o’zoga xos tarixiy tarqqiyot bosqichiga ega. o’zbek poeziyasi o’z taraqiyotida turli tillardan o’zlashgan so’zlar hisobiga boyib bordi. poeziya tilida uchraydigan ko’pgina leksik vositalar turli davrlarda …

5 / 26

rlardan buyon ishllatilishi bilan birga, tilning qonun-qoidalariga muvofiq yangi so‘zlar yasalishi uchun o‘zbek bo‘lib, o’zbek poeziyasida turkcha so‘zlarning yanada ko‘payishini ta’minlaydi. turkiy so’zlar o‘zbek poeziyasining dastlabki davrlarida kam qo’llanilgan. chunki arab tili asosiy til hisoblanib, badiiy asarlar shu tilda yozilgan. asl turkiy so’zlarning poeziya tilida keng iste’moli navoiy ijodiyoti bilan bog‘liqdir. hozirgi o‘zbek poeziyasi tilida bitmoq, bol, dudog‘, inju, nogoh, ochun, og‘u, tegra, chechak, erur, yalov, yor, o‘shal, qalb kabi turkiy so‘zlar aktiv qo‘llanilmoqda. 2. juda qadimdan buyon fors-tojiklar bilan ijtimoiy-siyosiy, iqtisodiy va madaniy aloqalar, territorial yaqinlik natijasida o‘zbek poetik leksikasiga fors-tojik tilidan ko‘pgina so‘zlar kirgan. fors-tojik tilidan o‘zbek tiliga kirib, o‘zbek poeziyasida qo‘llaniladigan so‘zlar ko‘proq ot turkumidagi so‘zlardir. masalan, abr, anduh, afg‘on, ashk, bo‘sa, bo‘ston, gardun, giryon, gulzor, gulruh, gulro‘, gulshan, diyor, kamand, mahvash, mahliqo, mohtob, mujda, nigoh va boshqalar. 3. vii-xiii asrlarda o‘rta osiyoning arablar tomonidan istilo qilinishi madaniy hayotga, jumladan tilga ham ta’sir qildi. arab tilining keng …

Want to read more?

Download all 26 pages for free via Telegram.

Download full file

About "poetik leksika masalasi"

poetik leksika masalasi reja: i. kirish: 1. lingvopoetika haqida umumiy ma’lumot. ii. asosiy qism: 1.tarixiylik va zamonaviylik jihatidan poetik leksika 2.poeziya tili va poetik leksika . 3.an’anaviy va individual poetizmlar. iii. xulosa: iv. foydalanilgan adabiyotlar. · kirish. lingvopoetika-badiiy asarda qo‘llaniladigan lingvistik belgilarning badiiy estetik vazifaarini, tilning konotativ funksiyalarini o‘rganadi. badiiy til keng qamrovli ob’ekt sifatida funksional darajalangan qismlarga, fragmentlarga bo‘linishi xususiyatlariga ega. demak, badiiy nutq keng tushuncha bo‘lib, badiiy asar tili badiiy nutqning bir ko‘rinishi bo‘lib, bir fragmenti hisoblanadi. shundan kelib chiqib, lingvopoetika fonetik poetika, leksik poetika, sintaktik poetika kabi turlarga bo‘linadi. tilshunoslikning ling...

This file contains 26 pages in DOCX format (61.5 KB). To download "poetik leksika masalasi", click the Telegram button on the left.

Tags: poetik leksika masalasi DOCX 26 pages Free download Telegram