"mineralogiya" kitobi

PPTX 9 pages 158.9 KB Free download

9 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 158.9 KB

File type PPTX

Pages 9

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 9

mavzu: beruniyning adabiyotga oid faoliyatini o'rganish, "mineralogiya" kitobidagi hikoyatlarni tahlil qilish xalqaro miqyosda tavalludining 1050 yilligi nishonlanayotgan ulug„ olim beruniyning jahon ilm faniga qo„shgan ulkan hissasi to„g„risida i.yu.krachkovskiy quyidagi ta‟rif bilan baho beradi: ,, ... uning qiziqqan ilm sohalaridan qiziqmagan ilm sohalarini sanab o„tish osonroqdir.” beruniy asarlarini o„rganish u qurilish sohasi fanlarida ham ilmiy faoliyat olib borganini tasdiqlaydi. beruniyning qurilish fanlari sohasiga qo„shgan hissasini “geodeziya” fani hamda “geologiya” fanlariga bag„ishlangan. “turar joylar orasidagi masofani tekshirish uchun joylarning oxirgi chegaralarini aniqlash” asarlari misol bo„la oladi. beruniy trigonometrik hisoblar asosida yerni sharsimon shaklda ekanligini aniqlab, yer sharining birinchi globusini yaratish jarayonida hisob-kitoblarga tayanib amerika qit‟asini borligini kolumbdan 500 yil oldin kashf etgan edi. beruniyning “mineralogiya” asari qimmatbaho javohirlar haqida kitob hisoblanadi. kitobda qimmatbaho metallar oltin yoki qimmatbaho toshlar bilan birga asarning birinchi qismida toshko„mir (az-sabaj), qizil temirtosh (temir oksidi) va alebastrit, shisha (zujoj), emal (miyno) to„g„risida ma‟lumotlarni keltirilgan. asarning ikkinchi qismi metallar …

2 / 9

a), neft (naft), yorug„lik tarqatuvchi tosh (chiroqsang ...) qazib olingan. uning og„irligi 26 ¼ ga teng. ushbu materialning suvga nisbatan og„irligi 1,04 ga teng deb ko„rsaatilgan bo„lib, zamonaviy o„lchovlarda 1,00-dan 1,10 gacha ekanligi aniqlangan. “mineralogiya” asarining 196 betida mozaika (toshlardan ganch suvog„i ustidan yopishtirib hosil qilinadigan naqshin bezaklar uchun ishlatiladigan) fusaysifoga kelsak u qotishmalar sirasiga kirmaydi. u kumush va oltin suvi tosh bo„lib, imorat koshinkor bezaklari ustiga yopishtirma usulda mahkamlanadi deb ko„rsatilgan. asarning 210 betida mis, misning qalay va qo„rg„oshin eritmasi to„g„risida ... undan shibhlatun tayyorlanadi, uning alohida koni yo„qdeya ta‟kidlab, misni eritish vaqtida bosqonda havo purkab olinadi, degan ma‟lumot berilgan.ushbu faktlarni tahlil qilsak beruniy yashagan davrda qurilish sohasi ham riqojlanganligi, binolarni tashqi va ichki bezaki uchun ishlatilgani, avlodlarimiz metallarga ishlov berish kasbini san‟at darajasiga chiqarganlariga guvoh bo„lamiz. beruniy temirni eritish, cho„yan va po„lat hosil qilish to„g„risida ma‟lumotlar keltirib, po„lat tarkibini yaxshilashda foydalaniladigan maxsus qo„shimchalar, jumladan dausdan bo„lgan qo„shichani (izoh …

3 / 9

iya” fanlari bilan birga qurilish materiallari faniga ham asos solgan va rivojiga ulkan hissa qo„shgan degan xulosaga kelamiz. 2. “mineroligiya” asari o„z nomi bilan qimmatbaho minerallarga bag„ishlanganiga qaramasdan qurilishda qo„llaniladigan materiallar to„g„risida ma‟lumotlar keltirilgan. bu esa beruniy yashagan davrda qurilish sohasi rivojlanganini tasdiqlaydi. 3.beruniy ganch suvoqni qimmatbaho toshlar bilan bezatish to„g„risidagi ma‟lumotlariga asosan ota-bobolarimiz qurilishni san‟at darajasiga ko„tarishganiga guvoh bo„lamiz. 4.beruniy yashagan davr to„g„risidagi tarixiy ma‟lumotlarda xorazm qal‟alari hajmi va ko„rinishi katta va go„zal bo„lgani birinchi renesans davrida ilm fan rivoji qurilish sohasi va qurilishga oid fanlarni rivojlanishiga, o„z navbatida qurilish sohasining rivoji esa ilm fan rivojiga asos bo„lganini ko„ramiz. ikkinchi renesans davrida samarqandda qurilgan tarixiy binolar hamda obidalar, ilm fan sohasidagi mirzo ulug„bek, ali qushchi kabi olimlarning kashfiyotlari ham yuqoridagi xulosani tasdiqlaydi. 5.yurtimizda uchinchi renesans yo„lida olib borilayotgan say‟-harakatlar birinchi va ikkinchi renensans davridagidaek ilm fan taraqqiyoti qurilish va me‟morchilik sohasini rivojiga, qurilish sohasining rivoji esa ilm fan rivojiga …

4 / 9

5 / 9

Want to read more?

Download all 9 pages for free via Telegram.

Download full file

About ""mineralogiya" kitobi"

mavzu: beruniyning adabiyotga oid faoliyatini o'rganish, "mineralogiya" kitobidagi hikoyatlarni tahlil qilish xalqaro miqyosda tavalludining 1050 yilligi nishonlanayotgan ulug„ olim beruniyning jahon ilm faniga qo„shgan ulkan hissasi to„g„risida i.yu.krachkovskiy quyidagi ta‟rif bilan baho beradi: ,, ... uning qiziqqan ilm sohalaridan qiziqmagan ilm sohalarini sanab o„tish osonroqdir.” beruniy asarlarini o„rganish u qurilish sohasi fanlarida ham ilmiy faoliyat olib borganini tasdiqlaydi. beruniyning qurilish fanlari sohasiga qo„shgan hissasini “geodeziya” fani hamda “geologiya” fanlariga bag„ishlangan. “turar joylar orasidagi masofani tekshirish uchun joylarning oxirgi chegaralarini aniqlash” asarlari misol bo„la oladi. beruniy trigonometrik hisoblar asosida yerni sharsimon shaklda ekanlig...

This file contains 9 pages in PPTX format (158.9 KB). To download ""mineralogiya" kitobi", click the Telegram button on the left.

Tags: "mineralogiya" kitobi PPTX 9 pages Free download Telegram