sharq va g’arb mamlakatlarda tarixiy g’oyalar tarixi

PPTX 24 pages 1,6 MB Free download

24 pages

FaylHub.uz

Telegram orqali yuklash

Hajmi 1,6 MB

Fayl turi PPTX

Pages 24

Updated Dek 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 24

prezentatsiya powerpoint sharq va g’arb mamlakatlarida tarixiy g’oyalar tarixi sharq va g‘arb madaniyatining o‘zaro ta’siri yangi tarixiy bosqichga qadam qo‘ydi. ellin madaniyatining an’analari kushonlar davrida ijodiy jihatdan qayta shakllandi va yangicha talqin qilina boshladi. kushonlar imperiyasi davrida (i-iii asrlar) markaziy osiyoda sug‘orma dehqonchilik, hunarmandlik, shaharsozlik, savdo-sotiq va iqtisodiy aloqalar ravnaq topdi. bunga kushon-baqtriya yozuvlari, brahma va kharoshhi hind alifbosidagi yozuvlar, kushon tangalari guvohlik beradi. buddizm dinning rasmiy darajasi budda ibodatxonalarining o‘sha zamon san’ati bilan bezatilishida namoyon bo‘ladi. termiz yaqinidagi ayritomdan topilgan ibodatxona tashqi devori peshtoqlariga sarg‘ishroq toshlardan haykallar o‘rnatilgan. bino ichida g‘ishtdan ishlangan «budda» haykalining qoldiqlari topilgan. haykallarning ishlanish uslubi, kiyimi, musiqa asboblari hindiston, o‘rta osiyo, yunoniston madaniyatlarining o‘zaro ta’sirida rivojlanganligidan dalolat beradi. buni xorazm, farg‘ona, sug‘d, parfiyadan topilgan turli xil buyumlar, madaniy obidalar, topilmalar timsolida ham ko‘rsatish mumkin. kushonlar davrida shaharlar qurilishi keng rivojlandi. shaharlar qalin devorlar bilan o‘ralib, ichida ark va arkning atrofida har xil binolar qad ko‘targan …

2 / 24

n’atshunoslar bu masalaga befarq bo‘lmaganlaridek, qarashlar ham asosan ikkiga bo‘linadi. uyg‘onish atamasi (italyancha-fransuzcha-renaissans-uyg‘onish) ni dastavval shu madaniyat sohiblari-italyan gumanistlari ishlatganlar jumladan italiyalik yozuvchi j. bakachcho bu atamani djotto ijodiga qarata, «u antik san’atni uyg‘otdi» deb birinchi bor ishlatgan edi. butun bir davrni anglatuvchi tushuncha sifatida san’at tarixchisi j. vazari (1511-1574 y.) tarafidan uning «mashhur san’atkorlar hayotidan lavhalar» kitobida (1550) tilga olingan. bu tushuncha birinchi paytda antik madaniyat an’analarini italiyada «ming yillik yovvoyilikdan so‘ng» tiklanishini anglatib, so‘ngroq ilmiy tadqiqotlarda keng ishlatila boshlandi. ya. burxart uyg‘onish (renessans) ni alohida tipdagi madaniyat deb baholadi. masalaga qiziqish ortib, ilmiy izlanishlar ko‘paya borgani sayin uyg‘onish tushunchasi, bu davr madaniyatining xronologik va geografik chegaralari, uni davrlashtirish xususida ziddiyatli, turlicha fikrlar bildirila boshlandi. y. xeyzing o‘zining «o‘rta asrchilikning kuz fasli» asarida uyg‘onish davri-o‘rta asr madaniyatining intixo davri deb hisoblasa, boshqa olimlar uyg‘onish davri yangi davr madaniyatining boshlanishi deb sanaydilar. ko‘pchilik olimlar yevropa uyg‘onish klassik tarzda davrlashtirib u …

3 / 24

bunday talqiniga qarshi bu hodisa turli mamlakatlarda mintaqaviy, ayrim ko‘rinishlarda amal qilishi mumkin, lekin u umumjahoniy fenomen bo‘lishi mumkin emas, deb hisoblovchilar ham bor. uyg‘onish davri xitoyda (konrad), kuriyada (ten), eron-tojikistonda (braginskiy, nikitin), hindistonda (selishev), turkiyada (mellov), armanistonda (chaloyan), ozorboyjonda (gajiev), gruziyada (nusubidze, natadze) kechkanligi haqida ayrim ma’lumotalar keltiriladi. ayni choqda har ikki qarash tarafdorlarini yevropa uyg‘onish davrini mutlaqo betakror hodisa deb qarovchi mualliflar (a. losev, m. petrov) jiddiy tanqid qiladilar. o‘zbekistonda sharq uyg‘onish davri masalasi mahalliy materiallarni umumlashtirgan holda yetarli ishlanmagan. markaziy osiyo mintaqasidagi uyg‘onish haqida gap borganda ix-xii asrlar avvalo xorijiy madaniyat va qaror topgan islomiy eti’qodga nisbatan rivojlangan va boyigan qadimiy madaniyat negizida milliy uyg‘onish deb qaralmog‘i lozim. markaziy osiy uzoq yillik tarixida ko‘p bosqin va talonchiliklarni ko‘rdi, ularga qarshi ozodlik va mustaqillik uchun kurash olib bordi. haqiqat shundaki, har bir bosqindan so‘ng milliy davlatchilik va madaniyat tiklandi. mustaqillikka intilish g‘oyasi va harakati o‘zga xalqlar tomonidan yaratilgan …

4 / 24

uchun ham renessans davri ilk bosqichlarining izlari qadimgi italiyaga borib taqaladi. renessans g’oyalari italiyada xii asrdayoq vujudga kelgan edi. xuddi shuning uchun ham renessans o’zining ilk bosqichida sof «italyancha voqea» edi. o’z taraqqiyotining yetuk bosqichida u butun yevropaga xos xususiyat kasb etdi. bu paytda yevropaning bir qator rivojlangan mamlakatlarida hunarmandchilik va savdo-sotiq tezlik bilan rivojlana boshladi. kishilarning shahar tomon intilishlari kuchaydi. jamiyat hayotida shaharlarning o’rni va ahamiyati o’zluksiz ortib bordi. yangi iqtisodiy munosabatlar qaror topishi bilan birgalikda, kishilarning turmush tarzida jiddiy o’zgarishlar sodir bo’la boshladi. renessans davri o’ziga xos yangi madaniyatni yaratdi. ushbu madaniyat nafaqat dinga, balki ilm va fanning ilg’or yutuqlariga tayana boshladi. oqibatda, renessans davrida yevropaning rivojlangan mamlakatlarida inqilobiy madaniy o’zgarishlar ro’y berdi. chunonchi, birinchi kitob nashr etiddi, kolumb tomonidan amerika kashf qilindi, vasko da gama afrikani aylanib utib, hindistonga boradigan dengiz yo’lini ochdi, magellan o’zining uzoq davom etgan sayohatiga asoslanib, yer kurrasining sharsimon ekanligini isbotladi, geografiya va …

5 / 24

sekulyarizasiya (jamiyat hayotiga umumiy ta’sirning kamayib borishi) jarayonining sodir bo’lishi kishilar dunyoqarashiga dinning ta’sirini kamaytirib yubordi. shuningdek, sekulyarizasiya jarayoni ijtimoiy turmushning barcha jabhalariga ham o’z ta’sirini o’tkazdi. oqibatda kishilarning fikrlash madaniyatida ham jiddiy o’zgarshilar ruy berdi. turgan gapki, fikrlash madaniyatidagi bunday keskin o’zgarish o’rta asr teokratizmiga qarshi kurash zamindda vujudga keldi va rivojlana boshladi. tabiiy-ijtimoiy muhitda sodir bo’layetgan o’zgarishlarga in-sonning intellektual-aqliy imkoniyatlari nuqtai nazaridan qarash ro’y bera boshladi. kishilar fikrlash madaniyatida gumanistik va antroposentrik qarashlarning ustuvorlik qilishi ularni antik madaniy merosga bo’lgan qiziqishlarini ortirib yubordi. bunday tendensiyaning rivojlanib borishi o’z navbatida antik falsafa namoyandalarining asarlarini o’rganishga bo’lgan intilishni ham kuchaytirdi. qadimgi yunon faylasuflari platon va aristotel falsafasi qayta tahlil qilina boshlandi. neoplatonizmga, stoiklar falsafasiga, epikur va siseron qarashlari-ga qiziqish kuchayib ketdi. renessans, eng avvalo, antik zamon madaniy, xususan falsafiy mero-si haqida erkin fikr yuritish, har qanday qoidalarni o’zgarmas, mutlaq haqiqat deb qarashdan voz kechish, insonda mavjud bo’lgan kobiliyat, malakalarni erkin …

Want to read more?

Download all 24 pages for free via Telegram.

To'liq yuklab olish

About "sharq va g’arb mamlakatlarda tarixiy g’oyalar tarixi"

prezentatsiya powerpoint sharq va g’arb mamlakatlarida tarixiy g’oyalar tarixi sharq va g‘arb madaniyatining o‘zaro ta’siri yangi tarixiy bosqichga qadam qo‘ydi. ellin madaniyatining an’analari kushonlar davrida ijodiy jihatdan qayta shakllandi va yangicha talqin qilina boshladi. kushonlar imperiyasi davrida (i-iii asrlar) markaziy osiyoda sug‘orma dehqonchilik, hunarmandlik, shaharsozlik, savdo-sotiq va iqtisodiy aloqalar ravnaq topdi. bunga kushon-baqtriya yozuvlari, brahma va kharoshhi hind alifbosidagi yozuvlar, kushon tangalari guvohlik beradi. buddizm dinning rasmiy darajasi budda ibodatxonalarining o‘sha zamon san’ati bilan bezatilishida namoyon bo‘ladi. termiz yaqinidagi ayritomdan topilgan ibodatxona tashqi devori peshtoqlariga sarg‘ishroq toshlardan haykallar o‘rnatilgan. bino ic...

This file contains 24 pages in PPTX format (1,6 MB). To download "sharq va g’arb mamlakatlarda tarixiy g’oyalar tarixi", click the Telegram button on the left.

Tags: sharq va g’arb mamlakatlarda ta… PPTX 24 pages Free download Telegram