o'rta asrlar va madaniyati

DOCX 30 pages 102.2 KB Free download

30 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 102.2 KB

File type DOCX

Pages 30

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 30

3-mavzu : o’rta asrlar va madaniyati. reja 1.o'rta asrlardagi «dunyo qiyofasi». yevropa va sharq madaniyatining xristian va islom dini aqidalarida namoyon bo’lishi. 2.o'rta asarlarda yevropa xalqlari madaniyatining shakllanishi.yevropa va sharq madaniyati munosabatlari. 4. uyg’onish davri yevropa madaniyatining shakllanishi. gumanizm. adabiyot va san'at rivoji. 5. islomiy madaniyatning shakllanishi va uning asosiy yo’nalishlari. tayanch tushunchalar: katolik cherkovi, sxolastika, universitetlar, renessans, gumanizm, individuallik, kitob bosish, marifatchilik, ilmiy texnika inqilobi, realizm, modernizm, avangardizm, abstraksionizm, syurealizm, ommaviy madaniyat, kino san'ati. 3.1. o'rta asrlardagi «dunyo qiyofasi». yevropa madaniyatining xristian dini aqidalarida namoyon bo’lishi o‘rta asrlar tushunchasi yevropada v asrdan boshlanib to xvii asrning birinchi yarmiga qadar bo‘lgan davrni qamrab oladi. bu davr antik madaniyatning inqirozini belgilab bergan rim davlatining qulashi bilan boshlandi va yevropa uyg‘onish (renessans) davriga kelib yakunlandi. ana shu antik va uyg‘onish davrlari o‘rtasi zulmat davri (ikki yuksalish davri oralig‘i) deb nom olgan. u fanda o‘rta asrlar davri deb ataladi. o‘rta asrlar tushunchasining asosiy …

2 / 30

ay asarlarda kelajakka ishonchsizlik, hayotdan norozilik tuyg‘usi sezilib turadi. shu sababdan ham bu muammolardan xalos bo‘lish imkoni sifatida o‘lim mavzusi markaziy o‘rin tutgan. ularning nazarida o‘rta asrlar bekorga sarflangan umr, behuda ketgan yuzlab yillar sifatida qadrsizdir. o‘rta asrlarni faqat buzg‘unchilikdan iborat, antik davr madaniyati yutuqlarini chippakka chiqargan davr, deguvchilar ham ko‘plab topiladi. g‘arbiy “xristianlar dunyosi” “rim dunyosi”ning tanazzuli oqibatida emas, balki rim va varvarlar dunyolarining o‘zaro muvofiqlashuvi, birikishi natijasida yuzaga keldi. haqiqatan ham o’rta asrlar davri yemirilish, zo‘ravonlik va shafqatsizlik, antik dunyo madaniyati va sivilizatsiyasining ko‘plab yutuqlaridan foydalanmaslik kabi holatlarni boshdan kechirdi. ko‘plab antik davr shaharlari katta talafot ko‘rdi: ayrimlari buzib tashlandi, boshqalari savdo yo‘llari o‘z yo‘nalishini o‘zgartirishi sababli tanazzulga yuz tutdi. shunga qaramasdan, ilk o‘rta asrlardayoq ayrim sohalarda ijobiy o‘zgarishlar yuz bera boshladi. qullikning bekor qilinishi ijtimoiy taraqqiyotda tub o‘zgarishlar yasadi. antik davrda asosiy energiya manbayi, bu qullarning jismoniy kuchi bo‘lib, ushbu manba yo‘qolgach, boshqa imkoniyatlar qidirila boshlandi. agar …

3 / 30

ton va aristotel tomonidan ilgari surilgan ideal davlat to‘g‘risidagi g‘oyalar tomas mor, tommazo kampanellalarning utopik qarashlarida yaqqol namoyon bo‘ldi. aynan shu qarashlar asosida keyinchalik gumanizm, demokratiya to‘g‘risidagi yangidan-yangi ta’limotlar rivojlanib, bugungi kunda ham adolatli, farovon jamiyat qurishda jahon xalqlariga dasturilamal bo‘lib xizmat qilmoqda. aytish joizki, o‘rta asrlar madaniyati bevosita antik davr madaniyati, ilm-fan va san’ati ta’sirida yuksalgan hamda o‘sha davrda namoyon bo‘la boshlagan ijtimoiy-siyosiy va madaniy hodisalarni yanada boyitgan, keyingi uyg‘onish davri uchun mustahkam zamin hozirlagan. o‘rta asrlar madaniyati diniy tafakkur bilan chambarchas bog‘liq edi. din madaniyatning hamma sohalarida fanda, adabiyotda, maorifda, san'atda o‘z ta'sirini ko‘chaytirdi. shuning uchun ham bu hol antik dunyodan o‘rta asrlarga o‘tish davrida g‘arbiy yevropa madaniy taraqqiyotining pasayishiga olib keldi. o‘rta asrlarda cherkovning ta'siri juda katta edi. barcha yevropa mamlakatlarida cherkov yirik yer egasi bo‘lib oldi, ayni paytda u davlat ishlariga ham aralashib davlat va jamiyat hayotida yirik siyosiy kuchga aylandi. dindorlar o‘z oralaridan qirol maslahatchilarini, …

4 / 30

noto‘g‘ri bo‘lar edi. o‘rta asrlar dunyoqarashiga din har doim bir xil ta'sir ko‘rsatmagan. ilk o‘rta asrlarda (v-xi asrlar) rim katolik cherkovining ta'siri juda kuchli edi. xii-xiii asrlarga kelib cherkov rasmona tafakkur sifatida oliy boshchilikni o‘z qo‘lida saqlagan bo‘lsa-da, (universitetlarning rivojlanishi, din aqidalariga suyangan idealistik falsafaning, sxolastikaning paydo bo‘lishi) asta-sekin madaniy hayot cherkovsiz va ba'zida unga qarshi rivojlana boshladi. xiv-xvi asrlarni esa yevropada yangi madaniyat uyg‘onish davri madaniyati, gumanizm madaniyati rivojlanib dindan uzoqlashgan davr, deb qarash o‘rinlidir. o‘rta asrlar boshida savodli kishilar dehqonlar orasidagina emas, zodagonlar orasida ham kam edi, ayrim kishilar hattoki, imzo o‘rniga krest belgisini qo‘yar edi. jismoniy ehtiyojlar va hayotdan lazzatlanishlar mutlaqlashtirilgan rim jamiyatining achchiq saboqlariga tayanib, xristianlik insondagi ruhiyatga, uning ichki dunyosiga asosiy e’tiborni qaratdi. u insonni hamma narsadan o‘zini tiyishga, ko‘ngilli ravishdagi juvonmardlikka, hissiy, jismoniy tuyg‘ularni so‘ndirishga chaqiradi. ruhiyatning jismoniy kamolotdan ustunligini e’lon qilib, xristianlik kishilarning ma’naviyati va axloqini yuksaltirishga intildi. bu davrda oliy diniy hokimiyatni …

5 / 30

m edi. natijada turli-tuman tumorlar taqib yurish, xilma-xil shakllardagi diniy marosimlarni o’tkazish urfga aylandi. masalan, muqaddas suvni iste’mol qilish kishining gunohlarini yuvib, sog‘lig’ini yaxshilaydi, uni yovuz kuchlar va jodulardan himoya qiladi, deb hisoblaganlar. dinning jamiyat hayotining barcha jabhalariga bo‘lgan ta’siri butun o‘rta asrlar davomida salmoqli o‘rin tutdi. bu ta’sir ayniqsa, badiiy madaniyat va fan sohasida juda kuchli namoyon bo‘ldi. shu sababdan fanning voqelikka doimo shubha bilan qarashi, mohiyatan dalillar qidirishdan iborat bo‘lganligi, hech narsani haqiqat sifatida qabul qila olmasligi uni og‘ir ahvolga solib qo‘ydi. o‘rta asrlardagi ruhiy asosning tabiiy, moddiy asosdan ustun qo’yilishi fan sohasidagi turg‘unlikga olib keldi. aynan shu davrda ijtimoiy mavqei va millatidan qat’iy nazar, har bir inson hayoti qadr-qimmatga ega, degan aqida tarqaldi. gladiatorlar janglari va odamlarni qurbonlik qilishning taqiqlanishini ham turli dinlarda insonparvarlik g‘oyalarining ustuvorlik kasb etishiga olib keldi. o‘rta asrlar yevropada natural xo‘jalik hukmronlik qilgan tarixiy davr edi. bunday turmush tarzi inson tafakkurining tor manfaatlar …

Want to read more?

Download all 30 pages for free via Telegram.

Download full file

About "o'rta asrlar va madaniyati"

3-mavzu : o’rta asrlar va madaniyati. reja 1.o'rta asrlardagi «dunyo qiyofasi». yevropa va sharq madaniyatining xristian va islom dini aqidalarida namoyon bo’lishi. 2.o'rta asarlarda yevropa xalqlari madaniyatining shakllanishi.yevropa va sharq madaniyati munosabatlari. 4. uyg’onish davri yevropa madaniyatining shakllanishi. gumanizm. adabiyot va san'at rivoji. 5. islomiy madaniyatning shakllanishi va uning asosiy yo’nalishlari. tayanch tushunchalar: katolik cherkovi, sxolastika, universitetlar, renessans, gumanizm, individuallik, kitob bosish, marifatchilik, ilmiy texnika inqilobi, realizm, modernizm, avangardizm, abstraksionizm, syurealizm, ommaviy madaniyat, kino san'ati. 3.1. o'rta asrlardagi «dunyo qiyofasi». yevropa madaniyatining xristian dini aqidalarida namoyon bo’lishi o‘rta asrl...

This file contains 30 pages in DOCX format (102.2 KB). To download "o'rta asrlar va madaniyati", click the Telegram button on the left.

Tags: o'rta asrlar va madaniyati DOCX 30 pages Free download Telegram