afsona

PPTX 17 pages 526.1 KB Free download

17 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 526.1 KB

File type PPTX

Pages 17

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 17

mavzu: afsona, rivoyat va naqllar. o‘zbekiston respublikasi oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vazirligi ma‘mun universiteti “psixologiya” yo’nalishi 22/15-guruh talabasi karimova irodaning “tarbiya” fanidan tayyorlagan taqdimot ishi qadimgi afsona va satirlarning tarbiyaviy ahamiyati . 2 reja afsona janri va uning tarixiyligi. afsona turli aspektlardagi tasnifi, paydo bo’lish jarayoni. rivoyat va afsonalar. tarixiy va toponimik rivoyatlar. naql atamasiga ta’rif. naqlning boshqa janrlardan farqli tomoni, va sof naqllaar. afsona- o’zbek xalq og’zaki ijodining eng qadimgi janrlaridan bo’lib, u ijtimoiy hayot bilan bog’liq bo’lgan voqea va hodisalarning hayoliy uydirmalar asosida hikoya qilinadi. “afsona”- fantastika,sehr-jodu va hayotiy uydirmalar asos bo’lgan nasriy hikoyadir. “afsona” atamasi forscha “fusun”(yoki arabcha “afsun”) so’zidan “sehr, avrash, makr” ma’nosini bildiradi.ularda yarim hayotiy, yarim hayoliy voqealar tasvirlanadi. aristotel afsonalarni “haqiqatdan xabar beruvchi yolg’on hikoyalar” deb atagan. m.koshg’ariy. “devonu lug’atit turk” asarida “sov” so’zi bilan nomlab “hikoya, qissa”.deb izohlaydi. afsonalar ijrochisi xalq ommasi bo’lib, ular mavzusiga ko’ra sof mifologik tarixiy, toponomik, diniy, maishiy …

2 / 17

ruhi asosiy o’rin egallaydi. m:”hazrat ali”, ”qo’rqut ota”, “yusuf qissasi” kabilar. afsonalarda ertakka xos xususiyatlar, ya’ni mardlik, go’zallik, kamtarlik va nazokat tasvilangan holatlar ham uchraydi. ularda “nima uchun oyda dog’ bor?”, “nima uchun u osmonda” kabi so’roqlarga konkret misollar bilan javob topiladi. rivoyat-xalqning tarixiy o’tmishi haqidagi badiiy yodnoma. ularda tarix, ayrim shaxslar bilan bog’liq voqealar, kishilar turmushi, geografik joylar haqida hikoya qiladi. rivoyatlar u yoki bu voqealarda xabar berish, tasdiqlash vazifasini o’taydi.ularda lutf, aql, ishq, vafo, odamiylik kabi ilg’or g’oyalar zulm, haqsizlik, adolatsizlik illatlariga qarshi qo’yiladi. afsonadan ko’ra rivoyatlar tarixga yaqinroq bo’lib, bu janr ijrochisi ham xalq ommasidir. ixcham syujetli bo’lib, kompazitsiyaga ega emas. tarixiy rivoyatlar biror shaxs yoki xalq qahramoni bilan bog’liq voqealarni aks ettiradi. ularni tarixiy shaxs va voqealarni guvohi bo’lgan insonlar esdaliklari asosida yuzaga kelgan deyish mumkin. ertak va latifalarga mos bo’lgan an’anaviy syujet va motiv tarixiy faktlarga monelik qilmay, ularni to’ldirib, bo’rttirib, yorqin tasvirlashga xizmat qiladi. …

3 / 17

q o’tmishda sodir bo’lgan. syujet sxematik tarzda, monolig va diolog uchrab,asar shunchaki bayon qilinadi. bu xil rivoyatlar tarixiy, etnografik ishlar, badiiy ocherklar, sayohatnomalar, qadimgi manbalarda uchraydi. ularda hikoya qilishning o’ziga xos usuli mavjud bo’lib, yakunda asosiy maqsad ta’kidlanadi. m: “to’rabekxonim maqbarasi”, “anda jon qoldi”, “odinajon”,”qo’ng’irot” kabilar. naql-xalq og’zaki prozasining majozga asoslangan mustaqil janri. boshqa janrlardan ahloqiy-didaktik vazifa o’tashi bilan farqlanadi. naql atamasi yaqin va o’rta sharqda “zarbulmasal” deyilgan. o’zbeklar asosan naql so’zini ishlatadilar. naql-ahloq-odob haqidagi fikrlarni izohlovchi, ta’limiy xarakterdagi majoziy hikoya. bu atama keng ma’noda bo’lib turkiy yodnomalarda, mif, ertak, afsona, rivoyat, doston, maqol,matal, topishmoq ham “naql” nomi bilan atalgan. hozirda ozarbayjonlar ertakni, turkmanlar maqolni, qirg’izlar ibratli rivoyatni, uyg’urlar og’zoki hikoyani “naql” deb ataydilar. naqllarni yuzaga kelishidaga xalq hayotiy tajribasi, dono falsafasi; hind xalq kitobi “panchatantra”, “kalila va dimna”, o’z xalq ertagi, maqollari muhim rol o’ynagan. 4. ozbek xalq naqllari: “har kim qilsa o’ziga”, “odam odam bilan tirik”, “ko’rpangga qarab …

4 / 17

maqollar mazmunidan yuzaga kelishi mumkin: ”har kim qilsa o’ziga” naqli aslida “yoqma –pisharsan, qazima-tusharsan” maqoli asosida yuzaga kelgan. shu bois sinkretik naqllar asosan maqol bilan tugaydi. sof naqllar hayotiy voqealar asosida yaratilgan. afsona, rivoyat, ertaklarga xos an’anaviy boshlanma va tugallanmalar uchramaydi. m: “baxt, davlat, aql bahsi , “odam odam bilan tirik”, “kiyik va tulki”, “ikki qarg’a” kabilar shu turkumga mansub. ularda o’git yashirin, syujet qisqa, mazmun lo’nda, badiyati o’ziga xosligi bilan ahamiyatlidir. o’zbek xalq naqllari yuksak g’oyalarni targ’ib etishda o’xshatish, istiora,sifatlash tasvir vositalariga, voqealarni zid qo’yish priyomiga tayanadi. image1.jpeg image2.jpeg /docprops/thumbnail.jpeg

5 / 17

Want to read more?

Download all 17 pages for free via Telegram.

Download full file

About "afsona"

mavzu: afsona, rivoyat va naqllar. o‘zbekiston respublikasi oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vazirligi ma‘mun universiteti “psixologiya” yo’nalishi 22/15-guruh talabasi karimova irodaning “tarbiya” fanidan tayyorlagan taqdimot ishi qadimgi afsona va satirlarning tarbiyaviy ahamiyati . 2 reja afsona janri va uning tarixiyligi. afsona turli aspektlardagi tasnifi, paydo bo’lish jarayoni. rivoyat va afsonalar. tarixiy va toponimik rivoyatlar. naql atamasiga ta’rif. naqlning boshqa janrlardan farqli tomoni, va sof naqllaar. afsona- o’zbek xalq og’zaki ijodining eng qadimgi janrlaridan bo’lib, u ijtimoiy hayot bilan bog’liq bo’lgan voqea va hodisalarning hayoliy uydirmalar asosida hikoya qilinadi. “afsona”- fantastika,sehr-jodu va hayotiy uydirmalar asos bo’lgan nasriy hikoyadir. “afsona” atam...

This file contains 17 pages in PPTX format (526.1 KB). To download "afsona", click the Telegram button on the left.

Tags: afsona PPTX 17 pages Free download Telegram