mif va afsona, rivoyat

PPTX 30 pages 5.8 MB Free download

30 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 5.8 MB

File type PPTX

Pages 30

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 30

mif va afsona, rivoyat ning janr tabiati. mif va afsona, rivoyat naql janr tabiati. 1 reja: miflarning tasnifi va tadrijiy rivoji bosqichlari. afsonaning uslubiy xususiyatlari rivoyat va uning mohiyati. 2 folklor asarlari o‘z tarkibiga ko‘ra uch turdan iborat ko‘rinishda namoyon bo‘ladi. epik tur lirik tur dramatik tur miflar mif (yunoncha mifhos – afsona, rivoyat, asotir) – ibtidoiy davr kishilari ongi va tushunchasida inson, tabiat, jamiyat va koinotning paydo boʻlishi bilan bogʻliq voqealar, shuningdek, tabiat va jamiyat hodisalarining aks etishi. 4 dunyodagi moddiy mavjudlikning paydo bo‘lishi, muayyan tabiiy hodisalarning ro‘y berish sabablari, tabiat va inson munosabati masalalari qadimgi odam ongida asotiriy tarzda talqin qilingan. olam haqidagi ana shu eng qadimgi e’tiqodiy qarashlar asosida dastlabki mifologik tasavvurlar tizimi kelib chiqqan. 5 mahmud koshg‘ariy «devonu lug‘otit turk» asarida «sav.» so‘ziga izoh beradi. olimlarning ta’kidlashicha, bu so‘z ajdodlarimiz aytgan birinchi gaplardan iboratdir. «savlashmoq» esa otalar so‘zini eslab suhbatlashmoqdir. demak, «sav» so‘zining ham mif ma’nosiga …

2 / 30

uzlarning hammasida ramziy ma’nolar mujassamlashgan. 8 «animizm» lotin tilidagi «anima»dan olingan bo‘lib, ilmiy adabiyotlarda jon, ruh ma’nosini anglatishi ta’kidlanadi. animizmga binoan qadimgi ajdodlarimiz dunyodagi hamma narsaning joni bor, deb bilganlar. ibtidoiy davrda inson tana va ruhdan iborat hisoblangan. 9 m.i.steblin-kamenskiyning ta’kidlashicha, «mif – bu muayyan voqelik bayoni bo‘lib, unda hikoya qilingan voqea-hodisa nechog‘lik uydirma bo‘lmasin, yaratilgan va yashab kelgan joyida u hamisha haqiqat, real voqelik ifodasi sifatida qabul qilingan. 10 mahmud koshg‘ariy o‘z asari uchun material to‘plaganida turkiy qabilalarning mifologik tasavvurlarini ham sinchiklab o‘rgangan. zero, «devon»da qush tuxumidanchiqqan it – «baroq» to‘g‘risidagi mif hamda, oltin qoziq (temir qoziq) yulduzlari haqidagi samoviy qarashlar keltirilganligi ham shu fikrni tasdiqlaydi. ajdodlarimizning olam, tabiat hodisalari va ijtimoiy hayot xususidagi qadimiy fantastik tushunchalarini o‘zida aks ettirgan miflar quyidagi turlarga bo‘linadi. ibtido haqidagi miflar (olamning yaratilishi va yerda hayotning paydo bo‘lishi to‘g‘risidagi miflar); samoviy miflar (osmon jismlari va tabiat hodisalarining paydo bo‘lishi haqidagi miflar; 12 3) …

3 / 30

dlar homiyligi haqidagi miflar); 15 10) dualistik miflar (ezgulik va yovuzlik kuchlari o‘rtasidagi kurash haqidagi asotiriy qarashlarni o‘zida aks ettirgan miflar); 11) esxatologik miflar (olamning intihosi, oxir zamon to‘g‘risidagi miflar). osiris (qadimgi misr), adonis (finikiya), dionis (yunoniston), siyovush (o‘rta osiyo) haqidagi mifologik syujetlar miflar «avesto», «iliada», «ramayana», «shohnoma», «kalevala», «alpomish», «go‘ro‘g‘li» kabi buyuk badiiy yodgorliklarning yaratilishida ham salmoqli o‘rin tutgan afsona fors tilidan olingan bo‘lib ( )ا فسا نهma’no mohiyatida ikki tushuncha yetakchilik qiladi: 1 – biror voqeani, lavhani hikoya qilish; 2 – bu hikoya uydirma, to‘qimalardan iborat bo‘lishi. o‘zbek tilining izohli lug‘atida so‘zning bir necha ma’nolari ko‘rsatilgan: «afsona bo‘lmoq», «afsona to‘qimoq», «afsonaviy» va boshqalar. lekin asosiy ma’no tafakkur fantaziyasi bilan bog‘liq bo‘lib, aql bovar qilmaydigan uydirma voqealarni hikoya qilish va shu bilan shuhratga ega bo‘lish tushunchasi yetakchilik qiladi afsonalar mazmunida eng qadimgi uydirma hodisalar, muayyan hudud nomini izohlovchi toponimik ma’lumotlar beriladi. «kuygan yor», «ellik paysa», «tuya cho‘kdi», «oshoba», «qonqus» …

4 / 30

idan olingan bo‘lib, hikoya, qissa ma’nolarini ifolaydi. rivoyatlar afsonalardan hayotga yaqinligi bilan farq qiladi. agar afsonalarda ro‘y berishi mumkin bo‘lmagan hodisalar hikoya qilinsa, rivoyatlardagi rivoyatlar. rivoyatlar o‘zida aks ettirgan voqea bayoniga ko‘ra afsonalar kabi epik jinsga mansubdirlar. ular hajm jihatdan qisqa bo‘ladi. matn hajmi qisqa, ifodalangan voqea lavhalari son jihatdan chegaralangan. badiiy tasvirga ortiqcha urg‘u berilmaydi, chunki ularda voqea bayoni ustuvor hisoblanadi. mazmun yo‘nalishiga ko‘ra tarixiy voqelar, ularda ishtirok etgan shaxslar jasorati yoki xiyonati asosida yoki yurtimiz viloyatlaridagi o‘rin-joylarning nomlanishini izohlash maqsadida yaratilgan rivoyatlarga bo‘linadi. tarixiy rivoyatlarda to‘maris, shiroq, jaloliddin manguberdi, temur malik, amir temur kabi yurti ozodligi va mustaqilligi uchun jonini qurbon qilgan el farzandlari mardligi, shu bilan birga o‘zining o‘tkinchi hirsiy nafsi yo‘lida vataniga xiyonat qilgan dalvarzin, guldursunga o‘xshagan xiyonatkor shaxslar kirdikorlari hikoya qilinadi. mard, jasurlarning ishlari ham, xoinlarning xiyonati ham unutilmaydi. rivoyatlarning yana bir turi mahalliy hududlardagi o‘rin-joylarning nomiga oidligi bilan ajralib turadi. muhimi shundaki, bunday rivoyatlarda …

5 / 30

$atamasi o‘rta osiyo xalqlari orasida qadimdan mavjud bo‘lib, turli xil ma’nolarni anglatgan. dastlab folklorning ayrim janrlari shu nom bilan yuritilgan. u adabiy jarayonda yuz berib, turkiy xalqlar madaniyati, axloq falsafasi, tafakkuri zamirida paydo bo‘lgan. naql. zarbulmasal arabcha so‘z bo‘lib, aybdorni masal bilan urmoq (tanqid qilmoq)ni anglatadi. muhammad jobalrudi (xvii asr) bu so‘zni masal va tamsilning sinonimlari sifatida qo‘llagan, boshqa o‘rinda uni ramzli hikoya ma’nosida keltirgan. «g‘iyos ul-lug‘at»da uni nutqda u yoki bu ko‘chma ma’noni tashuvchi, deb belgilangan. o‘zbek xalq nasrida esa masal naql deb atalgan. image1.png image22.svg image6.jpeg image2.png image4.svg image7.jpeg image3.jpeg image8.jpeg image4.jpeg image9.jpeg image10.jpeg image11.jpeg image12.png image13.png image14.jpeg image15.jpeg image16.jpeg image17.jpeg image18.jpeg image19.jpeg image20.jpeg image5.jpeg image21.jpeg image22.jpeg image23.jpeg image24.jpeg image25.jpeg image26.jpeg image27.jpeg image28.jpeg image29.png image30.jpeg image31.jpeg image32.jpeg image33.jpeg image34.jpeg image35.jpeg image36.jpeg image37.jpeg image38.jpeg image39.jpeg image40.jpeg image41.jpeg image42.jpeg image43.jpeg image44.jpeg image45.jpeg image46.jpeg image47.jpeg image48.jpeg image49.jpeg .msftofcthm_accent3_fill_v2 { fill:#e8764e; } .msftofcthm_accent2_lummod_75_fill_v2 { fill:#e99315; } ppl e eee; ees 00209.0.008 gulroniy, …$

Want to read more?

Download all 30 pages for free via Telegram.

Download full file

About "mif va afsona, rivoyat"

mif va afsona, rivoyat ning janr tabiati. mif va afsona, rivoyat naql janr tabiati. 1 reja: miflarning tasnifi va tadrijiy rivoji bosqichlari. afsonaning uslubiy xususiyatlari rivoyat va uning mohiyati. 2 folklor asarlari o‘z tarkibiga ko‘ra uch turdan iborat ko‘rinishda namoyon bo‘ladi. epik tur lirik tur dramatik tur miflar mif (yunoncha mifhos – afsona, rivoyat, asotir) – ibtidoiy davr kishilari ongi va tushunchasida inson, tabiat, jamiyat va koinotning paydo boʻlishi bilan bogʻliq voqealar, shuningdek, tabiat va jamiyat hodisalarining aks etishi. 4 dunyodagi moddiy mavjudlikning paydo bo‘lishi, muayyan tabiiy hodisalarning ro‘y berish sabablari, tabiat va inson munosabati masalalari qadimgi odam ongida asotiriy tarzda talqin qilingan. olam haqidagi ana shu eng qadimgi e’tiqodiy qarashl...

This file contains 30 pages in PPTX format (5.8 MB). To download "mif va afsona, rivoyat", click the Telegram button on the left.

Tags: mif va afsona, rivoyat PPTX 30 pages Free download Telegram