emotsiya va iroda

PDF 15 pages 513.7 KB Free download

15 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 513.7 KB

File type PDF

Pages 15

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 15

4-mavzu. hissiyotning umumiy tavsifi. iroda reja: 4.1. emotsiya haqida tushuncha. hissiy holatlarning nerv-fiziologik asoslari. insoniy emotsiyalar va hayvonlardagi emotsiyalar. 4.2. iroda haqida tushuncha. irodaviy faoliyatning umumiy xususiyatlari. iroda borasidagi nazariyalar. irodaviy akt va uning tuzilishi. 4.3. irodaviy harakatlar va uni boshqarish. shaxsning irodaviy sifatlari. irodaning individual xususiyatlari. irodani tarbiyalash. amaliy tavsiyalar. tayanch so‘z va iborala: emotsiya, hissiyot, kechinma, hissiyot funksiyasi: imprissiv, eksprissiv tomon, hissiyot shakli: hissiy ton, emotsiya, kayfiyat, affekt, stress, stenik his, astenik his, yuksak hislar: intellektual, axloqiy, praksik, iroda, maqsad, tilak, istak, xohish, irodaviy akt, irodaviy harakat, irodaviy zo‘r berish, shaxs sifati: mustaqillik, dadillik, sabr, bardosh. 4.1. emotsiya haqida tushuncha. hissiy holatlarning nerv-fiziologik asoslari. insoniy emotsiyalar va hayvonlardagi emotsiyalar. odam tashqi muhitdagi turli-tuman narsa va hodisalarni idrok qilar ekan, hech vaqt bu narsalarga batamom befarq bo‘lmaydi. odamning aks ettirish jarayoni doimo faol xarakterga egadir. aks ettirish jarayoni quyidagilarni qamrab oladi: a) shaxsning ehtiyojni qondirish imkoniyatiga egaligini; b) qondirishga …

2 / 15

‘atda hissiyot-shaxsning voqelikdagi narsa va hodisalarga, kishilarga hamda o‘z-o‘ziga bo‘lgan munosabatlarida kelib chiqadigan yoqimli yoki yoqimsiz kechinmalardan iborat. professor e.g‘oziev muallifligidagi “umumiy psixologiya” darsligida hissiyot- odamda, tirik mavjudotlar miyasida, ya’ni shaxslarning ehtiyojlarini qondiruvchi va unga monelik qiluvchi ob’ektlarga nisbatan uning munosabatlarini aks ettirish ma’nosida qo‘llaniladi. adabiyotlarda hissiyot bilan birga emotsiya tushunchasi ham keng doirada qo‘llaniladi. aynan emotsiya tushunchasining mazmuni nimadan iborat va hissiyot tushunchasi bilan o‘zaro bog‘liqligi qanday degan savol tug‘iladi? shunga muvofiq emotsiya tushunchasining mazmun mohiyatini yoritadigan bo‘lsak; jumladan professor e.g.’g‘ozievning "umumiy psixologiya" darsligida emotsiya-odatda tashqi alomatlari yaqqol namoyon bo‘ladigan his-tuyg‘ularni, ichki kechinmalarni ifodalanishidan iborat psixik jarayonni yuzaga kelishining aniq shaklidir, deb ta’riflanadi. emotsiya - shaxsning voqelikka o‘z munosabatini his qilishidan kelib chiqadigan, uning ehtiyoj va qiziqishlari bilan bog‘liq bo‘lgan yoqimli yoki yoqimsiz kechinmalaridir. keltirilgan ta’riflardan ko‘rinadiki, hissiyot tushunchasi emotsiyaga nisbatan kengroq tushuncha bo‘lib, shaxsning kundalik hayoti, turmush tarzidagi barcha jabhalarni qamrab oladi. hissiyot odamda sodir bo‘layotgan hodisa va …

3 / 15

axsiy tajribasida tarkib topadigan reflekslar tizimini mustahkamlash sifatida namoyon bo‘ladi. hissiyotning mana shu darak beruvchilik vazifasi psixologiyada hissiyotning impressiv tomoni deb ataladi. impressiv so‘zi lotincha taassurot degan ma’noni anglatadi. i.p.pavlov tirik mavjudotlarning atrofimizdagi muhitga moslashuvida hosil qiladigan buziladigan dinamik streotiplar orqali biror hissiyot va emosional kechinmalarning ijobiy va salbiy sifatlarini tushuntirib beradi. dinamik stereotip deganda tashqi qaytarilish natijasida hosil qilingan shartli reflekslar, nerv bog‘lanishlarining barqaror tizimi tushuniladi. har turli qiyinchiliklar va qarshiliklarga duch kelishi natijasida dinamik stereotiplarning “o‘zgarishi” salbiy emosional holatni yuzaga keltiradi. hissiyot – bu uning kechirilishining turli shakllari faqat darak vazifasini emas, balki boshqaruvchilik funksiyasini ham bajaradi. emotsiya harakatlari juda ko‘p tana o‘zgarishlar ifodalanadi. odam organizmidagi o‘zgarishlar kechirilayotgan hissiyotning ob’ektiv ko‘rsatkichi hisoblanadi. moslashish xarakteriga oid bo‘lgan, ya’ni ovozning o‘zgarishi, mimika, imo-ishora, organizmda sodir bo‘ladigan jarayonning qayta o‘zgarishidan iborat ixtiyorsiz va ongli harakatlar psixologiyada emosional harakatlarning ekspressiv tomoni deb ataladi. hissiyotlar odatda juft-juft bo‘lib uchraydi. masalan, yoqimli-yoqimsiz, xush-noxush, xursand-xafa, …

4 / 15

ining faoliyati bilan bog‘liqdir. bosh miya hissiyotlarning kuchini va barqarorligini idora qilib turadi. hissiyotlar boshqa bilish jarayonlaridan farqli bosh miya po‘stining faoliyatidan tashqari organizmning ichki a’zolari faoliyati bilan ham bog‘liqdir, boshqacha qilib aytganda hissiyotlar vegetativ nerv tizimining faoliyati bilan ham bog‘liqdir. demak, odam ma’lum hissiy holatni boshdan kechirayotgan paytda uning qon aylanish tizimi, nafas olish organlari nutq apparatlari ichki sekresiya bezlari ham qatnashadi. masalan, materialni yaxshi bilmaydigan talaba imtihon topshirayotganda terlab ketadi, tomog‘iga nimadir tiqilib, gapini gapira olmay qoladi. odamda qattiq qo‘rqish paytida “yuragi orqaga tortib ketdi”, “sovuq ter bosib ketdi” kabi iboralarning ishlatilishi hissiyot paytida odamning ichki a’zolarining ishtirok etishidan dalolat beradi. juda ko‘p hissiy holatlar bosh miyaning yaqin po‘stloq osti qismlarining oralig‘i bilan ham bog‘liqdir. masalan, ko‘rish tepaligi deb ataluvchi qism ayrim hislarni ifodalaydigan ixtiyorsiz harakatlarning markazi hisoblanadi. odamda uchraydigan yuksak ma’naviy hissiyotlar ham o‘zining nerv-fiziologik asosiga ega bo‘lishi kerak (chunonchi intellektual, axloqiy, estetik hissiyotlar). bu jihatdan akademik …

5 / 15

b, rohatlanish estetik hissiyot hisoblanadi. agar bu hissiyotlarning nerv-fiziologik asoslarini tahlil qiladigan bo‘lsak, quyidagilarni ko‘rishimiz mumkin. shunday qilib, hissiyot vegetativ nerv tizimi orqali boshqariladigan ichki a’zo faoliyati bilan bog‘liq bo‘lsa ham bari bir bosh miya po‘sti orqali idora qilinadi. chunki akademik i.v.pavlovning fikricha, odamning butun a’zoyi badanida bo‘ladigan har qanday hodisalarning hammasini bosh miya po‘sti qismidagi neyronlar idora qiladi. ana shu jihatdan olganda hissiyotning nerv- fiziologik asosi bosh miya po‘sti bilan bog‘liq. odam his-tuyg‘ulari bilan hayvon hissiyotlari o‘rtasida juda katta farq bo‘ladi. odamda juda ko‘p miqdorda his-tuyg‘ular borki, bunday hissiyotlar hayvonlarda uchramaydi. shuning uchun ham odam, ham hayvon uchun umumiy bo‘lgan g‘azablanish, qo‘rqish, jinsiy hissiyot, qiziquvchanlik, xursandchilik, g‘amginlik emotsiyalari hayvonlarda sifat jihatidan farq qiladi. shu o‘rinda s.shexterning emosional faktorlarning paydo bo‘lishi kognitiv-fiziologik konsepsiyasini keltirib o‘tish joiz. insoniy emotsiyalar "insoniylashtirilgan" ijtimoiy sharoit bilan bog‘liq holda namoyon bo‘ladi. emotsiyalarning "insoniylashuvi" shunday namoyon bo‘ladiki, ichdan kechadigan hissiyotlar mazmuni, juda boy va murakkabdir. odamlar …

Want to read more?

Download all 15 pages for free via Telegram.

Download full file

About "emotsiya va iroda"

4-mavzu. hissiyotning umumiy tavsifi. iroda reja: 4.1. emotsiya haqida tushuncha. hissiy holatlarning nerv-fiziologik asoslari. insoniy emotsiyalar va hayvonlardagi emotsiyalar. 4.2. iroda haqida tushuncha. irodaviy faoliyatning umumiy xususiyatlari. iroda borasidagi nazariyalar. irodaviy akt va uning tuzilishi. 4.3. irodaviy harakatlar va uni boshqarish. shaxsning irodaviy sifatlari. irodaning individual xususiyatlari. irodani tarbiyalash. amaliy tavsiyalar. tayanch so‘z va iborala: emotsiya, hissiyot, kechinma, hissiyot funksiyasi: imprissiv, eksprissiv tomon, hissiyot shakli: hissiy ton, emotsiya, kayfiyat, affekt, stress, stenik his, astenik his, yuksak hislar: intellektual, axloqiy, praksik, iroda, maqsad, tilak, istak, xohish, irodaviy akt, irodaviy harakat, irodaviy zo‘r berish, sha...

This file contains 15 pages in PDF format (513.7 KB). To download "emotsiya va iroda", click the Telegram button on the left.

Tags: emotsiya va iroda PDF 15 pages Free download Telegram