genetika asoslari

DOC 32 pages 857.0 KB Free download

32 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 857.0 KB

File type DOC

Pages 32

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 32

mavzu: allel va noallel genlar va ularning o'zaro ta'sirida belgilarning irsiylanishi reja: 1. bir gen allellarining o'zaro ta'sirida belgilarning irsiylanishi 2. noallel genlarning o'zaro ta'sirida belgilarning irsiylanishi 3. genlarning pleyotrop va modifikatsion ta'sirida belgilarning irsiylanishi bundan oldingi boblarda bayon etilgan ma'lumotlarga asoslanib irsiy omil, ya'ni gen, uning allel va noallel tiplari haqidagi dastlabki dunyoqarashni g.mendel asoslaganligi bilan tanishgan edik. u o'zi yaratgan ayrim juft alternativ (keskin farqlanuvchi) belgilarni genetik tahlil qilish metodidan o'z tadqiqotlarida foydalanib genetika fanining barpo etilishiga asos bo'lgan irsiylanish qonunlarini kashf etdi. bu qonunlardan kelib chiqadigan irsiyat qonuniyatlari quyidagilardan iborat: • organizmlarning har qaysi belgisi ayrim irsiy omil (gen) faoliyati natijasida namoyon bo'ladi; • har qaysi gen ikki xil – dominant va retsessiv allel holatida bo'ladi; • bitta belgining alternativ holatda rivojlanishini ta'min etuvchi genlar allel genlar deb ataladi. bu atama, shuningdek, bir gen allellari deb ham yuritiladi; • ikki va undan ortiq juft belgilarning namoyon bo'lishini …

2 / 32

ominantlik va ko'p allellik hodisalari aniqlandi. endi ana shu tiplarning har biri bilan alohida-alohida tanishib chiqamiz. to'liq dominantlik holati. mendel har bir genning (irsiy omilning) ikki xil–dominant va retsessiv alleliga ega ekanligini va ular to'liq dominantlik holatida o'zaro ta'sir qilib faoliyat ko'rsatishligini no'xat o'simligi gulining rangi, no'xat donining rangi va shaklining irsiylanishi misollarida ko'rsatib bergan. to'liqsiz (chala) dominantlik holati bilan yuqorida nomozshomgul o'simligi gul rangining, g'o'zada tola rangining, andaluziya tovuqlarida pat rangining irsiylanishi misollarida ko'rib o'tgan edik. kodominantlik holati. odamlarda kuzatiladigan qon gruppalarining irsiylanishini tadqiq qilish natijasida allel genlar o'zaro ta'sirining kodominantlik holati kashf etildi. odamlarda aniqlangan to'rt tipdagi qon gruppalarining irsiylanishini bitta i genining uchta alleli - ia, ib, io nazorat qilishligi va ularning faoliyatida allel genlar o'zaro ta'sirining to'liq dominantlik tipidan tashqari yangi kashf etilgan kodominantlik tipi ham namoyon bo'lishligi aniqlandi. tibbiyotda zaruriyat bo'lgan hollarda bemor odamga sog'lom odam donorning qoni quyilishi muhim davolash tadbiri ekanligi bizga ma'lum. …

3 / 32

da uchramaslik holatlari kuzatilishi mumkin. qon plazmasida ikki turdagi –α va β yopishtiruvchi moddalar – agglyutinin uchraydi. ular antitelalar deb ataladi. har bir odam qonida antitelalar bittadan yoki har ikkalasibirgalikda uchrashligi, yoxud har ikkalasining birgalikda uchramasligi ham mumkin. antigen a (v) va antitela α (β) bir xil nomlilar deb yuritiladi. agglyutinin α antigen a ga ega bo'lgan eritrotsitlarni, agglyutinin β esa v antigenli eritrotsitlarni bir-biriga yopishtiradi (ilova – 11-rasm). shu sababli har bir odamning qonida har xil nomli agglyutinogen va agglyutinin bo'ladi. bu dalillarga binoan, odamdagi qon gruppalari quyidagi genotiplarga ega ekanligi ko'rsatib berildi. i – o qon gruppa tipi: ioio; ii – a qon gruppa tipi: iaia, iaio; iii – b qon gruppa tipi: ibib, ibio; iv – ab qon gruppa tipi: iaib. odamlarda mazkur to'rtta qon gruppa tiplarining irsiylanishini tadqiq qilish natijasida quyidagi ikkita qonuniyat aniqlandi: 1. ii va iii qon gruppalarining allel genlari (ia va ib) i …

4 / 32

a – ii gruppa bo'lsa, bu oilada qanday tipli qon gruppalarga ega bo'lgan farzandlar tug'iladi? i va iv qon gruppalariga ega bo'lgan odamlar mos ravishda oo va av genotiplarga ega ekanligi ma'lum. ii va iii gruppadagi odamlar esa mos ravishda aa va ao (ii), vv va vo (iii) genotiplarga ega. yuqoridagi misolda ona i gruppa qonga ega bo'lganligi tufayli uning genotipi - oo bo'ladi. ota ii gruppa qonga ega bo'lganligi sababli aa va ao genotiplardan biriga ega bo'lishi kerak. shu sababli oilada tug'iladigan farzandlarning qon gruppalarini ikki variantda ko'rib o'tamiz: agarda ota qon gruppasi bo'yicha aa genotipga ega bo'lsa (1, a - holat) oilada faqat ii gruppa qonga ega farzandlar tug'iladi va ular otaning qon gruppasiga ega bo'ladilar. agarda ota qon gruppasi bo'yicha ao genotipga ega bo'lsa, oilada har ikki ota-onaning qon gruppasiga ega bo'lgan bolalar tug'iladi (1, b - holat). 2. ona i qon gruppaga, ota esa iv qon …

5 / 32

iladigan farzandlar ota-ona qon gruppalariga ega bo'ladilar (4, a-holat); agarda ona ao genotipiga ega bo'lsa, u holda ota-ona qon gruppalaridan tashqari boshqa tipdagi – iii gruppali farzandlar ham tug'iladi (4, b - holat). shunday qilib, ota-onalari har xil qon gruppalariga ega bo'lgan oilada tug'iladigan farzandlar bir tomondan ota-ona qon gruppalarga ega bo'lsalar, ikkinchi tomondan esa, ularning qon gruppalariga ega bo'lmasliklari ham mumkin. ko'p allellik hodisasi. o'simlik, hayvon va odamlarda bir genning allellari ikkitadan ham ortiq bo'lishi mumkin. bu holat ko'p allellik hodisasi deb yuritiladi. bunga misol qilib quyon zotlarida jun rangining irsiylanishini ko'rsatish mumkin (12-rasm). yovvoyi quyonlarga xos jun rangini ta'min etuvchi s genining to'rtta alleli - s+, ssh, sh, sa mavjud. bular quyonlarda jun rangining har xil bo'lishligini ta'minlaydi. quyonlarda albinizm (junlari oq, ko'zlari qizil) normal junli quyonlarga nisbatan retsessiv hisoblanadi. geterozigotali quyonlar o'zaro chatishtirilganda (aa x aa) kelgusi avlodda 75% rangli va 25% albinos quyonchalarni beradi. himolay rangli …

Want to read more?

Download all 32 pages for free via Telegram.

Download full file

About "genetika asoslari"

mavzu: allel va noallel genlar va ularning o'zaro ta'sirida belgilarning irsiylanishi reja: 1. bir gen allellarining o'zaro ta'sirida belgilarning irsiylanishi 2. noallel genlarning o'zaro ta'sirida belgilarning irsiylanishi 3. genlarning pleyotrop va modifikatsion ta'sirida belgilarning irsiylanishi bundan oldingi boblarda bayon etilgan ma'lumotlarga asoslanib irsiy omil, ya'ni gen, uning allel va noallel tiplari haqidagi dastlabki dunyoqarashni g.mendel asoslaganligi bilan tanishgan edik. u o'zi yaratgan ayrim juft alternativ (keskin farqlanuvchi) belgilarni genetik tahlil qilish metodidan o'z tadqiqotlarida foydalanib genetika fanining barpo etilishiga asos bo'lgan irsiylanish qonunlarini kashf etdi. bu qonunlardan kelib chiqadigan irsiyat qonuniyatlari quyidagilardan iborat: • organizm...

This file contains 32 pages in DOC format (857.0 KB). To download "genetika asoslari", click the Telegram button on the left.

Tags: genetika asoslari DOC 32 pages Free download Telegram