genetika asoslari

DOCX 6 pages 18.4 KB Free download

6 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 18.4 KB

File type DOCX

Pages 6

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 6

genetika asoslari azam tulayev 📝annotatsiya генетика асосларини ўрганишда генлар, хромосомалар, днк ва рнк тузилиши, генетик код, мейоз ва митоз, мендел қонунлари, популяция генетикаси ва генетик муаммолар ечимига бағишланган. 🔑kalit so'zlar. genlar, dnk, rnk, xromosomalar, irsiyat, fenotip, genotip, mutatsiyalar, mendel qonunlari, naslchilik, rnk turlari va vazifalari rnkniнг 3 ta asosiy turi mavjud: mrnk (matritsa rnk), trnk (transport rnk) va rrnk (ribosomal rnk), ularning har biri oqsil sintezida muhim rol o'ynaydi va 20 ga yaqin turli aminokislotalarni tashishda qatnashadi. rrnklar ribosomalar tarkibiga kiradi va ribosomalarning kichik va katta subbirliklarini hosil qiladi, ularning o'lchamlari 40s va 60s subbirliklariga to'g'ri keladi (eukariot hujayralarda). bu esa oqsil sintezining tezligini belgilaydi. trnklar hujayra sitoplazmasida topiladi va o'ziga xos antikodonlar orqali mrnkdagi kodonlar bilan bog'lanib, mos aminokislotalarni ribosomalarga yetkazib beradi, bu jarayon hujayra ichida 37°c haroratda amalga oshiriladi. genlar va allellar mendelning 1866-yilda brno shahrida o'tkazgan no'xat o'simliklari ustida olib borgan tadqiqotlari allellar va genlarning meros qoldirish …

2 / 6

a hujayradan 4 ta genetik jihatdan har xil boʻlgan gametalar hosil boʻladi, bu jarayon jinsiy koʻpayishda, masalan, insonda, sperma va tuxum hujayralarining hosil boʻlishida sodir boʻladi va genetik xilma-xillikni taʼminlaydi. mitoz 4 ta asosiy bosqichdan: profaza, metafaza, anafaza va telofazadan iborat boʻlib, bu jarayonni hujayra siklining bir qismi sifatida koʻrib chiqish mumkin, va bu mitozning bir tsikli 2 soatdan 10 soatgacha davom etishi mumkin. dnk tuzilishi va funksiyasi dnkning ikki zanjirdan tashkil topgan spiral shakli, 4 ta azotli asos (adenin, guanin, sitozin, timin) ketma-ketligi orqali genetik ma'lumotlarni 3 milliarddan ortiq nukleotid juftligi sifatida saqlaydi va bu ma'lumotlar hujayra faoliyatini boshqaradi. dnk replikatsiyasi jarayonida, dnk polimeraza fermenti yordamida, bir dnk molekulasi ikkita bir xil nusxaga ko'payadi, bu jarayon hujayra bo'linishi va irsiy axborotning avloddan-avlodga o'tishi uchun muhim ahamiyatga ega bo'lib, xatolik darajasi 10⁹ ta nukleotidga 1 ta xatolikdan kam. dnkning funksiyasi nafaqat irsiyatni saqlash, balki genlarning ifodalanishini boshqarishdan ham iborat bo'lib, …

3 / 6

son genlarining taxminan 10 foizi har qanday hujayrada faol bo'ladi, qolganlari esa hujayra turiga va atrof-muhit omillariga bog'liq holda faollashishi mumkin. eukaryotik hujayralarda, masalan, odam hujayralarida, gen ekspressiyasi transkripsiya va translyatsiya bosqichlaridan iborat bo'lib, bu jarayonlarni tartibga soluvchi 1000 dan ortiq oqsil borligi ma'lum. gen ekspressiyasi, masalan, britaniyalik olimlar tomonidan o'tkazilgan tadqiqotlar natijalariga ko'ra, virusli infektsiyalar natijasida o'zgarishi mumkin va bu o'zgarishlar 5 dan 10 kungacha davom etishi mumkin. genetika asoslari genetik kod uchta nukleotidlardan (kodonlardan) tashkil topgan bo'lib, ular 20 ta aminokislotani kodlaydi va bu oqsillarning tuzilishi va funksiyasini belgilaydi, bu jarayon esa butun dunyo bo'ylab laboratoriyalarda o'rganilmoqda. inson genomida taxminan 20 000 dan ortiq gen mavjud bo'lib, ularning har biri oqsil sintezini yoki boshqa funksiyalarni boshqaruvchi dnk ketma-ketligidan iborat. gregor mendel 1860-yillarda avstriyaning brno shahrida o'tkazgan no'xat o'simliklari ustida olib borgan tajribalari genetikaning asosini tashkil etdi va merosxo'rlikning asosiy qonunlarini aniqladi. dnk replikatsiyasi o'rtacha inson hujayrasi dnk replikatsiyasi …

4 / 6

ida 64 ta mumkin bo'lgan kodon hosil bo'lishini bildiradi. genetik kodning universalligi deyarli barcha tirik organizmlarda, bakteriyalardan tortib insonlargacha, bir xil ekanligini anglatadi, faqat ba'zi kamdan-kam istisnolar mavjud. masalan, mitoxondriyada kodlarning bir necha farqi mavjud. genetik kod 64 ta kodonlardan iborat boʻlib, ular 20 ta aminokislotadan oqsil sintezini kodlaydi va bu jarayon hujayralarning ribosomalarida, xususan, sitoplazmada sodir boʻladi. mendel qonunlari mendelning ikkinchi qonuni, mustaqil ajralish qonuni, ikkita yoki undan ortiq genlarning avlodga mustaqil ravishda o‘tishi haqida bo‘lib, 9:3:3:1 nisbatdagi fenotipik ajralishni baholash imkonini beradi. mendelning birinchi qonuni, ya'ni ajralish qonuni, brno shahrida o‘tkazilgan eksperimentlar natijasida 3:1 nisbatda fenotiplar ajralishini ko‘rsatdi va bu genlarning diploid organizmlarda juft holda mavjudligini isbotladi. mendelning eksperimentlari no‘xat o‘simliklari (pisum sativum) ustida o‘tkazilib, 7 ta xususiyat bo‘yicha (masalan, urug‘ning rangi, shakli) kuzatilgan va genetikaning asosiy tamoyillarini tushunishga asos yaratdi. 📌xulosa genetika asoslari, irsiyat va o'zgaruvchanlik mexanizmlarini, genlarning tuzilishi va funksiyalarini, shuningdek, ularning organizm rivojlanishi va evolyutsiyasidagi …

5 / 6

Want to read more?

Download all 6 pages for free via Telegram.

Download full file

About "genetika asoslari"

genetika asoslari azam tulayev 📝annotatsiya генетика асосларини ўрганишда генлар, хромосомалар, днк ва рнк тузилиши, генетик код, мейоз ва митоз, мендел қонунлари, популяция генетикаси ва генетик муаммолар ечимига бағишланган. 🔑kalit so'zlar. genlar, dnk, rnk, xromosomalar, irsiyat, fenotip, genotip, mutatsiyalar, mendel qonunlari, naslchilik, rnk turlari va vazifalari rnkniнг 3 ta asosiy turi mavjud: mrnk (matritsa rnk), trnk (transport rnk) va rrnk (ribosomal rnk), ularning har biri oqsil sintezida muhim rol o'ynaydi va 20 ga yaqin turli aminokislotalarni tashishda qatnashadi. rrnklar ribosomalar tarkibiga kiradi va ribosomalarning kichik va katta subbirliklarini hosil qiladi, ularning o'lchamlari 40s va 60s subbirliklariga to'g'ri keladi (eukariot hujayralarda). bu esa oqsil sintezining...

This file contains 6 pages in DOCX format (18.4 KB). To download "genetika asoslari", click the Telegram button on the left.

Tags: genetika asoslari DOCX 6 pages Free download Telegram