genetika asoslari

PPTX 23 pages 1.0 MB Free download

23 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 1.0 MB

File type PPTX

Pages 23

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 23

prezentatsiya powerpoint gen konsepsiyasi haqida tushuncha nuklein kislotalar 1869-yil fredrix misher tomonidan aniqlandi. 1924-yilda f. relgen nuk.kis.larni xromosomada joylashganligini aniqladi. bu vaqtgacha esa klassik genetikada mendel, morgan va ularning izdoshlari tomonidan amalga oshirilgan tadqiqotlar natijasida irsiyat birligi genlar ekanligi va ular xromosomalarda joylashganligi haqidagi ta’limot yaratilgan edi. ` keyinchalik hujayra yadrosi dnk va oqsillardan tashkil topganligi aniqlandi. aniqlangan dalillarga ko’ra dnk, genlar xromosomada joylashgan. lekin dnk va genlar o’rtasidagi bog’liqlik aniqlanmadi. 1909-yilda yoxanson tomonidan mendel faktorlari asosida gen atamasi fanga kiritildi. dastlab irsiyat moddasi oqsil molekulalaridan tashkil topganligi haqidagi gipoteza ilgari surildi. 1935-yilda rus olimi kolsov “irsiy molekulalar” asarida irsiyatning moddiy asosi oqsil molekulalari degan gipotezani mukammal bayon etdi. everi tajribasi griffit tajribasi dnkning bir polipeptid zanjiridagi aminokislotalar yoki ribosomal va transport rnk molekulalaridagi nukleotidlar izchilligini belgilaydigan bir qismi gen deb ataladi gen , xromosomada qat'iy pozitsiyani (lokusni) egallagan irsiy ma’lumot birligi. organizm genomidagi genlar soni (xromosomalarning butun to'plami) turlar …

2 / 23

gi irsiy axborotni kodlovchi genlar transport rnkning sintezlanishini ta’min etuvchi irsiy axborot kodlovchi genlar ribosomal rnk sintezlanishini ta’min etuvchi irsiy axborot kodlovchi genlar regulator genlar – gen regulator, gen-operator, promotor. gen strukturasi regulyator gen – repressor oqsilini sintezlaydi. promotor uchastkasi transkripsiyani inistirlash qobiliyatiga ega bo`lib, uning vazifasi rnk polimerazani bog`lashdir. u operator gen oldida joylashgan. dnk ga muhtoj rnk polimerazani bog`lanadigan joyi promotorning start nuqtasidir. operator repressor oqsili bilan bog’lanuvchi promotor va strukturaviy gen orasida joylashgan uchastka. ekzon – strukturaviy gendagi genetik kodga ega nukleotidlar. intron – strukturaviy gendagi genetik kodga ega bo’lmagan nukleotidlar. bir genda bir qancha intronlar joylashadi. masalan, tovuqning tuxum albumini genida 8 ta intron borligi aniqlangan. ko‘p hollarda intronlarning soni ko‘p bo‘ladi. masalan, kollagenning b2- zanjirida intronlar soni 50 tagacha boradi. tata qutisi (goldberg-xogness qutisi deb ham ataladi ) prokariot va eukariotlardagi genlarning asosiy promotor hududida joylashgan dnk ketma- ketligidir. tata box ning bakterial gomologi pribnow …

3 / 23

rnk polimeraza ii tomonidan gen transkripsiyasi yadro promotorining enxancerlari va silencerlar kabi uzoq masofali tartibga soluvchi elementlar tomonidan boshqarilishiga bog'liq. achitqida 5'-tata(a/t)a(a/t)(a/g)-3' ketma-ketligi 20% genlarda mavjudligi aniqlangan. xuddi shunday, odamlarda faqat 24% genlarda tata qutisini o'z ichiga olgan promotor hududlar mavjud. tata qutisini o'z ichiga olgan genlar odatda stressga javob berishda va metabolizmning ayrim turlarida ishtirok etadilar va bunday genlar boshqa genlarga nisbatan ancha yuqori tartibga solinadi. tata-box - bu eukaryotlarda transkripsiya boshlanishining birinchi bosqichi bo'lgan dastlabki kompleks hosil bo'lish joyi. oldindan boshlash kompleksining shakllanishi ko'p subbirlikli transkripsiya omili ii d ( tfiid ) tata-bog'lovchi oqsil (tbp) bo'linmasidagi tata qutisiga bog'langanda boshlanadi. transkripsiyani boshlash uchun transkripsiya omillari, tata bog'lovchi oqsil (tbp) va rnk polimeraza ii jalb qilinadi. ccaat qutisi (shuningdek , ba'zan caat qutisi yoki cat qutisi qisqartiriladi) ggccaatct konsensus ketma-ketligiga ega bo'lgan nukleotidlarning aniq namunasi bo'lib , ular dastlabki transkripsiya joyidan 60-100 tagacha yuqori qismida paydo bo'ladi . caat …

4 / 23

ccaat qutisi eukariotlar gen elementlari tarkibida tez-tez uchraydi, lekin prokariotlarda topilmagan. caat qutisi asosiy promotor sifatida tanilgan, shuningdek, bazal promotor yoki oddiygina promotor sifatida ham tanilgan, ma'lum bir genning transkripsiyasini boshlaydigan dnk hududidir. bu hudud, xususan, caat qutisi uchun, boshlang'ich transkripsiya joyidan yoki eukariot genidan kamida 27 ta asosiy juft uzoqlikda (5' oxirigacha) taxminan 60-100 baza yuqorida joylashgan. transkripsiya omillari transkripsiya boshlanishidan oldin rnk polimeraza ii bilan bog'lanadi. ushbu asosiy bog'lovchi omillar (yadro omil y yoki nf-y deb ham ataladi) ccaat motiviga bog'lana olishi transkripsiya uchun juda muhimdir. ko'pgina laboratoriyalarda o'tkazilgan tajribalar shuni ko'rsatdiki, ccaat uchastkasida sodir bo’ladigan mutatsiyalar transkripsiya faolligini pasaytiradi, bu esa cbf-ccaat komplekslari optimal transkripsiya faolligi uchun zarur ekanligini ko’rsatadi. enhancer dnkning qisqa (50-1500 bp) hududi bo'lib, u ma'lum bir genning transkripsiyasi sodir bo'lish ehtimolini oshirish uchun oqsillar ( aktivatorlar ) bilan bog'lanishi mumkin. bu oqsillar odatda transkripsiya omillari deb ataladi inson genomida yuz minglab enhancerlar mavjud. …

5 / 23

ng uchun kuchaytiruvchi dnk chiziqli ravishda gendan uzoqda bo'lishi mumkin, lekin u promotorga fazoviy jihatdan yaqin bo'ladi. bu transkripsiya omillari va rnk polimeraza ii bilan o'zaro ta'sir qilish imkonini beradi . xuddi shu mexanizm eukaryotik genomdagi silencerlar uchun ham amal qiladi. silencerlar enhancerlarning antagonistlari bo'lib, ular tegishli transkripsiya omillari bilan bog'langanda genning transkripsiyasini to’xtadi. silencerlarlar va enhancerlar bir-biriga yaqin joylashgan bo'lishi mumkin yoki hatto bir mintaqada bo'lishi mumkin, faqat mintaqa bog'langan transkripsiya omili bilan farqlanadi. shunday qilib genning yuqori qismida joylashgan tartibga soluvchi element enhancerlar gen ifodasida "yoqish" kaliti vazifasini bajaradi va ma'lum bir genning promotor mintaqasini faollashtiradi, silencerlar esa "o'chirish" kaliti sifatida ishlaydi. ushbu ikkita tartibga soluvchi element bir-biriga qarshi ishlayotgan bo'lsa-da, ikkala ketma-ketlik turi promotor mintaqasiga juda o'xshash tarzda ta'sir qiladi. enhancerlarni silencerlar topilgan ko'plab sohalarda topish mumkin, masalan, promotordan ko'p kilobaza juftlari tomonidan yuqorida yoki hatto gen introni ichida quyi qismda. genetikada silencerlar , repressorlar deb ataladigan …

Want to read more?

Download all 23 pages for free via Telegram.

Download full file

About "genetika asoslari"

prezentatsiya powerpoint gen konsepsiyasi haqida tushuncha nuklein kislotalar 1869-yil fredrix misher tomonidan aniqlandi. 1924-yilda f. relgen nuk.kis.larni xromosomada joylashganligini aniqladi. bu vaqtgacha esa klassik genetikada mendel, morgan va ularning izdoshlari tomonidan amalga oshirilgan tadqiqotlar natijasida irsiyat birligi genlar ekanligi va ular xromosomalarda joylashganligi haqidagi ta’limot yaratilgan edi. ` keyinchalik hujayra yadrosi dnk va oqsillardan tashkil topganligi aniqlandi. aniqlangan dalillarga ko’ra dnk, genlar xromosomada joylashgan. lekin dnk va genlar o’rtasidagi bog’liqlik aniqlanmadi. 1909-yilda yoxanson tomonidan mendel faktorlari asosida gen atamasi fanga kiritildi. dastlab irsiyat moddasi oqsil molekulalaridan tashkil topganligi haqidagi gipoteza ilgari ...

This file contains 23 pages in PPTX format (1.0 MB). To download "genetika asoslari", click the Telegram button on the left.

Tags: genetika asoslari PPTX 23 pages Free download Telegram