муҳаммадшариф сўфизода

DOC 67,5 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1662847626.doc муҳаммадшариф сўфизода режа: 1. кириш: муҳаммадшариф сўфизода ҳаёти ва ижоди. 2. асосий қисм. муҳаммадшариф сўфизода маърифатпарвар шоир. шоир лирикаси. 3. хулоса. муҳаммадшариф сўфизода 1880 йилда чустда ҳунарманд оиласида туғилди. отаси эгамберди сўфи пичоқчилик билан шуғулланган экан. онаси зайнаб холанинг саъйи ҳаракати эвазига муҳаммадшариф ён қўшниси манзура отин қўлида савод чиқаради, сўнг эса маҳалласидаги эски мактабда таълим олади. бўлажак шоирнинг адабиётга кўнгил қўйишида ғазални дид билан ўқувчи хушовоз аёлнинг таъсири катта бўлган. сўфизоданинг адабиёт даргоҳига 90-йилларда, яъни муқимий ўзининг машҳур сатиралари билан бадиий ижодда демократик йўналишини тайин этган, фурқат маърифатпарварлик руҳидаги шеърлари билан бу давр адабиётининг муҳим бир хусусиятини белгилаб берган пайтларда кириб келди. табиийки, унинг дастлабки шеърлари мана шу икки катта санъаткорнинг фусункор мисралари таъсирида вужудга келди. унинг -ғубор дарди алам-,-ўпай-, каби лирик ғазаллари: ғубор дарду алам сийналарини қилди фигор, фигор қилгуси, албатта, захру зангу ғубор, чу дор остида қолдим, тараҳҳум айла нигор, нигор қилса ғазаб, лозим ўлмасинму чу …

рди сўфининг ўғли муҳаммадшариф-ваҳший-сўфизода- тахаллуслари билан бутун фарғона водийсида шуҳрат қозонди. лекин ижтимоий тузум ҳомийларини шарманда қилувчи заҳарли ҳажвиялари шоир бошига катта ташвиш олиб келди. шоирни даҳрий деб эълон қилдилар.унга беадаб, бадасл деган тавқи лаънат тамғаси босдилар. бу ҳам етмагандек уни қатл этишни лозим топдилар. шоир қочишга ва натижада 1900-1913 йилларда она-диёридан узоқда, дарбадар ҳаёт кечиришга мажбур бўлди. ўрта осиё бутун шаҳарларини кезиб чиқди. тифлис, бокуда, арабистон, ҳиндистон, туркияда бўлди. бироқ шоир қаерда бўлмасин, бари бир она диёрига қайтишдан умид узмади. у ўз шеърлари билан кавказ ва оренбург матбуотида, тошкентда чиқадиган туркистон вилятининг газети, садойи туркистон газеталарида фаол қатнашиб турди. ниҳоят, 1913 йилнинг охирларида чустга қайтиб, янги усулдаги мактаб очди. табиатан дангал, тиксўз, ҳатто бироз чапани феъл бўлган шоир мактаби тепасига шундай деб ёздириб қўйган экан: -мен ул бўёқчиманки, мактаб хумида ранг бериб, қора чаппаларини ўн икки ойда оқ қиламан-. дарҳақиқат, гувоҳлик билдирувчи кишилардан олинган маълумотларга қараганда, бу мактаб ўша …

қурроқ таҳлил қилди. мактаб баҳонасида, чуст мисолида, умуман туркистон миқёсида фикр юргизиб, у ердаги тоқат қилиб бўлмайдиган турмуш манзараларини чизиб беради. дуо қилсин дедик, қизларни сотдик оқсоқолларга, ва лекин қилгучи аламни вайрон, чустилар бизлар кўринг инсофни, пулсиз камбағал, қирқ ёшида бўйдоқ, дағи бир чорасиз, ҳар ерда сарсон чустилар бизлар... калова сотса, тенг ярмин олурмиз бева занлардан, худони эрка адди, ҳар бири хон, чустилар бизлар, есин тўқлар, эшик олдида, турсин термулиб очлар, шу одатни чиқариб, хуб деб турган чустилар бизлар. шеър ҳукумат вакилларини ларзага солди. шоирга нисбатан таъқиб ва тазйиқлар бошланди. уни қамадилар, оёғидан судраб сазойи қилдилар. уламолар: ваҳший учун боққол мол сотмасун, сартарош сочини олмасун, чойхона ва йиғинлар уни тагжойдан маҳрум қилсунлар- деб фатво бердилар. оқибатда шоир яна ўз ватанидан бош олиб чиқиб кетишга мажбур бўлди. лекин у ўзи танлаган йўлдан, ҳақиқатни халққа етказишдан иборат бўлган маслак-эътиқодидан ҳеч қачон қайтмади. масалан: шариф ўлмас у масканки, шариф ўлмас эса сокин, у …

и ҳақиқатгўй ва курашчан эди. шоирнинг 10 йиллар шеърияти марказида зулматга чулғанган ватан ташвишлари туради: ватан хаминдан ўтрў кўзларим, саҳфингда қонлар на ёлғуз кўзларим, мажруҳ ўлан, жисмимда жон оғлар, ёзук олий ватан ўқсиз каби бир хода душмишким, агар таҳрир эдарсан, хомаи мўъжаз баён оғлар. шоир жафокаш эл аҳволига разм ташлайди. умри чўрилик билан ўтаётган масъума қизлар, шўр пешона оналар, эшик олдида термулиб турган очлар шоирни изтиробга солади. шул боис уларнинг инсонийлик ҳақ-ҳуқуқини ҳимоя қилиб чиқади ва ўз замондошига қарата: қўлингдан келса, ётган камбағални тур, деб уйғотгил, қараб кўр: шоху баргу мева асли шажардандур. деб хитоб қилади. мана, шоир фикрини банд этган муаммолар, унинг ҳузур-ҳаловатини йўқотиб, унга тинчлик бермаган ўйлар. сўфизодани кўпроқ бадиҳагўй шоир дейишади. дарҳақиқат, унинг турли муносабат билан кўча деворларига, дарвозалар тепасига , чойхоналар эшигига дафъатан ёзиб қолдирган шеърлари ҳалигача халқ ўртасида сақланиб келмоқда. гарчи унинг 1917 йилга қадар ёзган шеърлари жуда кам сақланиб қолган бўлса-да, улардан шоирнинг етук …

ига кириб, ўз юртимизда яшашга имконият бўлмаган чоғларда ва оғир кунларимизда юртингизда ишлашга имкон бердиларингиз, бунга ташаккур изҳор этаман. буни арз этмак бирла-амонатларингизни топшираман-деб мурожаат қилади ва ўз юртида қолади. шоир биографиясини махсус ўрганган т.расуловнинг берган маълумотига кўра, сўфизода ўз туғилган шаҳри чустга бориб, маориф ширкатлари тузган. идора пештоқига эса,-жаҳон савдогари-қаллобларга бунда йўл йўқдир, қўли қадоқ, товони ёруқ, эски чопонлар хуш келибсизлар!-деб ёздириб қўйган экан. бироқ, у кўп ўтмай, она туркистоннинг озодлиги хомхаёл эканлигини англаб етади ва бундан қаттиқ изтиробга тушади. сўфизода 1937 йилда 57 ёшида ҳалок бўлади. 1976 йилда ўзюекистон ҳукумати ўзбек адабиётини ривожлантиришдаги хизматларини алоҳида тақдирлаб, адабиётимизнинг икки забардаст вакилига юксак фахрий унвон берган эди. буларнинг бири ҳамза, иккинчиси-сўфизода эди. ўзбекистон ижтимоий шўролар жумҳурияти 1976 йил 27-февраль 35-сон фармони билан ҳамзага “ўзбекистон халқ ёзувчиси”, сўфизодага “ўзбекистон халқ шоири” фахрий унвонини берди. сўфизода xx аср бошларидан ижоди ва фаолияти билан халқимизнинг миллий ва ижтимоий уйғонишига салмоқли ҳисса қўшган. 20-йиллардаги …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "муҳаммадшариф сўфизода"

1662847626.doc муҳаммадшариф сўфизода режа: 1. кириш: муҳаммадшариф сўфизода ҳаёти ва ижоди. 2. асосий қисм. муҳаммадшариф сўфизода маърифатпарвар шоир. шоир лирикаси. 3. хулоса. муҳаммадшариф сўфизода 1880 йилда чустда ҳунарманд оиласида туғилди. отаси эгамберди сўфи пичоқчилик билан шуғулланган экан. онаси зайнаб холанинг саъйи ҳаракати эвазига муҳаммадшариф ён қўшниси манзура отин қўлида савод чиқаради, сўнг эса маҳалласидаги эски мактабда таълим олади. бўлажак шоирнинг адабиётга кўнгил қўйишида ғазални дид билан ўқувчи хушовоз аёлнинг таъсири катта бўлган. сўфизоданинг адабиёт даргоҳига 90-йилларда, яъни муқимий ўзининг машҳур сатиралари билан бадиий ижодда демократик йўналишини тайин этган, фурқат маърифатпарварлик руҳидаги шеърлари билан бу давр адабиётининг муҳим бир хусусиятини бел...

Формат DOC, 67,5 КБ. Чтобы скачать "муҳаммадшариф сўфизода", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: муҳаммадшариф сўфизода DOC Бесплатная загрузка Telegram