vii asrdan xiv asrning o'rta osiyoda tarbiya, maktab va pedagogic fikrlar

DOC 8 pages 86.5 KB Free download

8 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 86.5 KB

File type DOC

Pages 8

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 8

o'zbekiston respublikasi oliy va o'rta maxsus ta’lim vazirligi samarqand davlat universiteti topshiriq ish fan nomi: umumiy pedagogika guruh: 22-14 talaba: boymanova umida mavzu: vii asrdan xiv asrning birinchi yarmigacha o’rta osiyoda tarbiya, maktab va pedagogic fikrlar 1. sharq uyg`onish davri va unda ta’lim - tarbiyaning taraqqiy etishi. a. farg`oniy, xorazmiy, forobiy, beruniy, ibn sinolarning umumpedagogik g`oyalari. b. mahmud qoshg`ariy, yusuf xos hojib, kaykovus, ahmad yugnakiy, az-zmaxshariy asarlarida ta’limiy - axloqiy g`oyalar. 2. tasavvuf ta’limotida ta’lim - tarbiya masalalari. islom dinining yoyilishi va uning ta’lim - tarbiyaga ta’siri. hadis ilmining paydo bo`lishi, uning yo`nalishlari, muxaddislar. vii asrdan keyingi pedagogik qarashlar va madaniyat haqida gapriganda shu narsaga amin bo`lamizki bu masalalar o`rta osiyo tarixida islom dini g`oyalari bilan chambarchas bog`liqdir. chunki shu davrdan boshlab bizning yurtimizga ham islom dini g`oyalari kirib kela boshlagan edi. xii asrboshlarida islom g`oyasiga asoslangan arab xalifaligi tashkil topib, bu davlat o`z movqeini mustahkamlash uchun boshqa mamlakatlarni ham …

2 / 8

ilan arablar orqali tanishganlar. arablar ulkan davlat barpo etib, geografiya rivojiga ham katta ta’sir ko`rsatdi. ix asrlarda arab mulklari xaritalari tuzilgan edi. arablar bosib olingan joylarida islom dini bilan birga bu dinning muqaddas kitobi qur’onning tili - arab tilini ham joriy etishdi. islom dinining asoschisi va targ`ibotchisi muhammad ibn abdullox 570 yilda makkada kuraysh qabilasiga mansub xoshimiylar xonadonida tug`iladi. payg`ambarimizga nozil bo`lgan qur’on oyatlari ham ular vafotidan keyin xalifalar tomonidan 23 yil davomida yod olinib va yozilib boriladi. "qur’on" musulmonlarning muqadads kitobi bo`lib, arab tilida "qiroat" ma’nosini anglatadi. "qur’on 114 sura, 6236 oyatdan iborat. u kishilarni tenglik, birodarlik, tinch - totuv yashash, ezgulikka undaydi. katta axloqiy qimmatga ega bo`lib, insonni ma’naviy kamolga yetishida muhim ahamiyat kasb etadi. prezidentimiz i.a.karimov "olloh qalbimizda va yuragimizda" risolasini yozdi, u ko`p tillarga tarjima qilindi. islom dini g`oyalarini ta’lim - tarbiya jarayoniga tadbiq etishga imkoniyat yaratildi. qur’onda inson kamolotining muhim belgisi sifatida ilmlilik ta’riflanadi. islom …

3 / 8

uhim manbadir. hadis (arabcha - rivoyat, naql, axborot yetkazish ma’nolari) - islom dinida qur’ondan keyingi muqaddas manba, muhammad payg`ambarning faoliyati va ko`rsatmalari haqida rivoyatlar majmui. muhammad payg`ambar biror gapni aytgan yoki biror ishni qilib ko`rsatgan bo`lsa, yoxud boshqalarning o`zlariga qilayotgan biror ishni ko`rib uni man etmagan bo`lsa, shu uch holatning har biri sunnat hisoblanadi. shular haqida rivoyatlar hadis deb ataladi. hadis ilmi bilan shug`ullanish asosan viii asrning 2-yarmidan boshlangan. dastlab hadislar yozilmay yod olingan, lekin uni yod bilganlar kamayib borgach, ularni yozishga zarurat tug`ilgan. bu ishlarni boshida xalifa umar turgan. viii - ix asrlar hadis ilmi uchun "oltin davr" hisoblanadi. hadislar o`rganilib, tahlil etilib, ishonchlilari yig`ila boshlanadi. eng nufuzli 6 ta ishonchli to`plamni yaratgan muxaddislar bizning vatandoshlarimizdir. bular al-buxoriy, al-xajjok, at-termiziy, sulaymon sijistoniy, an-nasoiy, ibn mojjalardir. bular yaratgan 6 ta kitob "sunnan" va "as saxix" nomli to`plamlar bo`lib, ular ishonchli to`plamlar sifatida tan olingan. hadis ta’lif etishda asosan uch yo`nalish …

4 / 8

alarga dars beradi. al-buxoriyning zehni juda o`tkir bo`lgan. uning yozishicha 100 ming saxix va 200 ming g`ayri saxix hadisni yod bilgan. u 1080 ta muhaddisdan hadis eshitgan, undan esa 90 ming kishi ishonarli hadislarni eshitgan. buxoriydan boy ilmiy va ijodiy meros qolgan. uning "al-jome’ as-saxix", "al adab al-mufrad", "at tarix al-kabir", "at tarix as-sagiyr", "al-kiroat xalfal imom, "o`rta tarix", "katta to`plam", "hadya kitobi" nomli asarlar qolgan. bulardan "al-jome’ as-saxix" eng mashhur bo`lib, unga 600 ming hadisdan 7275 ta eng saxih hadislar kiritilgan. mashhur muxaddislardan yana biri abu iso at - termiziy (824-892) yoshligidan hadis ilmiga qiziqadi. u 850 yildan sayohatga chiqib, makka, madina, iroq, xurosonda buladi, ilmi hadis, fikx, qiroat, tarixni o`rganadi. ko`plab hadislar to`playdi, al-buxoriyga shogird bo`ladi. uning mashhur asarlaridan: "al-jome’ as-saxix" (sunnan), "ash - shamoil an-nabaviya" (payg`ambarlarning alohida fazilatlari), "vl-ilal fi-l-xadiys" (hadislardagi illatlar va og`ishlar haqida). hadislarda ta’lim - tarbiya, odob - axloq haqidagi fikrlar juda ko`plab uchraydi. …

5 / 8

. xi asrlarda esa movarunnahr (o`rta osiyo), musulmon davlatlari xalqlari hayotida keng yoyildi. unda falsafiy - axloqiy, ijtimoiy -siyosiy qarashlar va g`oyalar mujassamlashgan. tasavvuf ta’limotiga ko`ra, dunyo butun olam xudoning mujassamlanishi. xudo barcha narsalarda mavjud, narsalar esa xudoda mavjud. inson ham bir kuni xudo bilan qo`shiladi. sufiylik ta’limotining nazariy jihati olloh ishqi uchun fidoyilik bo`lsa, amaliyot esa unga sadoqatlilikdir. sufiylik turli ko`rinish va oqimlarda namoyon bo`ladi. o`rta osiyoda tasavvuf ta’limotining paydo bo`lishi yirik mutafakkir, "shayxlar shayxi" yusuf xamadoniy (1048-1140) nomi bilan bog`liq. uning ta’limoticha kishi butun fikrini olloh visoliga yetishishga bag`ishlashi, bu yo`lda halollik bilan kun kechirishi, mehnat qilishi, har tomonlama kamolga yetishi kerak, shular ahli tasavvuv bo`ladi. o`zi ham olloh vasliga yetishishga harakat qiladi, o`z kamolotini oshirib boradi, kuplab shogirdlar yetishtiradi. sufiylikning birinchi oqimiga mansur xalloj, farididdin attor, jaloliddin rumiylar ham mansub bo`lib, ularning ta’limoticha, xudo har jihatdan komildir, eng oliy go`zallik, shodlik, baxt uning vaslidir, foniy bo`lishdir. sufiylar …

Want to read more?

Download all 8 pages for free via Telegram.

Download full file

About "vii asrdan xiv asrning o'rta osiyoda tarbiya, maktab va pedagogic fikrlar"

o'zbekiston respublikasi oliy va o'rta maxsus ta’lim vazirligi samarqand davlat universiteti topshiriq ish fan nomi: umumiy pedagogika guruh: 22-14 talaba: boymanova umida mavzu: vii asrdan xiv asrning birinchi yarmigacha o’rta osiyoda tarbiya, maktab va pedagogic fikrlar 1. sharq uyg`onish davri va unda ta’lim - tarbiyaning taraqqiy etishi. a. farg`oniy, xorazmiy, forobiy, beruniy, ibn sinolarning umumpedagogik g`oyalari. b. mahmud qoshg`ariy, yusuf xos hojib, kaykovus, ahmad yugnakiy, az-zmaxshariy asarlarida ta’limiy - axloqiy g`oyalar. 2. tasavvuf ta’limotida ta’lim - tarbiya masalalari. islom dinining yoyilishi va uning ta’lim - tarbiyaga ta’siri. hadis ilmining paydo bo`lishi, uning yo`nalishlari, muxaddislar. vii asrdan keyingi pedagogik qarashlar va madaniyat haqida gapriganda shu ...

This file contains 8 pages in DOC format (86.5 KB). To download "vii asrdan xiv asrning o'rta osiyoda tarbiya, maktab va pedagogic fikrlar", click the Telegram button on the left.

Tags: vii asrdan xiv asrning o'rta os… DOC 8 pages Free download Telegram