vii asrdan xiv asrning birinchi yarmigacha o’rta osiyoda tarbiya, maktab va pedagogik fikrlar rivoji

DOCX 23 стр. 54,5 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇
1 / 23
mavzu: vii asrdan xiv asrning birinchi yarmigacha o’rta osiyoda tarbiya, maktab va pedagogik fikrlar rivoji. reja: 1.islom dini va uning ta'lim-tarbiyaga ta'siri, musulmon maktablarida ta'lim-tarbiya 2.hadis ilmining paydo bo`lishi 3.so`fiylik ta'limotida yеtuk inson muammosining talqin etilishi аdаbiyotlаr: 1.ҳошимов к., нишонова с., иномова м., ҳасанов р. педагогика тарихи– т.: ўқитувчи, 1996. 2. hashimov k., nishonova s pedagogika tarixi. – t.: “istiglol” нашриёти, 2005. 3.history of pedagogy. william harold payne. gabriel compayre ulan press, 2012. 1.islom dini va uning ta'lim-tarbiyaga ta'siri, musulmon maktablarida ta'lim-tarbiya. vii asr boshlarida islom g`oyasiga asoslangan arab xalifaligi tashkil topib, bu davlat o`z mavqeni mustahkamlash uchun boshqa mamlakatlarni zabt eta boshladi. butun arabiston yarim oroli, shuningdek, eron, suriya, janubiy ispaniya, kavkaz orti hamda shimoliy afrikada joylashgan bir qator mamlakatlar xalifalik tarkibiga kiritildi. yii asr o`rtalaridan boshlab arablar movarounnahrga ham hujum qilish rejasini tuza boshladilar. arab istilochilarining movarounnahrga bo`lgan birinchi yurishi 651 yilda ubaydulloh ibn ziyod boshchiligida amalga oshirildi. …
2 / 23
qabul qilishga majbur etildi. arab istilochilarining movarounnahr xalqining islom dinini qabul qilish jarayoni qiyin kechgan va bu jarayon bir necha yillar davomida amalga oshirilgan. chunki movarounnahr yurti arab istilosiga qadar ham ijtimoiy, iqtisodiy va ma'naviy jihatdan taraqqiy etgan bo`lib, bu mamlakatda yashovchi xalqlar turmush tarziga ko`ra ham arablarga nisbatan bir qadar ustunlikka ega edilar. zero, mazkur hududda yashovchi xalqlarning aksariyati o`troq xalqlar bo`lib, turg`un holda dehqonchilik bilan shug`ullanar edilar. shu bois ular tezda arab istilochilariga bo`ysuna qolmadilar. aholining istilochilarga bo`ysunishni istamaganligining asosiy sabablaridan biri ular tomonidan ko`rsatilgan istibdod va qatog`onlar ekanligi bilan bir qatorda bosqinchilarning mahalliy xalqning yillar daomida tarkib topgan ma'naviy-madaniy merosi – san'ati, adabiyoti, yozuvi, osori-atiqalari hamda me'moriy yodgorliklarini poymol etishga qaratilgan harakatni ham olib borganligi bo`ldi. shu bois arab istilochilari xalqni o`zlariga bo`ysundirish va ular tomonidan islom dinini qabul qilinishiga erishish maqsadida harbiylar hamda islom dini targ`ibotchilarining xizmatidan birdek foydalandilar. natijada o`z oldilariga qo`ygan asosiy maqsadga erishdilar. …
3 / 23
larining qabul qilinishiga zamin hozirladi. natijada movarounnahrda islomiy qadriyatlar tarkib topa boshladi. arablar o`lkada islom dini g`oyalarini yoyishda turli usullardan foydalandilar. ana shunday usullardan biri mazkur dinga e'tiqod qilgan kishilarning jon solig`idan ozod etilishi bo`ldi. movarounnahr xalqlari o`rtasida islom ta'limoti asoslarini yoyishda arab istilochilari tomonidan amalga oshirilgan xatti-harakatlarning mohiyati xususida tarixchi abu muhammad narshaxiy o`zining «buxoro tarixi» nomli kitobida quyidagi fikrlarni bayon etadi: “buxoro aholisi har safar (islom lashkari kelganda) musulmon bo`lar, arablar qaytib ketganida esa ular yana dindan qaytar edilar. qutayba ibn muslim ularni uch marta musulmon qilgan, ular esa yana dindan qaytib, yana kofir bo`lgan edilar. u to`rtinchi marta (kelganida) qutayba jang qilib, buxoro shahrini oldi, ko`p qiyinchiliklardan keyin (bu erda) islom dinini yuzaga chiqardi va har turli yo`llar bilan ularga qiyinchiliklar tug`dirib, dillariga musulmonchilikni o`rnashtirdi. ular esa islom dinini yuzakigina qabul etib, haqiqatda butparastlik qilar edilar. qutayba arablar buxoroliklar bilan birga turib, ularning xatti-harakatlaridan xabardor bo`lib tursalar, …
4 / 23
digan kishilarni halok etib, butkul yo`q qilib yuborgan edi. shuning uchun u (xabar va rivoyatlar) islom davridan keyin haqiqatni bilib bo`lmaydigan darajada yashirin qoldi. keyin: qutayba ibn muslim al-vohishiy xorazmliklarning kotiblarini halok etib, bilimdonlarini o`ldirib, kitob va daftarlarini kuydirgani sababli ular savodsiz qolib, o`z ehtiyojlarida yodlash quvvatiga tayanadigan bo`ldilar». islom dini ana shunday g`oyaviy-siyosiy kurashlar jarayonida shakllandi va rivojlandi. arab xalifalari bosib olingan mamlakatlarda istilochilik siyosatini olib borar ekanlar, tobe xalqlar ustidan madaniy ustunlikka erishishga harakat qildilar. chunki arab xalqi yii asr boshlarida o`ziga xos madaniyat va adabiy tilga ega bo`lib, notiqlik san'ati hamda shе'riyatni yuksak darajada qadrlar edilar. «qur'on» ham o`ziga xos uslubda yaratilib, mazkur uslub nazmiy xususiyatlarni o`zida namoyon etar edi. shu bois u o`rta asr arab adabiyotining eng nodir durdonasi sifatida e'tirof etib kelinmoqda. ix asrda yaratilgan «ming bir kecha» asari ham o`rta asr arab adabiyotiga xos bo`lgan xususiyatlarni o`zida aks ettirgan bo`lib, o`zining mundarijasi va g`oyalarning …
5 / 23
. birinchi guruhga quyidagi uchta fan kiritilgan: tabiyot to`g`risidagi fanlar, ilohiyot to`g`risidagi fanlar va matematika fani kiritilgan bo`lib, ushbu fanlar tarkibidan arifmetika, handasa (geometriya), astronomiya va musiqa fanlari o`rin olgan. ikkinchi guruhga kiritilgan fanlar qatorida etika, iqtisod va siyosatga oid fanlar e'tirof etilgan. o`sha davr nuqtai nazaridan bir muncha yuksak taraqqiy etgan hind fani arab madaniyatining umumiy rivoji, xususan, arifmetika, algebra va tibbiyot fanlari asoslarining boyishiga munosib hissa qo`shdi. sonlarning mohiyatini yoritib beruvchi hind nazariyasi mazmuni bilan yevropaliklar arab xalifaligi tasarrufiga kiruvchi hududlarda istiqomat qilgan mutafakkirlarning sa'i-harakatlari orqali tanishishga musharraf bo`lganlar. bu borada ma'lumot beruvchi muhim manba muhammad al-xorazmiy tomonidan asoslangan «al-jabr» («algebra») asari bo`lib xizmat qildi. arablar ulkan hududda xalifalik davlatini barpo etish natijasida geografiya fanining ham bir qadar taraqqiy etishiga o`z hissalarini qo`shdilar. mazkur davrda arab xalifaligining umumiy mulkini aks ettiruvchi dastlabki xaritalar yaratildi. ix asrda yaratilgan ana shunday xaritalarda arab xalifaligi hududlaridan oqib o`tuvchi daryolar va ularning …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 23 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "vii asrdan xiv asrning birinchi yarmigacha o’rta osiyoda tarbiya, maktab va pedagogik fikrlar rivoji"

mavzu: vii asrdan xiv asrning birinchi yarmigacha o’rta osiyoda tarbiya, maktab va pedagogik fikrlar rivoji. reja: 1.islom dini va uning ta'lim-tarbiyaga ta'siri, musulmon maktablarida ta'lim-tarbiya 2.hadis ilmining paydo bo`lishi 3.so`fiylik ta'limotida yеtuk inson muammosining talqin etilishi аdаbiyotlаr: 1.ҳошимов к., нишонова с., иномова м., ҳасанов р. педагогика тарихи– т.: ўқитувчи, 1996. 2. hashimov k., nishonova s pedagogika tarixi. – t.: “istiglol” нашриёти, 2005. 3.history of pedagogy. william harold payne. gabriel compayre ulan press, 2012. 1.islom dini va uning ta'lim-tarbiyaga ta'siri, musulmon maktablarida ta'lim-tarbiya. vii asr boshlarida islom g`oyasiga asoslangan arab xalifaligi tashkil topib, bu davlat o`z mavqeni mustahkamlash uchun boshqa mamlakatlarni zabt eta boshla...

Этот файл содержит 23 стр. в формате DOCX (54,5 КБ). Чтобы скачать "vii asrdan xiv asrning birinchi yarmigacha o’rta osiyoda tarbiya, maktab va pedagogik fikrlar rivoji", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: vii asrdan xiv asrning birinchi… DOCX 23 стр. Бесплатная загрузка Telegram