маржинализм иқтисодий таълимоти

PPTX 38 pages 225.3 KB Free download

38 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 225.3 KB

File type PPTX

Pages 38

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 38

маржинализм таълимоти ва неоклассик иқтисодий мактаблар режа: 1. маржинализм иқтисодий таълимотининг шаклланиши, умумий таърифи 2. австрия мактаби ва унинг хусусиятлари 3. кембридж мактаби а.маршалл таълимоти 4.америка мактаби. ж.б.кларк назарияси. 5. маржиналистик таълимотнинг ижтимоий-иқтисодий аҳамияти 10-мавзу: маржинализм таълимоти ва неоклассик иқтисодий мактаблар 1.маржинализм иқтисодий таълимотининг шаклланиши, умумий таърифи хiх асрнинг иккинчи ярми-хх асрнинг бошларида иқтисодий таълимотларнинг ривожланиши (эволюцияси) капитализм иқтисодиётида унинг сиёсий устқурмасида юз бераётган туб силжишларни акс эттирар эди. хiх асрнинг сўнгги чорагида эркин рақобатнинг монополияга айланиши иқтисодиётдаги энг муҳим ҳодиса бўлди. бу жараён капитализм зиддиятларнинг, айниқса меҳнат билан капитал ўртасидаги зиддиятларнинг чуқурлашуви ва кескинлашуви билан айни бир вақтда рўй берди. хiх асрнинг 70-йилларидан бошлаб қиймат назарияси ва уни илмий таҳлил қилишда ҳам чинакам инқилобий ўзгариш юз бериб айнан шу даврда европанинг бир нечта мамлакатларида турлича назарий мактаблар шаклланди. ушбу мактаблар яратган иқтисодий таълимот фанда «маржинализм» таълимоти деб номланиб хх асрнинг 30-йилларигача ўз мавқеини сақлаб турди. маржинализм французча «marginal» сўзидан …

2 / 38

нг босқичлари биринчи босқич xix асрнинг 70-80-йиллари иккинчи босқич xix асрнинг 90-йиллари биринчи босқич xix асрнинг 70-80-йилларини ўз ичига олиб иқтисодий таҳлилнинг дастлабки маржиналистик ғояларини мужассам қилган дастлабки илмий асарлар яратилди.(к.менгер, у.жевонс ва л.вальрас асарлари). бу даврда асосий мавзу инсон психалогик хусусияти, яъни унинг ҳиссиёти ва қабул қилиши асосида ўрганилади. шунинг учун маржинализмнинг бу босқичини иқтисодий таълимотлардаги «субъектив йўналиш» деб аталди. иккинчи босқич xix асрнинг 90-йилларига тўғри келиб, бу даврдан бошлаб маржинализм кўпгина мамлакатларда машҳур ва асосий таълимотга айланди. маржиналистларнинг бу даврда эришган асосий ютуғлари субъектив-психологик йўналишдан вос кечиб иқтисодиётнинг асосий мақсади бу иқтисодий ҳаётнинг доимий боришини мавжуд шарт-шароитлар асосида тушунтира билиш демакдир, дедилар. натижада янгича иқтисодий ғоялар намоёндалари классик иқтисодий мактабнинг давомчилари сифатида баҳоланиб, уларга неоклассиклар деб ном берилди. маржинализм ва унинг ривожланиш даври биринчи босқич иккинчи босқич xix асрнинг 70-80-йилларини ўз ичига олиб иқтисодий таҳлилнинг дастлабки маржиналистик ғояларини мужассам қилган дастлабки илмий асарлар яратилди.(к.менгер, у.жевонс ва л.вальрас). «субъектив …

3 / 38

қликларини аниқлашда математик усуллардан, иқтисодий психология усулларидан фойдаланишди. иккинчидан «экономикс» вакиллари иқтисодиёт назариясининг предмети сифатида инсонлар ўртасидаги ташкилий-иқтисодий муносабатларни қарашди (классикларда ижтимоий-иқтисодий муносабатлар). неъматлар доиравий айланишида асосий ва белгиловчи бўлиб бозорга оид айирбошлаш битимлари тан олинди. иқтисодиёт назарияси предметининг янгича талқини хўжалик юритишнинг бозор тизими тўғрисидаги маржинализм деб аталган бутун бир таълимотга олиб келди. у инглизча сўздан олинган бўлиб, охирги, қўшилган деган маънони беради. унинг асосчилари австрия иқтисодий мактабининг намоёндалари (карл менгер, фридрих фон визер, бем-баверк ва бошқалар) бўлиб, улар томонидан қўшилган товар нафлилигининг, қўшилган меҳнат ёки ресурс унумдорлигининг пасайиб бориш қонуни деган назариялар ишлаб чиқилди. маржинализм назарияси аниқ олинган товарга бўлган талаб ва унинг нархи ўртасидаги боғлиқлик ва ўзаро таъсирини таҳлил қилишда кенг қўлланилди. маржинализм меъёрли фойдалилик субъектив психологик қиммат ишлаб чиқариш ҳаражатлари маршалл крести эластик талаб эластик таклиф госсен қонуни субъектив баҳолаш 2.австрия мактаби унинг хусусиятлари xix асрнинг 70-йилларида иқтисодий таълимотларнинг нуфузли мактабларидан бири бўлган австрия мактаби вужудга …

4 / 38

сининг асослари» (1886), «к.маркс назарияси ва унинг танқиди» (1896) ва бошқа асарларида баён этилган, австрия мактабининг таълимоти англия, германия, ақш ва россияда ҳамда бошқа мамлакатларда ёйилди. бу таълимот иқтисодиёт фанининг шундан кейинги ривожига катта таъсир ўтказди. австрия мактаби намоёндалари ва уларнинг асарлари к.менгер (1840-1921) австрия мактабининг асосчиси субъектив-психологик мактабнинг асосий назариясига айлантирди евгений бём-баверк (1851-1914) австрия мактаби назариясини ишлаб чиққан фридрих визер (1851-1926) австрия мактаби назариясини ишлаб чиққан маржинализм у инглизча сўздан олинган бўлиб, охирги, қўшилган деган маънони беради. янги йўналишнинг ўзига хос хусусияти шундан иборатки, улар моддий неъматларнинг қийматини унга зарур бўлган ижтимоий меҳнат чиқимлари ва меҳнат билан белгиланмасдан, балки товарнинг ноёблиги билан боғлиқ «энг юқори фойдалилик», ва «энг юқори наф» билан белгиланадилар. улар иқтисодий таҳлилда тўнтариш ясаб, кишилар ва айниқса фирмалар ўртасида ўзига хос иқтисодий қонуниятларни юзага келтиради. бу илмий тўнтарилишни маржинализм инқилоби деб ҳам атайдилар. шунингдек иқтисодий категорияларнинг янгича кўринишлари шаклланди, «энг юқори ишлаб чиқариш», «энг юқори …

5 / 38

к кенг тарғиб қилинади. айрибошлаш қонцепциясининг тарафдорлари бўлган австрия мактабининг иқтисодчилари иқтисодий масалаларни фақат бозор муносабатларидан, яъни айрибошлаш муносабатларидан иборат қилиб қўйдилар. австрия мактаби назариётчилари капитализмни фақат бозор муносабатлари билангина боғланган якахўжаликларнинг механиқ йиғиндиси деб, тасвирлаб, меҳнатнинг ролини инкор этдилар ва капиталистик экспулатацияни ниқоблари. улар иқтисодий жараённи ва уни омилларини субъектив идеалистик тарзда изоҳладилар. хўжалик юритувчи субъектларни психологияси бу жараённинг асоси деб ҳисобладилар. австрия мактабининг номаёндалари ижтимоий ишлаб чиқариш тараққиётининг объектив ҳарактерни ва унга хос қонунларини инкор этиб, хўжалик турмушида иқтисодиётни ривожлантиришда хўжалик юритувчи субъектларни фаолиятини белгилайдиган психологик сабаблари ҳал қилувчи рол ўйнайди, деб даво қиладилар. иқтисодий жараёнларни мана шундай субъектив-психологик талқин этиш австрия мактаби методологиясининг асосини ташкил қилади. австрия мактаби назариётчилари сиёсий иқтисодни ишлаб чиқаришни ўрганишдан «холос» эътиб, истеъмолни биринчи ўринга қўйдилар. улар индивидуалнинг моддий неъматларни истеъмол қилиши хўжалик фаолиятини ташкил этувчи асосий омил деб даъво қилишди. «қадрият» (қиммат) назарияси австрия мактабининг қонцепцияларида марказий ўринни олди. бу назария «энг …

Want to read more?

Download all 38 pages for free via Telegram.

Download full file

About "маржинализм иқтисодий таълимоти"

маржинализм таълимоти ва неоклассик иқтисодий мактаблар режа: 1. маржинализм иқтисодий таълимотининг шаклланиши, умумий таърифи 2. австрия мактаби ва унинг хусусиятлари 3. кембридж мактаби а.маршалл таълимоти 4.америка мактаби. ж.б.кларк назарияси. 5. маржиналистик таълимотнинг ижтимоий-иқтисодий аҳамияти 10-мавзу: маржинализм таълимоти ва неоклассик иқтисодий мактаблар 1.маржинализм иқтисодий таълимотининг шаклланиши, умумий таърифи хiх асрнинг иккинчи ярми-хх асрнинг бошларида иқтисодий таълимотларнинг ривожланиши (эволюцияси) капитализм иқтисодиётида унинг сиёсий устқурмасида юз бераётган туб силжишларни акс эттирар эди. хiх асрнинг сўнгги чорагида эркин рақобатнинг монополияга айланиши иқтисодиётдаги энг муҳим ҳодиса бўлди. бу жараён капитализм зиддиятларнинг, айниқса меҳнат билан капи...

This file contains 38 pages in PPTX format (225.3 KB). To download "маржинализм иқтисодий таълимоти", click the Telegram button on the left.

Tags: маржинализм иқтисодий таълимоти PPTX 38 pages Free download Telegram