fermentlar

PPTX 26 стр. 1,1 МБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇
1 / 26
ферментлар ферментлар режа 1.ферментларнинг ахамияти, структураси ва синфланиши. 2. ферментларнинг таъсир механизми 3.ферментларнинг спецфиклиги. ферментатив реакциялар кинетикаси ферментлар кимёвий реакцияларни тезлаштирувчи биологик катализаторлар бўлиб, табиатига кўра энг юқори даражада ихтисослашган оқсил моддалардир. улар ҳужайра, тўқима ва организмлар ҳаётий жараёнларининг асоси бўлган минглаб кимёвий реакцияларни тезлаштиради. ферментларнинг очилиши ва уларни ўрганиш биокимё фани ривожланиши тарихининг асосий қисмини ташкил этади. ҳазм ширалари таъсирида овқат маҳсулотларининг ферментатив парчаланишининг, бижғиш жараёнлари ферментлар иштирокида боришининг очилиши биокимё фани тараққиётида муҳим ўрин эгаллайди. бу гуруҳ моддаларга, яъни биологик катализаторларга фермент номи берилиши ёки уларни иккинчи ном билан энзим деб аталиши бижғиш жараёнининг очилиши билан боғлиқ. кейинроқ м.м.манасеина, а.м.лебедев ва ака-ука бухнерлар томонидан шакарни бижғита оладиган ачитқи ширасининг ажратиб олиниши турли биологик объектлардан фаол ферментлар ажратиб олиш соҳасида катта амалий аҳамиятга эга бўлди. биринчи марта 1926 йилда ж.самнер томонидан тоза кристалл фермент – уреаза ажратиб олинган ва ферментлар оқсил табиатига эга, деган хулосага келинган. 1930–36 йилларда нартроп …
2 / 26
чи биологик жараёнларнинг барчаси фермеитлар фаолияти билан боғлиқ. ферментлар кимёвий реакциялар тезлигини оширади, шунинг учун анорганик катализаторларни эслатади. ферментатив реакциялар каталитик реакцияларнинг умумий қонуниятларига бўйсунади биологик манбалардан тоза ҳолда ажратиб олинган ферментлар алоҳида шароитда сақланганда, узоқ вақтгача ўз фаоллигини йўқотмайди. уларнинг бу хусусияти ферментлардан медицина, ветеринарияда, саноат ва халқ хўжалигининг турли соҳаларида кенг фойдаланишга имкон беради. ферментларни ажратиб олиш кўпчилик ферментлар цитоплазмада эриган ҳолда, ядрода ва махсус органеллаларда тўпланган ҳолда учрайди. масалан, митохондрийларда оксидланиш, яъни нафас олиш ферментлари, рибосомаларда оқсил синтези учун жавобгар ферментлар, ядрода нуклеин кислоталар синтезини амалга оширувчи ферментлар учрайди. ферментларни ажратиб олишда ҳам худди оқсилларни ажратиб олишдагига ўхшаш усуллар қўлланилади (бу методлар оқсиллар мавзусида баён этилган). лекин ферментларни ажратиб олишда мақсадга мувофиқ иш тутиш муҳим аҳамиятга эга. бунинг учун аввал айни ферментга бой бўлган объект танланади. агар гидролитик ферментлар зарур бўлса, уларни ҳайвонларнинг ҳазм шираларидан нисбатан тоза ҳолда осонгина ажратиб олиш мумкин. ҳазм ширалари ферментларнинг тайёр табиий …
3 / 26
мумкин. ферментлардан фойдаланишда уларни махсус адсорбентларга боғлаш катта аҳамиятга эга, бу эса фермент узоқ вақт фаоллигини йўкотмаслигига, реакция маҳсулотини осон ажратиб олишга имкон бёради. бундай боғланган фермент иммобилизация қилинган фермент деб юритилади. бу фермент саноатнинг айрим тармоқларини ривожлантиришда алоҳида аҳамиятга эга бўлиб, улардан қайта-қайта фойдаланиш имконини беради. кўпинча ферментларни иммобилизация қилишда целлюлоза ва декстран ҳосилалари, агароза, полиакриламид геллар, оддий кварц ва бошқалар ишлатилади. масалан, энг муҳим аминокислоталардан бири бўлган аспартат кислота саноат миқёсида худди ана шундай метод билан олинади. бунинг учун аспартаза колонкада полиакриламид гелига боғланади. сўнг унга тегишли эритма қуйилади. эритма колонкадан ўтиши давомида фермент таъсирида айни хомашё маҳсулотга айланади. агар оптимал шароит яратилса, фермент колонкада узоқ вақт фаоллигини сақлаб қолиши мумкин ферментларнинг кимёвий табиати ферментлар ҳам, бошқа оқсиллар сингари, таркиби бўйича икки гуруҳга: бир компонентли ва икки компонентли ферментларга, яъни оддий ва мураккаб оқсиллардан ҳосил бўлган ферментларга бўлинади. икки компонентли ферментларда қўшимча простетик гуруҳ ролини микроэлементлар иони, витаминлар, …
4 / 26
ири, уларнинг таркибий қисмлари алоҳида-алоҳида фаоллик кўрсатмаслигидир. простетик гуруҳ ёки кофермент қисман фаолликка эга бўлиши мумкин, лекин у организм талабига мувофиқ равишда реакция тезлигини таъминлай олмайди. ферментларнинг фаол маркази каталитик реакцияларда ферментлар иштирокини текшириш фаол марказлар ҳақидаги тушунчаларни келтириб чиқарди. маълумки, фермент молекуласи субстрат молекуласидан жуда катта бўлади. демак, шундай экан, улар ўзаро бирикканда фермент молекуласининг ҳамма қисми боғланишда иштирок этмайди. ҳақиқатдан ҳам, фермент-субстрат комплекслар структурасини ўрганиш унда ферментнинг фақат махсус участкасигина иштирок этишини кўрсатади. фермент молекуласининг худди ана шундай боғланишларда иштирок этадитан ва айни реакцияни амалга оширадиган қисми унинг фаол маркази деб аталади. фаол марказ табиати жиҳатдан ҳар хил бўлади. бир компонентли ферментларда фаол марказ ролини бажаришда айрим аминокислоталар қолдиғи иштирок этса, икки компонентли ферментларда эса бу вазифани бажаришда асосан простетик гуруҳ ёки кофермент қатнашади. буларда ферментатив реакция амалга ошишида албатта оқсил қисмнинг маълум участкалари ҳам катта роль ўйнайди. баъзан фаол марказда субстрат маркази ва каталитик марказ алоҳида кўрсатилади. …
5 / 26
топади. ферментлар структурасининг ҳар қандай ўзгариши уларнинг фаол марказига таъсир этади, яъни бунда ферментнинг фаоллиги ортади ёки сусаяди. фермент молекуласидаги чуқур ўзгаришлар фаол марказнинг бутунлай йўқолишига олиб келади. денатурация ва ренатурация жараёнларида ферментлар фаоллигининг ўзгариши ҳам худди ана шуларга асосланган ферментатив реакциялар кинетикаси организмда борадиган реакциялар ҳам одатдаги кимёвий реакциялардан деярли фарқ қилмайди. маълумки, кимёвий реакция амалга ошиши учун реакцияда иштирок этувчи моддаларнинг молекуласи маълум энергия заҳирасига эга бўлиши зарур бу энергия айни молекулаларни фаол ҳолатга келтириш, улардаги мавжуд боғларни узиб, янги боғлар ҳосил қилиш учун етарли бўлиши керак. энергиянинг бу тури модданинг фаолланиш энергияси деб аталиб, унинг миқдори грамм-моль модда учун жоул (ж) ёки киложоул (кж) ларда ифодаланади. реакцияда иштирок этаётган модда молекулаларининг кўпчилиги фаолланиш энергиясига эга бўлмаса, реакция жуда секин боради. бундай реакцияларни тезлатиш учун системага ташқаридан энергия бериш ёки катализаторлардан фойдаланиш керак. катализаторларнинг функцияси айни молекула учун зарур бўлган фаолланиш энергияси миқдорини камайтиришдан иборат сахарозанинг катализатор иштирокисиз …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 26 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "fermentlar"

ферментлар ферментлар режа 1.ферментларнинг ахамияти, структураси ва синфланиши. 2. ферментларнинг таъсир механизми 3.ферментларнинг спецфиклиги. ферментатив реакциялар кинетикаси ферментлар кимёвий реакцияларни тезлаштирувчи биологик катализаторлар бўлиб, табиатига кўра энг юқори даражада ихтисослашган оқсил моддалардир. улар ҳужайра, тўқима ва организмлар ҳаётий жараёнларининг асоси бўлган минглаб кимёвий реакцияларни тезлаштиради. ферментларнинг очилиши ва уларни ўрганиш биокимё фани ривожланиши тарихининг асосий қисмини ташкил этади. ҳазм ширалари таъсирида овқат маҳсулотларининг ферментатив парчаланишининг, бижғиш жараёнлари ферментлар иштирокида боришининг очилиши биокимё фани тараққиётида муҳим ўрин эгаллайди. бу гуруҳ моддаларга, яъни биологик катализаторларга фермент номи берилиши...

Этот файл содержит 26 стр. в формате PPTX (1,1 МБ). Чтобы скачать "fermentlar", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: fermentlar PPTX 26 стр. Бесплатная загрузка Telegram