irrigasiya eroziyasi

DOCX 4 sahifa 373,5 KB Bepul yuklash

4 sahifa

FaylHub.uz

Telegram orqali yuklab olish

Hajm 373,5 KB

Fayl turi DOCX

Sahifalar 4

Yangilangan Dek 2025

Sahifa ko'rinishi (4 sahifa)

Pastga aylantiring 👇

1 / 4

3. amaliy. irrigasion eroziya. sug‘orish (irrigasiya) eroziyasi va tarqalgan hududlarni xaritada aniqlash va ajratish irrigasiya eroziyasi, suv eroziyasining bir turi hisoblanadi. irrigasiya (sug‘orish) eroziyasi deb, qiyalik yerlarni sug‘organda egatlarga taralgan suv tezligi oshishi natijasida tuproqning ustki unumdor mayda zarrachali qismini oqizib, yemirib ketishiga aytiladi. tuproq bilan birga uning tarkibidagi barcha makro va mikro oziqa moddalar ham yuvilib ketadi. natijada qiyalik yerlarda unumdorligi va boshqa xususiyatlari har-xil bo‘lgan tuproqlar paydo bo‘ladi. bunday yerlarda ekin hosildorligi kamayib, ayniqsa paxta va bug‘doy ekini bunday holga ancha ta'sirchan bo‘ladi. sug‘orish eroziyasi sodir bo‘lishiga ekin ekilgan yer maydonining nishabligi, tuproqning yuvilishga moyilligi, undagi gumus miqdori, tuproq donadorligi, egatga taralgan suv miqdori va shu kabi qator omillar sabab bo‘ladi. sug‘orish eroziyasi asosan uch bosqichda sodir bo‘ladi. birinchi bosqichda egatlardan oqadigan suv miqdori ortishi bilan oqish tezligi ortib, tuproq zarrachalarini yuvib ketadi. ikkinchi bosqichda esa tuproq zarrachalari loyqa holida ma'lum bir masofaga yetib boradi va uchinchi bosqichda …

2 / 4

gan suvning tezligi tobora ortib, tuproq- ning ustki unumdor qatlami yuvilib ketadi. tuproqning yuvilib ketganligini egatdagi suvning loyqalanib oqishidan va egatlar tubining o‘yilib katta-kichik chuqurchalar hosil bo‘lishidan bilish mumkin. viloyatlarda irrigasiya (sug‘orish) eroziyasiga chalingan sug‘oriladigan tuproqlar maydoni (ming gektar) № viloyatlar maydoni 1 qoraqalpog‘iston 9,4 2 andijon 38,2 3 buxoro - 4 navoiy 54,5 5 jizzax 44,6 6 qashqadaryo 159,7 7 namangan 61,0 8 samarqand 121,7 9 surxondaryo 40,3 10 sirdaryo 5,7 11 toshkent 138,6 12 farg‘ona 18,1 respublika bo‘yicha 682,4 hozirgi paytda o‘zbekistonning sug‘oriladigan hududlarida irrigasiya (sug‘orish) eroziyasiga 682,4 ming gektar va shu zonada 30 ming gektarga yaqin maydonlar jarlik eroziyasiga chalingandir. kul'tivasiya vaqtida bu chuqurchalarni tekislab yuborish mumkin, ammo bu bilan tuproqning unumdorligi tiklanmaydi. buning ustiga, navbatdagi sug‘orishda yuqorida aytilgan holat takrorlanadi. o‘zbekiston respublikasida irrigasion eroziya (ko‘k) ning tarqalgan hududlari sug‘oriladigan tipik bo‘z tuproqni qiyalik bo‘yicha eroziyalanish darajasiga karab morfologik ko‘rsatkichlari: 1. eroziyalanmagan tuprok; 2. kuchsiz eroziyalangan; 3. …

3 / 4

ning tarkibidagi 100-120 kg/ga azot va 75-100 kg/ga fosfor yuvilib yo‘qoladi (x.m.maxsudov 1981, 1989 y). nishabli maydondan yuvilib tushgan loyqali tuproq pastki tekis joyda suv oqimi sekinlashgan yerda qisman to‘planib qoladi, qisman esa ekin maydonidan chetga chiqib ketib, suv havzalarini loyqa bosishiga sabab bo‘ladi. shunday jarayonlar sug‘oriladigan “neogen” qizg‘ish rangli tipik bo‘z tuproqlarda ekilgan bug‘doy dalasida ham yuvilish natijasida chuqurchalar, qiyalikni pastida yuvilib to‘plangan tuproqlar namoyon bo‘lishi kuzatilgan (19,20-rasmlar). tuproqni yuqori unumdor qatlami yuvilib ketgan qiyalik yerlarda ekinning o‘sishi uchun oziqa moddalar va namlik yetishmaydi, bunday yerlarda g‘o‘zaning gul, shona va tuganaklari to‘kilib ketishi natijasida hosil kamayadi. g‘o‘za tupida qolgan ko‘saklar, garchi barvaqt ochilsa-da, paxta sifati past bo‘ladi. ma'lumotlardan ayon bo‘lishicha eroziyaga chalinmagan tekis yerda gumusli qatlami 60-70 sm, haydalma qavatdagi gumus 1,2-1,35 bo‘lganida paxta hosili gektaridan 25-30 s ni tashkil etgan. tola sifati 5,2 g, chigitning 1000 dona og‘irligi 127 g bo‘lgan. o‘rtacha eroziyalangan, qiyalikning o‘rta qismi 3,5-50 nishabli, …

4 / 4

ing tonnadan ko‘p paxta va shuncha boshoqli xo‘jalik mahsulotlaridan kam hosil olinadi. image1.png

Ko'proq o'qimoqchimisiz?

Barcha 4 sahifani Telegram orqali bepul yuklab oling.

To'liq faylni yuklab olish

"irrigasiya eroziyasi" haqida

3. amaliy. irrigasion eroziya. sug‘orish (irrigasiya) eroziyasi va tarqalgan hududlarni xaritada aniqlash va ajratish irrigasiya eroziyasi, suv eroziyasining bir turi hisoblanadi. irrigasiya (sug‘orish) eroziyasi deb, qiyalik yerlarni sug‘organda egatlarga taralgan suv tezligi oshishi natijasida tuproqning ustki unumdor mayda zarrachali qismini oqizib, yemirib ketishiga aytiladi. tuproq bilan birga uning tarkibidagi barcha makro va mikro oziqa moddalar ham yuvilib ketadi. natijada qiyalik yerlarda unumdorligi va boshqa xususiyatlari har-xil bo‘lgan tuproqlar paydo bo‘ladi. bunday yerlarda ekin hosildorligi kamayib, ayniqsa paxta va bug‘doy ekini bunday holga ancha ta'sirchan bo‘ladi. sug‘orish eroziyasi sodir bo‘lishiga ekin ekilgan yer maydonining nishabligi, tuproqning yuvilishga moyilli...

Bu fayl DOCX formatida 4 sahifadan iborat (373,5 KB). "irrigasiya eroziyasi"ni yuklab olish uchun chap tomondagi Telegram tugmasini bosing.

Teglar: irrigasiya eroziyasi DOCX 4 sahifa Bepul yuklash Telegram

irrigasiya eroziyasi

Sahifa ko'rinishi (4 sahifa)

Ko'proq o'qimoqchimisiz?

"irrigasiya eroziyasi" haqida

O'xshash fayllar