tuproq eroziyasi va uni oldini olish usullari

DOCX 10 pages 36.4 KB Free download

10 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 36.4 KB

File type DOCX

Pages 10

Updated Dec 2025

Page preview (4 pages)

Scroll down 👇

1 / 10

mavzu: tuproq eroziyasi va uni oldini olish usullari reja 1. yer resurlari va ular to’g’risida tushuncha. 2. tuproqlarga antropogen ta’sir va uning ekologik oqibatlari. 3. yerlarni muhofaza qilish va ulardan oqilona foydalanish. yer resurrlari deyilganda quruqlikning har qanday yuzasi (maydoni) tushuniladi. biroq ko’pchilik ilmiy adabiyotlarda jumladan ekologiyada ham yer va tuproq bir-biriga yaqin ma’nodagi atama tarzida qo’llaniladi. sayyoramizning yer resurslari zahirasi quyidagi jadvalda aks ettirilgan turli toifadagi yerlarni o’z ichiga olib, uning umumiy maydoni 149 mln km2 ni tashkil etadi. 1-jadval № yerlarning toifasi maydoni mln.km2 kuriklikka nisbattan% 1 muzliklar bilan qoplangan yerlar 16,3 11,0 2 tundra va baland tog’lardagi sahrolar 5,0 3,3 3 tuproq va tundra o’rmanlari bilan qoplangan yerlar 7,0 4,7 4 botqoqliklar ko’l daryolar va suv omborlari bilan band yerlar 7,2 4,8 5 issiq hududdagi sahrolar, qoyalar va sohillardagi qumliklar 18,2 12,2 6 o’rmonlar bilan qoplangan yerlar 40,3 27,0 7 tabiiy o’tloqlar va butazorlar bilan qoplangan yerlar …

2 / 10

r bir kishisiga o’rta hisobda 0,3 gektar haydalma yer maydoni to’g’ri kelmoqda. mutaxassislarning fik`richa esa hozirgi kunda bir kishiga oziq-ovqat yetishtirish uchun o’rta 0,4-0,5 gektar va uy joy kommunikasiyalar uchun yana 0,1 gektar yer maydoni talab yetiladi. respublikamizning umumiy yer maydoni 44,7 mln gektar bo’lib, shundan 31 mln gektari agrar sohasiga to’g’ri keladi. ammo ularning asosiy qismi (26,5 mln gektar) cho’l (arad) mintaqalarda joylashgan, unumdorligi past, suv bilan kam ta`minlangan, intensiv dehqonchilik uchun noqulay yerlar hisoblanadi, shu sababli ularda chorva mollari uchun yaylov sifatida foydalaniladi. 13,7 mln gektar yer yesa baland tog’liklar, suvliklar bilan band bo’lgan va boshqa shu kabi yaroqsiz yerlar hisoblanadi. qishloq xo’jaligida foydalinayotgan ya rlarning atiga 4,5 mln gektar haydalma yerlar bo’lib, shundan 4,2 mln gektari sug’oriladigan yerlar hisoblanadi va shu yerlar hisobiga qishloq xo’jaligida yetishtiriladigan mahsulotning 97% ni beradi. respublikamizning har bir kishisiga 0,17 gektar sug’oriladigan yer maydoni to’g’ri keladi. bu o’rtacha ko’rsatgichidan s alkam ikki …

3 / 10

k va aholi farovonligi uchun muhimdir. biroq, so'nggi yillarda tuproqning sifat jihatdan yomonlashishi va eroziyaning kuchayishi global miqyosda jiddiy ekologik muammolardan biriga aylandi. tuproq eroziyasi — bu shamol yoki suv ta'sirida tuproq qatlamlarining yuza qismining yo'qolishi jarayonidir. bu jarayon tufayli tuproqning unumdorligi pasayadi, degradatsiya yuzaga keladi va hosildorlik keskin kamayadi. tuproq eroziyasining turlari: 1. tabiiy eroziya — tabiiy omillar, ya'ni yomg'ir, shamol, muzliklar va boshqa geologik jarayonlar ta'sirida yuzaga keladi. 2. antropogen eroziya — inson faoliyati (masalan, noo'rin er haydash, daraxtlarni kesish, to'g'ri sug'orishni bilmaslik) natijasida paydo bo'ladi. tuproq eroziyasining asosiy sabablari: · noo'rin agrotexnik tadbirlar · etarli darajada o'simlik qoplamasining yo'qligi · yalpi haydalish · quruq iqlim sharoitida sug'orishda xatolar · daraxtzorlarning kesilishi · cho'llash va iqlim o'zgarishi eroziyaning oqibatlari: · tuproqning unumdor qatlami yo'qoladi · qishloq xo'jaligi hosildorligi pasayadi · suv manbalari ifloslanadi (loyqa, zaharli moddalar) · biohilma-xillik yo'qoladi · cho'llanish jarayonlari kuchayadi tuproq eroziyasining oldini olish usullari: …

4 / 10

uda sezgir bo’ladi. inson tuproqqa undan foydalanish ya’ni haydash, ekin ekish, sug’orish, hayvonlarni boqish, texnik vositalarni qo’llash, mineral o’g’itlar va pistisitlarni ishlatish jarayonlari bilan ta’sir etadi. hozirgi vaqtda jon boshiga to’g’ri keladigan va oziq-ovqat, xom ashyo hisobiga kamayib borayotganligi qayd etilgan. bunday salbiy jarayonlarning bosh sababchisi tuproqlar digradasiyasining kuchayishi va dehqonchilik yerlar maydonining qisqarib borishidir. tuproqlar digradasiyasi deganda uning eroziya va diflyasiyaga uchrashi, ikkilamchi sho’rlanish, ifloslanish, qashshoqlashuvi, botqoqlashishi, zaharlanishi kabi salbiy antropogen ta’sirlar natijasida xususiyatlarini yomonlashuvi va uning oqibatida unumdorligini keskin pasayib ketishi, u bilan bog’liq iqtisodiy jihatdan xavfli bo’lgan kompleks jarayonlar tushuniladi. hozirgi davrda dunyo bo’yicha digradasiya va boshqa sabablar oqibatida yiliga 7 mln gektar haydalma yer yuqolmoqda. bundan tashqari bmt ma’lumotlariga dunyo faqat shaharlar va yo’llar qurishi uchun yiliga 300 ming gektar haydalma yerdan foydalanilmoqda. tuproqlar eroziyasi deb tuproqning yuza unumdor qatlamlarini suv, shamol va boshqa antropogen ta’sirlarostida yuvilib, uchirib ketilishi va yemirilishiga aytiladi. uning natijasida tuproqning ko’p …

Want to read more?

Download all 10 pages for free via Telegram.

Download full file

About "tuproq eroziyasi va uni oldini olish usullari"

mavzu: tuproq eroziyasi va uni oldini olish usullari reja 1. yer resurlari va ular to’g’risida tushuncha. 2. tuproqlarga antropogen ta’sir va uning ekologik oqibatlari. 3. yerlarni muhofaza qilish va ulardan oqilona foydalanish. yer resurrlari deyilganda quruqlikning har qanday yuzasi (maydoni) tushuniladi. biroq ko’pchilik ilmiy adabiyotlarda jumladan ekologiyada ham yer va tuproq bir-biriga yaqin ma’nodagi atama tarzida qo’llaniladi. sayyoramizning yer resurslari zahirasi quyidagi jadvalda aks ettirilgan turli toifadagi yerlarni o’z ichiga olib, uning umumiy maydoni 149 mln km2 ni tashkil etadi. 1-jadval № yerlarning toifasi maydoni mln.km2 kuriklikka nisbattan% 1 muzliklar bilan qoplangan yerlar 16,3 11,0 2 tundra va baland tog’lardagi sahrolar 5,0 3,3 3 tuproq va tundra o’rmanlari bila...

This file contains 10 pages in DOCX format (36.4 KB). To download "tuproq eroziyasi va uni oldini olish usullari", click the Telegram button on the left.

Tags: tuproq eroziyasi va uni oldini … DOCX 10 pages Free download Telegram