tuproq melioratsiyasi va gidrologiyasi

PPTX 46 стр. 1,4 МБ Бесплатная загрузка

46 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 1,4 МБ

Тип файла PPTX

Страницы 46

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 46

слайд 1 tuproq melioratsiyasi va gidrologiyasi 2-ma’ruza namgarchilik yetishmaydigan sharoitda sug‘orish melioratsiyasi, sug‘orish talablari va uning tarqalishi tuproqshunoslik kafedrasi phd.zakirova s.q toshkent 2023 reja: sug‘orish melioratsiyasining turlari. о‘simlik va hosilni rivojlanishida sug‘orishning tashqi muhitga ta’siri. sug‘orish suvlarining sifati va ularni aniqlash usullari. sug‘orish normasi. ўзбекистон миллий университети, 2022 sug‘oriladigan maydonlarda (yerlarda) melioratsiyaning asosiy vazifasi tuproqlarga bog‘liq bo‘lgan issiqlik, ozuqa tartibotini aniq bilgan holda qishloq xo‘jalik maydonlarida shu issiqlik, ozuqa, mikrobiologik protsesslari va nihoyat tuproq uchun eng xarakterli bo‘lgan uning unumdorligini oshirish va qishloq xo‘jalik ekinlaridan yuqori hosil olishga mo‘ljallangandir. quruq rayonlarda (doimiy nam yetishmaydigan yerlar) qishloq xo‘jaligi uchun o‘zlashtiriladigan hamda dehqonchilik qilish vositasi sug‘orish ishlari bilan bog‘langan. bunday rayonlarga cho‘llar, chala cho‘llar yoki markaziy osiyoning ko‘pchilik rayonlari, kavkaz oldi va kaspiy oldi respublikalari kiradi. vaqtinchalik qurg‘oqchilik bo‘ladigan rayonlarga povolje, ukraina, qrim, shimoliy kavkaz va markaziy qora tuproq viloyatlari kirib, bu rayonlarning hammasi sug‘orish orqali qishloq xo‘jalik mahsulotlari yetishtiradi. o‘simliklarning suvga …

2 / 46

tsiyenti, o‘simliklar tanasida 1 kg quruq moddani hosil qilish uchun ketgan suvning miqdori bilan o‘lchanadi. misol uchun, transpiratsiya koeffitsiyenti o‘simliklarda 200 dan 800 kg suv miqdori atrofida bo‘ladi. 3. kirim - chiqim issiqligi radiatsiyasini natijasi, massa va issiqlik almashinish konventsiyasi, lekin bu uslub hali yaxshi ishlab chiqilmagan. shuning uchun tajribada kam qo‘llaniladi. sug‘orish ishlari olib boriladigan maydonlarda birinchi navbatda o‘stiriladigan o‘simliklarning transpiratsiya koeffitsiyentini bilish katta ahamiyat kasb etadi, chunki tk-i iqlimiy sharoit bilan, agrotexnika xarakteri va tuproq unumdorligi bilan chambarchas bog‘liqdir. shuning uchun tk-ni o‘rganish, uni hisob qilib borish maqsadga muvofiqdir. misol uchun, zavoljedagi yershovskiy melioratsiya tajriba stantsiyasida ertagi bug‘doyni tk i tekshirilib ko‘rilgan. o‘g‘itlar turi hosildorlik 1 ga da % hisobida t-k hisobida o‘g‘itsiz 100 np 100 121 135 100 91 81 tabiiy sharoitdagi o‘simliklarning suvga bo‘lgan talabi quyidagi sharoitlarga bog‘liqdir. 1. atmosfera yog‘in-sochini va vegetatsiya davrida namlikni kondensatsiyasi. 2. tuproq namligini jamg‘armasi, hamda tuproqning pastki qatlamlaridan yuqoriga ko‘tariladigan …

3 / 46

ri qurish hisobiga yoki kanallar orqali qishloq xo‘jalik suvlarini ishlanishi. bu usul suv yetishmaydigan yerlarda kichik-kichik maydonlarni sug‘orishda qo‘llaniladi. tuproqlarni namlash yoki o‘simliklarni sug‘oriladigan maydonlarda suv bilan qondirish quyidagi yo‘llar bilan bajariladi: 1. tuproq yuzasida suvning taqsimlanishi bilan (bu usulning ustunlik qiladigan xossasi). 2. tomchilatib sug‘orish. bunda maxsus sug‘orish mashinalari yordamida suv yomg‘irga aylantirilib sepiladi, tuproq yuza qismi hamda o‘simlik bug‘ suv tomchilari bilan namlanadi. 3. tuproq ostidan sug‘orish – bu usul maxsus quvurlar yordamida tuproqning ostki qismiga yotqizilib, kapillyar ko‘tarilishi orqali o‘simliklarning ildizlari namlanadi. yuqoridagi sug‘orish turlaridan tashqari yana maxsus sug‘orish usuli mavjud, bu: o‘g‘itli sug‘orish bo‘lib, bu usulda o‘simliklar suvda erigan ozuqa moddalar bilan ham oziqlanadi, ya’ni loyqali suv berish turiga ham kiradi. bu turdagi sug‘orish ko‘pincha shaharlar chetida joylashgan zonalarni oqava suvlaridan foydalanish vaqtida ham qo‘llaniladi. 4. zararkunanda va har xil kasalliklarga qarshi kurashgan holda sug‘orish, ya’ni dezinfektsiyalab sug‘orish ham deyiladi. bu usulda tuproqdagi zararkunandalarni yo‘q qilish …

4 / 46

‘sishi va yuqori hosil olish shu o‘simliklarga bir vaqtning o‘zida hamma fazalari uchun kerakli bo‘lgan namlik, ozuqa elementlari, issiqlik, yorug‘lik va havoni yetkazib berish shartdir. shuning uchun qishloq xo‘jaligida hosil olish faqat suv berish bilan belgilanmay, balki shu o‘simlik uchun kerakli bo‘lgan hamma sharoitlarni hisobga olib yetkazib berishdir. sug‘orish suvlarining sifati va ularni aniqlash usullari ko‘pchilik avtorlar daryo suvlarida oqib keladigan zarralarni quyidagi formula asosida hisoblashadi. d=a–l bunda: d - o‘rtacha-yillik loyqalanish oqimi; a - daryo suvlari va tuproq o‘rtasidagi koeffitsiyent; l - daryolarning o‘rtacha gidravlik og‘ishi. bunda d - (loyqalanish) suvning og‘irligiga nisbatan olinsa, unda a teng bo‘ladi: 1 dan to 9, agarda oqadigan suvlar tog‘lik hududlarda bo‘lsa, unda tog‘ jinslarining yuvilish darajasiga nisbatan a teng bo‘ladi: 8-12. agar loyqalanish (d) 1 m3 suvda kilogrammda ifodalansa, unda d q 1000•a•l kg/m3. daryo suvlarida olinib kelinadigan loyqalar qanchalik ko‘p bo‘lsa, daryo suvlarining sarflanishi va oqimi tezligi shuncha ortib boradi, shuning …

5 / 46

iqdorda har xil zarralarni olib keladi. bu zarralar (loyqalar) o‘z o‘rnida sug‘oriladigan yerlar uchun juda katta ahamiyatga ega, chunki bu zarralar tarkibida ko‘p miqdorda ozuqa elementlari bo‘ladi. lekin shuni ham aytib o‘tish kerakki, daryo suvlari oqizib keladigan loyqalarning hammasi ham tuproqlar uchun katta ahamiyat kasb etavermaydi. masalan, diametri 10 mm dan katta zarralar kanallarda tez ushlanib qoladi, diametri 10 dan 0,005 mm bo‘lganlari tuproqning fizik xossalarini yaxshilashi mumkin, lekin bularning tarkibida ozuqa elementlari ham bo‘ladi, tuproq unum¬dorligi uchun juda ham ahamiyatli, lekin shuni esdan chiqarmaslik kerakki, bu kattalikdagi zarrachalar miqdori nihoyatda ko‘payib ketsa, tuproqlarni fi¬zik xossalari yomonlashib, suv o‘tkazuvchanligi pasayadi, bu esa o‘z-o‘zidan tuproq aeratsiyasini yomonlashtiradi, shuning uchun sug‘oriladigan tuproqlarga o‘z vaqtida ishlov berish, uni har xil zararli hodisalardan saqlash lozim. daryo suvlarida oqib keladigan zarralarning mexanik tarkibi davrlarida bir xilda bo‘lmasdan o‘zgarib turadi. masalan, diametri 0,1-1,0 mm bo‘lgan zarralar amudaryoda 9 dan 91%, sirdaryoda 12 dan 86%, volgada 10 …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 46 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "tuproq melioratsiyasi va gidrologiyasi"

слайд 1 tuproq melioratsiyasi va gidrologiyasi 2-ma’ruza namgarchilik yetishmaydigan sharoitda sug‘orish melioratsiyasi, sug‘orish talablari va uning tarqalishi tuproqshunoslik kafedrasi phd.zakirova s.q toshkent 2023 reja: sug‘orish melioratsiyasining turlari. о‘simlik va hosilni rivojlanishida sug‘orishning tashqi muhitga ta’siri. sug‘orish suvlarining sifati va ularni aniqlash usullari. sug‘orish normasi. ўзбекистон миллий университети, 2022 sug‘oriladigan maydonlarda (yerlarda) melioratsiyaning asosiy vazifasi tuproqlarga bog‘liq bo‘lgan issiqlik, ozuqa tartibotini aniq bilgan holda qishloq xo‘jalik maydonlarida shu issiqlik, ozuqa, mikrobiologik protsesslari va nihoyat tuproq uchun eng xarakterli bo‘lgan uning unumdorligini oshirish va qishloq xo‘jalik ekinlaridan yuqori hosil olishga...

Этот файл содержит 46 стр. в формате PPTX (1,4 МБ). Чтобы скачать "tuproq melioratsiyasi va gidrologiyasi", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: tuproq melioratsiyasi va gidrol… PPTX 46 стр. Бесплатная загрузка Telegram