tuproqmelioratsiyasi va gidrologiyasi

PPTX 82 стр. 4,9 МБ Бесплатная загрузка

82 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 4,9 МБ

Тип файла PPTX

Страницы 82

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 82

слайд 1 tuproq melioratsiyasi va gidrologiyasi 4-ma’ruza suv tartibotini tashkil qilish va uni boshqarish tuproqshunoslik kafedrasi phd.zakirova s.q toshkent 2023 reja: sug‘orish tartiboti, uning dinamikasi va balansi. asosiy sug‘orish usullari. tuproq ustidan sug‘orish. taxtalarga bо‘lib sug‘orish, egat olib sug‘orish, zamonaviy yomg‘irlatib sug‘orish qurilmalari. daryodan tо‘g‘on qurmasdan suv olish. g‘о‘zani va sholini sug‘orish tartiboti. ўзбекистон миллий университети, 2022 sug‘orish tartiboti, uning dinamikasi va balansi sug‘oriladigan maydonlarda har tomonlama o‘simliklar uchun kerakli bo‘lgan iqlim va agrotexnik sharoitlar bilan birga, o‘z navbatida tuproqning ozuqa, issiqlik va tuz tartibotini, katta ta’sir qiluvchi suv tartibotini o‘rganishni hisobga olish va oldindan prognoz qilish muhim ahamiyat kasb etadi. bu ko‘rsatkich sug‘orish tartiboti va texnikasi orqali belgilangan agrotexnika vositasida dalalarga beriladigan suv miqdorini to‘g‘ri boshqariladigan sug‘orish shaxobchalari orqali amalga oshiriladi. chunki dalaga suv berilgan paytda qishloq xo‘jalik mashinalari yuritish uchun halaqit bermaslik, yerlardan foydalanish koeffitsiyentini pasaytirmaslik maqsadida vaq¬tinchalik ariqlar qazish, yetishtiradigan paytda kerak bo‘lsa, ko‘mib tashlash yoki harakatlanuvchi …

2 / 82

arayonlar va tamoyillar hamda energiyani uzluksiz ravishda berilgan vaqt doirasi ichida faoliyat ko‘rsatadi, ya’ni gidrologik sikl ommaviy yoki energiya yaratilgan yoki unda yo‘qolgan massa aniqlanadi. uning massasi esa suvdir. suv balansini aniqlashning bir necha xil usullari bor va quyidagi tenglamada boshlang‘ich shaklini ko‘rish mumkin. p ± e ± ∆s ± q = 0 bu formuladagi aniqliklar bizning sharoitimizdagi suv balansini aniqlash formulasidan biroz farq qiladi, ya’ni bu yerda p- yomg‘ir yog‘ishi; e -suv bug‘lanishi; ∆s - suv saqlashning o‘zgarishi q -qiyalik. bunda qiyalik yomg‘ir yog‘ishidan farq qilishni q qayd qilinadi. r -yomg‘ir yog‘ishida asosiy komponent sifatida beriladi. siz qaysi qismga ahamiyat berganizga qarab 1.1-tenglama atamalari har qismda ijobiy yoki salbiy ravishda fakt sifatida vakil bo‘ladi, masalan, yomg‘ir yog‘ishi yer uchun foyda (ijobiy), lekin u atmosferaga ziyon (salbiy). shuning uchun gidrologiya suv va yer yuzasi bilan aloqada bo‘ladigan fan hisoblanadi. bundan tashqari tenglamalarda suv balans tenglamasi ikki va undan ortiq yo‘llarini …

3 / 82

sug‘orish. bunda tuproqning aktiv qismiga maxsus quvurlar o‘tkazish yo‘li bilan sug‘oriladi, bu usul asosan tuproqning so‘rish kuchiga asoslanadi. sug‘orishda o‘simliklarning o‘ziga xos xarakterli belgilari mavjud. masalan, yerning ustki qismidan sug‘orish usulining xarakteri: a) tuproqning har xil qatlamlarining namlanishi; b) gravitatsion suvlarning ko‘p ishtirok qilishi natijasida tuproq qatlamlarida ko‘proq suv jamg‘armasining to‘planishi; d) sug‘orish tartibotida namlikni ko‘p miqdorda o‘zgarishi hisobiga tuproqlarga oz miqdorda suv berish. bu usulda yerlar tez-tez sug‘oriladi, lekin kam normada suv berish tavsiya etiladi. yomg‘ir usulida sug‘orish xarakteri: a) tuproqlarning yuqori qatlamlari namlanadi; b) kuchsiz gravitatsion namlanish tuproqning yuza qatlamida sodir bo‘ladi; d) kam suv sarflash hisobiga tuproq¬ning yuza qatlamida deyarli namlanish tartibotini bir xilda ushlash va mikro-iqlimga ta’sir qilish yoki muhit yaratishga (bu usul suv yetishmaydigan va issiq o‘lkalarda ko‘proq qo‘llaniladi) asoslangan. tuproqni ostki qismidan sug‘orilganda, birinchidan, tuproqning ustki qismi faqat kapillyar naylar orqali namlanadi. ikkinchidan, tuproqning ma’lum qatlamida nam ushlanadi yoki ushlash mumkin. uchinchidan, tuproqlarda mustahkam …

4 / 82

lassifi¬katsiyasini yaratdi. endi har bir sug‘orish usulini bir-biridan har qaysi iqlimiy sharoitda farqini biladigan bo‘lak, bu sug‘orish usullari o‘zlarining tabiatdagi tutgan o‘rniga qarab yana bir nechta turlarga bo‘linadi. tuproq ustidan sug‘orish (bostirib sug‘orish) bu usul bilan sug‘oriladigan dala maydonini yoppasiga suv bosadi va suv yerga tikkasiga singadi. jo‘yak yoki egat olib sug‘orilganda esa suv tuproqqa asosan yon tomonlardan singadi. sug‘orish usullari ekinlarning turlariga qarab tanlanadi. sholini sug‘orishda va tuproqlarning sho‘rini yuvishda asosan bostirib sug‘orish usulidan foydalaniladi, beda va donli ekinlar esa taxtalarga bo‘linib sug‘oriladi. poliz ekinlari jo‘yaklar olib sug‘oriladi. g‘o‘za, lavlagi, tok, makkajo‘xorilar va shunga o‘xshash ko‘pchilik ekinlar egat olib sug‘oriladi. suvdan to‘g‘ri samarali foydalanishda hamda sug‘orish tizimiga normal ekspluatatsiya qo‘llashda sug‘orish texnikasi katta ahamiyatga ega. sug‘orish texnikasi: 1. tuproqdagi suv, havo, oziq moddalar, tuz va issiqlik tartibotlarining agrotexnika tadbirlari hamda tuproq unumdorligi bilan to‘g‘ri, bog‘lab sug‘oriladigan ekinlardan mo‘l hosil yetishtirishni ta’minlash. 2. tuproqlarni bir tekisda va kerakli miqdorda namlanishi. …

5 / 82

. yerlarning sho‘rlanishi ekin maydonlaridan mo‘l hosil yetish-tirishga imkon bermaydi. shuning uchun biz qishloq xo‘jalik ekin¬la¬ri¬ni yetishtirishdan oldin tuproqning sho‘rini yuvib olishimiz kerak. yerning nishabiga qarab, pollarning eni ko‘ndalanligiga 40 m dan 70 m gacha olinadi, bo‘yi esa dala maydonining uzunasiga, uning nishabiga va polga qancha qalinlikda suv bostirilishiga qarab belgilanadi. katta nishabli yerlarda ikkala yondosh polning belgisidan ayirma 20 sm dan, kichik nishabli yerlarda esa 10 sm dan, shuningdek pol ichidagi nishab 0,002 dan oshmasligi kerak. pollarga 10-15 sm gacha chuqurlikda suv bostiriladi. bostirilib sug‘orishda pollarga quyiladigan suv sarfi 25-50 l/sek bo‘lishi kerak. tuproqning sho‘rini yuvib bo‘lgandan keyin uvatlar tekislanib yuboriladi, chunki u qishloq xo‘jalik mashinalarining terishiga halaqit bermasligi kerak. pollar to‘g‘ri to‘rt burchak shaklida qilinadi. polning uzun tomoni dalaning kichik nishabli tomoniga qarab tekislanadi. agar polning etak qismi o‘rta qismga nisbatan l% dan ortiq namiqtirilsa, polning uzunligi quyidagi formula bilan aniqlanadi va quyidagi qonunga bo‘ysunadi. bu yerda: n …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 82 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "tuproqmelioratsiyasi va gidrologiyasi"

слайд 1 tuproq melioratsiyasi va gidrologiyasi 4-ma’ruza suv tartibotini tashkil qilish va uni boshqarish tuproqshunoslik kafedrasi phd.zakirova s.q toshkent 2023 reja: sug‘orish tartiboti, uning dinamikasi va balansi. asosiy sug‘orish usullari. tuproq ustidan sug‘orish. taxtalarga bо‘lib sug‘orish, egat olib sug‘orish, zamonaviy yomg‘irlatib sug‘orish qurilmalari. daryodan tо‘g‘on qurmasdan suv olish. g‘о‘zani va sholini sug‘orish tartiboti. ўзбекистон миллий университети, 2022 sug‘orish tartiboti, uning dinamikasi va balansi sug‘oriladigan maydonlarda har tomonlama o‘simliklar uchun kerakli bo‘lgan iqlim va agrotexnik sharoitlar bilan birga, o‘z navbatida tuproqning ozuqa, issiqlik va tuz tartibotini, katta ta’sir qiluvchi suv tartibotini o‘rganishni hisobga olish va oldindan prognoz qil...

Этот файл содержит 82 стр. в формате PPTX (4,9 МБ). Чтобы скачать "tuproqmelioratsiyasi va gidrologiyasi", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: tuproqmelioratsiyasi va gidrolo… PPTX 82 стр. Бесплатная загрузка Telegram