zardushtiylik

PPTX 44 pages 2.0 MB Free download

44 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 2.0 MB

File type PPTX

Pages 44

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 44

қадимги даврлардан ўрта асрларгача тарихшунослик қадимги даврлардан ўрта асрларгача тарихшунослик режа: зардуштийлик дини тарихининг тарихшунослиги. македониялик искандар истилосига қарши суғд халқларининг ўз мустақиллиги учун кураши тарихи тарихшунослиги.(мил.ав. 329-327). тузувчи устоз: т.ф.н. тайронов ё.р. зардуштийлик зардуштийлик — дунёдаги энг қадимги динлардан биридир ва инсоният маданиятига кўп таъсир кўрсатгандир. айни вақтда, зардуштийлик дини энг мураккаб, тушуниш қийин бўлган динлардан. бундан 3500 йил муқаддам осиё даштларида вужудга келган бу дин эрондаги уч қудратли давлатда (каёнийлар, аҳмонийлар, сосонийлар) узоқ асрлар ҳукм, сурган дин бўлиши билан бирга, у жуда кўп шарқ мамлакатларида, хусусан ўрта осиёда ҳам тарқалган эди зардуштийлик зардуштийлик еврупада зардуштийлик таълимоти антик давр — қадимги замонлардаёқ катта қизиқиш уйғотган, зороастр (озар, зардушт) ва унинг таълимоти хақида кўпчилик юнон ва римлик ёзувчилар, файласуфлар ва тарихчилар илмий асарлар ёзган. сосонийлар сулоласи даврида iii—vii асрларда зардуштийликнинг муқаддас китоби — «авесто» матнлари урта форсий тилда кўчирила бошлаган вактлардаёқ мазкур дин тарихшунослиги туғила бошлаган эди. зардуштийлик абу райҳон …

2 / 44

yodgorliklar" (asl nomi "alosor al boqiya an alqurun alholiya") — xorazmlik yirik olim, mutaffakir abu rayhon beruniyning yirik ensiklopedik asari. ushbu asarni abu rahon beruniy 27 yoshida xorazmda yozib tugatgan. asarda oʻrta osiyo xalqlari, xorazmliklar, soʻgdliklar, yahudiy, yunon va boshqalar xalqlarning yil hisoblari, hayitlari, mashhur kunlari, ijtimoiy, madaniy va ilmiy hayotining tarixi, urf-odatlari, dunyoqarashlari hamda oʻrta osiyoning arablar tomonidan istilo qilinishi haqida toʻliq maʼlumotlar berilgan. абу райҳон беруний "qadimgi xalqlardan qolgan yodgorliklar" asarda biruniy xorazmning turkiy aholisi foydalangan yillarning turkiy nomlarini beradi (sichqon, ot, bars, tushqon, lyu, ilon, yun, kuy, pichin, tagiru, tunguz). xuddi shu asarida u oy nomlarini turkchada beradi: ulugʻ-oy, kichik-oy, birinchi-oy, ikkinchi-oy, uchinchi-oy, toʻrtinchi-oy, beshinchi-oy, oltinchi-oy, yetinchi-oy, sakkizinchi-oy, tokkuzinchi-oy, uninchi-oy.[2] unda olimning tabiiy fanlarning turli sohalariga, jumladan, astronomiya, matematika, fizika, xaritagrafiya va boshqalar fanlarga oid kashfiyotlari oʻz ifodasini topgan. "qadimgi xalqlardan qolgan yodgorliklar" asar yevropada xix asrning 2-yarmida maʼlum boʻlgan. nemis sharqshunosi e.zaxau 1876—78 yillarda asarning arabcha …

3 / 44

мания авесто эрон, афғонистон ва урта осиё халқлари тарихининг турли жиҳатларини диний мазмундаги матнларсиз ўрганиш мумкин эмас. бу фикр «овисто»га хам тегишлидир. «овисто» зардуштийликнинг муқаддас китоби бўлибгина колмай, у урта осиё ва эрон тарихи, маданиятини, ўзига хос сиёсий тузумини ўрганиш учун катта аҳамиятга эгадир. «овисто» шунингдек, урта осиёдаги энг қадимий қабилалар ва элатларнинг ижтимоий-иқтисодий ҳаётини ўрганишда қўл келади. гарчи, шимолий қора денгиз бўйидаги скифларнинг қабилалари зардуштийлик динида бўлмаса-да, қадимият-антик давр адибларининг скифлар тили, маданияти, ижтимоий ҳаёт тарзи ҳақидаги фикрларини шарқшунослик дилиллари, хусусан, «овисто»га оид манбалар орқали яхшироқ тушуниш мумкин. avesto 15 avesto «avesto» – jahon madaniyatining, jumladan, markaziy osiyo va eron xalqlari tarixining qadimgi noyob yodgorligidir. avesto (parfiyoncha: apastak – matn; ko‘pincha "zend-avesto", ya’ni "tafsir qilingan matn" deb ataladi) – zardushtiylikning muqaddas kitoblari to‘plami. zardushtlik eʼtiqodiga amal qiluvchilarning muqaddas kitobi sifatida yagona tangriga topinish shu taʼlimotdan boshlangan. bu kitob tarkibi, ifoda uslubi va timsollar tizimi bilan adabiy manbalarga yaqin turadi. …

4 / 44

ан в. хинц р. фрай а. лившиц abraham gianstit anketil dyuperon-1731-1805 ричард флай нелсон 1920 йил 10 январда ақшнинг алабама штатининг бирмингем шаҳрида туғилган ва 2014 йил 27-марда бостонда 94 ёшида оламдан ўтган. гарвард, франкфурт ва тожик унверситетларини битирган. ал-хоразмий унвонини олган. эмиль бенвенист 1902 йил 27-майда алеппода яҳудий оиласида туғилган ва 1976 йил 3-октябрда франциянинг ил-де франс провенсиясида 74 ёшида вафот этган. машҳур лингвист. у эрон, ҳинд ва анатоли тилларини ўрганган. авесто матнлари мери бойс зардуштийлик дини тарихига оид кўплаб мақолалар ва асарлар яратилган бўлса-да, аммо мамлакатимиз халқлари тарихида зардуштийликнинг ўрни ва аҳамияти ҳақида жиддий, умумлашма асарлар ҳануз юзага келмаган. лондон дорилфунуни профессори м. бойс эрон тарихи ва маданиятига оид асарлари билан зардуштийликнинг ўрта асрлардаги ва янги замондаги тарихини ўрганишга катта ҳисса қўшди. м. бойс 1963—64 йилларда язд водийси шимолидаги олиб борган дала-қазилма ишлари вақтида ҳозирги зардуштийларнинг эътиқодлари ва расм-русмларини ўрганди. нора элизабет мери бойс 1920 йил 2 августда …

5 / 44

уни таъкидлаш лозимки, ктесий асари анча илгари қайта ишланган бўлиб, кейинроқ ўтган қадимият олимлари ана шу қайта ишланган нусхадан фойдаланганлар. аммо ксенофонтнинг «киропедия» ва «анабасис» асарларида зардушт ҳақида маълумот учрамайди. ҳолбуки, ксенофонт аҳмонийлар давлатининг аҳволи, халқ урф-одатлари ва маросимлари билан яхши таниш эди. геродот, ктесий ва ксенофонт асарларида келтирилган маълумотларни умумлаштириб, айтиш мумкинки, аҳмонийлар даври (милоддан аввалги vi—v асрлар) да ҳали зардуштни ҳукмрон дин асосчиси деб ҳисоблашмаган. зардуштийлик дини тадқиқотчилари э. бенвенист, а. к- кристенсен, x. нюберг, в. в. струве ва бошқалар ҳам шу фикрдалар. ксенафон мил.авв. 430 йил афинада туғилган ва мил.авв. 354 йилда коринфда вафот этган. тарихчи, ёзувчи, файласуф, сайёҳ. классик юнон тилида гаплашган ва асарлар ёзган. “кир анабасиси”, “греция тарихи”, “киропедия” каби асарлари бор. искандарга қарши кураш милоддан аввалги 329 йилда македониялик искандар қўшин-лари оғир шароитларда ҳиндиқуш тоғ тизмаларидан ўтиб, урта осиё ҳудудларига етиб келдилар. искандарнинг бу ҳарбий юриш-лари унинг истагига мувофиқ шоҳни кузатиб келаётган баъзи адиб-ёзувчилар …

Want to read more?

Download all 44 pages for free via Telegram.

Download full file

About "zardushtiylik"

қадимги даврлардан ўрта асрларгача тарихшунослик қадимги даврлардан ўрта асрларгача тарихшунослик режа: зардуштийлик дини тарихининг тарихшунослиги. македониялик искандар истилосига қарши суғд халқларининг ўз мустақиллиги учун кураши тарихи тарихшунослиги.(мил.ав. 329-327). тузувчи устоз: т.ф.н. тайронов ё.р. зардуштийлик зардуштийлик — дунёдаги энг қадимги динлардан биридир ва инсоният маданиятига кўп таъсир кўрсатгандир. айни вақтда, зардуштийлик дини энг мураккаб, тушуниш қийин бўлган динлардан. бундан 3500 йил муқаддам осиё даштларида вужудга келган бу дин эрондаги уч қудратли давлатда (каёнийлар, аҳмонийлар, сосонийлар) узоқ асрлар ҳукм, сурган дин бўлиши билан бирга, у жуда кўп шарқ мамлакатларида, хусусан ўрта осиёда ҳам тарқалган эди зардуштийлик зардуштийлик еврупада зардуштийлик...

This file contains 44 pages in PPTX format (2.0 MB). To download "zardushtiylik", click the Telegram button on the left.

Tags: zardushtiylik PPTX 44 pages Free download Telegram