“avesto”-qadimgitariximiznio’rganishdanoyobmanba.buyukipakyo’li.

PPTX 72 pages 37.5 MB Free download

72 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 37.5 MB

File type PPTX

Pages 72

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 72

markaziy osiyo siv mavzu: “avesto”- qadimgi tariximizni o’rganishda noyob manba. buyuk ipak yo’li. toshkent kimyo xalqaro universiteti ma`ruzachi: t.f.b.f.d.(phd).dots., a.xudayorov reja: “avesto”- qadimgi tariximizni o’rganishda noyob manba. zardushtiylik dinining davlatchilik asoslariga ta’siri. buyuk ipak yo’li-savdo va madaniyatlar to’qnashuvi. buyuk ipak yo’lining hozirgi zamonamizdagi holati 3 зардуштийлик (зороастризм)нинг келиб чиқиши зардуштийлик милоддан аввалги vii-vi асрларда марказий осиёда юзага келган дин ҳисобланади. бу диннинг номи зардушт исмли шахсга нисбат берилади. бу диннинг номи унинг муқаддас китоби ҳисобланмиш “авесто”да “маздаясна” (“маздага сиғиниш”) деб аталган 4 “мазда” сўзи “дониш, донишманд, оқил” каби маъноларда талқин этилади. мазкур дин тарқалган халқлар орасида зардуштийлик “беҳдин”, яъни “энг яхши дин” деб улуғланган. унга кўра, барча эзгу борлиқ мазданинг иродаси билан яратилган деб эътиқод қилинган. мазда сўзи олдига улуғлаш сўзи “ахура” қўшилиб, зардуштийликнинг илоҳи – “ахура мазда” (ахурамазда) номи пайдо бўлган. бу қўшимча сўз “жаноб мазда” ёки “худо мазда” демакдир 5 зардушт номи манбаларда заратуштра, зардуст, зороастр кўринишларида ҳам …

2 / 72

ҳудудларида кенг тарқалганлиги бўлса, иккинчидан, зардуштийликнинг муқаддас китоби саналмиш “авесто”га ёзилган шарҳларнинг қадимий эрон-паҳлавий тилида бўлганлигидир. иккинчиси, “шарқ назарияси” бўлиб, унга кўра зардушт ватани ва зардуштийликнинг илк тарқалган жойи хоразм ҳисобланади. кўпчилик манбашунослар иккинчи назария тарафдоридирлар. хоразм биринчи бўлиб зардуштийликнинг муқаддас олови озархурра ёқилган ва шу динда энг буюк худо ҳисобланган ахурамазданинг зардушт билан боғланган жойи ҳисобланади. зардуштийликнинг асосий манбаси авестода: “биринчи бор муқаддас олов “озархурра” “эран-веж” (баъзи манбаларда “айриан веджа”)да ёқилди”, – дейилади avestaning vatani «avesta»da keltirilgan joy nomlari, aholining mashg'uloti, urf- odatlari, dafn marosimlari o'rganilib zardushtiylikning vatani o'rta osiyo - xorazm ekanligini isbotlagan. «avesta»da tilga olingan 16 ta yirik hududiy nomlarning ko'pchiligi ham o'rta osiyoga taalluqlidir. 8 “эран-веж”нинг географик ва иқлимий тавсифи хоразмникига тўғри келади. “авесто”да ахурамазда томонидан яратилган “баракот ва нажот” соҳиби бўлган бир қатор мамлакатлар зикр этилади ва уларнинг энг биринчиси, “дунёда ҳеч нарса чиройига тенг кела олмас эран-веж”, кейин эса “одамлар ва чорва подаларига мўл” …

3 / 72

ғининг бой бўлмаган вакили пурушаспанинг ўғли бўлган. спитама аъзолари бошқа худолар қаторида ахура маздани ҳам тан олишган. бироқ зардушт ёшлигидан фақат ахура маздага эътиқод қилган. кейинчалик у ўзини унинг пайғамбари деб эълон қилди. зардушт ҳам отаси каби бой бўлмаган. бошида ўз эътиқодини тарғиб этишда мувафаққиятсизликка учради. хусусан, ўн йил ичида у атиги бир неча эргашувчиларга эга бўлди. гап шундаки, замондошларининг содда онги ахура мазда худосининг мавҳум образини қийинчилик билан қабул этарди. уч минг йил илгариги одамлар учун тош ёки бошқа реал материалларда акс эттирилган худолар тушунарли ва ишончли эди. зардуштни ўз жамияти аста-секин сиқиб чиқарди. диннинг янги ғояларини тарғиб этишнинг ноқулай шароити туфайли зардушт арйанам ваедждан кетишга мажбур бўлади. у сўғд, маргианани кесиб ўтиб, бақтрия пойтахти бахдига етиб келади 10 “авесто”нинг “ясна” китобида баён этилишича, зардуштнинг ватандошлари унга ишонмай, унинг таълимотини қабул қилмаганлар. зардушт ватанни тарк этиб, кўшни давлатга кетади, у ернинг маликаси хутоаса ва шоҳ кави виштаспанинг хайрихоҳлигига эришади, …

4 / 72

а, меҳнатга, деҳқончилик, чорвачилик билан шуғулланишга даъват этади. 13 моддий ҳаётни яхшилашга уринишни ёвузликка қарши кураш деб ҳисоблайди. зардуштийлик динида қўриқ ер очиб, уни боғу роғга айлантирган одам илоҳиёт раҳматига учрайди, аксинча, боғлар, экинзорларни, суғориш иншоатларини бузганлар катта гуноҳга қолади. зардушт ўз таълимоти билан инсонларга тинч-тотув яшашни, ҳалол меҳнат қилишни ўргатмоқчи бўлади. бу дин таълимотига кўра, инсонларнинг бу дунёдаги ҳаётига яраша нариги дунёдаги тақдири белгиланади, ҳар бир инсон ўлгандан сўнг ўзининг бу дунёдаги қилмишига яраша ёки абадий роҳат – жаннатга ёки ёмон ишлари кўп бўлса на хурсандлик ва на хафалик кўрмайдиган аросат жой – мисвонгатуга тушади. 14 зардуштийлик таълимотининг асоси – дуализм (иккилик) бўлиб, унга кўра олам қарама-қаршиликлар кураши асосига қурилган. яхшилик ва ёмонлик, ёруғлик ва қоронғулик, ҳаёт ва ўлим ўртасида абадий кураш давом этади. барча яхшиликларни ахурамазда ва барча ёмонликларни ахриман ифодалайди. ахурамазда инсонларга эзгу ишларни баён этиб, уларга амал қилишни буюради, ёмон ишларни баён этиб улардан сақланишга чақиради. …

5 / 72

ҳукмронлиги даврида зардуштийлик расмий давлат динига айланган. бу даврда унинг муқаддас китоби авесто руҳонийлар томонидан қайта йиғилиб, китоб шаклига келтирилган. айрим, айниқса, “видевдот” қисмига ўзгартиришлар киритилиб, қайта ишланган. vii-viii асрларда марказий осиёга ислом дини келиб, кенг тарқалгунига қадар зардуштийлик маҳаллий халқларнинг асосий дини ҳисобланган. ҳозирги кунда дунё миқёсида зардуштийлик эътиқоди диний жамоалари камайиб кетган. улар ҳиндистоннинг мумбай, гужарот штатларида ва эроннинг баъзи чекка вилоятларида сақланиб қолганлар. avesta avesta- «o‘rnatilgan, qat’iy belgilangan qonun-qoidalar» degan ma’noni bildiradi avesta- zardushtiylik dinining muqaddas kitobidir! «avesta» kitobi miloddan avvalgi 1000 yillik boshlari va o'rtalarida hududimizda yashagan qadimgi xalqlarinng o'ziga xos turmush tarzi, xo'jalik mashg'uloti, ijtimoiy-madaniy hayoti, urf-odatlari, marosimlari haqida ma’lumot beruvchi muhim tarixiy manbadir. avesta 21 “авесто”. “авесто” зардуштийликнинг асосий манбаси ва муқаддас китоби ҳисобланади. у апастак, овисто, овусто, абисто, авасто каби шаклларда ҳам ишлатиб келинган. “авесто” марказий осиё, эрон, озарбайжон халқларининг исломгача даврдаги ижтимоий-иқтисодий ҳаёти, диний қарашлари, олам тўғрисидаги тасаввурлари, урф-одатлари, маънавий маданиятини ўрганишда …

Want to read more?

Download all 72 pages for free via Telegram.

Download full file

About "“avesto”-qadimgitariximiznio’rganishdanoyobmanba.buyukipakyo’li."

markaziy osiyo siv mavzu: “avesto”- qadimgi tariximizni o’rganishda noyob manba. buyuk ipak yo’li. toshkent kimyo xalqaro universiteti ma`ruzachi: t.f.b.f.d.(phd).dots., a.xudayorov reja: “avesto”- qadimgi tariximizni o’rganishda noyob manba. zardushtiylik dinining davlatchilik asoslariga ta’siri. buyuk ipak yo’li-savdo va madaniyatlar to’qnashuvi. buyuk ipak yo’lining hozirgi zamonamizdagi holati 3 зардуштийлик (зороастризм)нинг келиб чиқиши зардуштийлик милоддан аввалги vii-vi асрларда марказий осиёда юзага келган дин ҳисобланади. бу диннинг номи зардушт исмли шахсга нисбат берилади. бу диннинг номи унинг муқаддас китоби ҳисобланмиш “авесто”да “маздаясна” (“маздага сиғиниш”) деб аталган 4 “мазда” сўзи “дониш, донишманд, оқил” каби маъноларда талқин этилади. мазкур дин тарқалган халқлар о...

This file contains 72 pages in PPTX format (37.5 MB). To download "“avesto”-qadimgitariximiznio’rganishdanoyobmanba.buyukipakyo’li.", click the Telegram button on the left.

Tags: “avesto”-qadimgitariximiznio’rg… PPTX 72 pages Free download Telegram