tuproq shunoslik

PPTX 41 pages 2.3 MB Free download

41 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 2.3 MB

File type PPTX

Pages 41

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 41

1 - мавзу. кириш.тупроқшуносликда географик ахборот тизимлари ва асослари tuproqni organik qismi 1-ma’ruza: fan to‘g‘risida tushuncha, fanning predmeti, ob’ekti, o‘rganish uslublari va tarixi. kirish o'zbekiston milliy universiteti, 2023 tuproqshunoslik kafedrasi prof.v.b. q.x.f.d. yu.ch.kenjayev fanning maqsadi: o‘zbekiston xududida tarqalgan tuproqlarning unumdorligini asosiy ko‘rsatkichi bo‘lgan gumus moddasi yo‘qolishi, ya’ni degumifikatsiya, unumdorlikning pasayishi va boshqa jarayonlarning rivojlanishi, uni qayta tiklash va unumdorligini oshirish masalalari muammosi o‘rganish; organik moddalarning kamayishi ta’sirida tuproq, unumdorligini pasayishi, xalq xo‘jaligiga yetkazadigan zarari tabiiy omillar hamda bu omillar ta’sirini u yoki bu tomonga o‘zgartiruvchi antropogen kuchlarni tadqiq qilish; degumifikatsiyaga qarshi kurash choralarini ishlab chiqishni o’rgatishdan iborat. fanning vazifasi: talabalar tuproqning organik moddalari bo‘yicha umumiy ma’lumotlarga ega bo‘lishlari; tuproqdagi organik modda unumdorlikni belgilovchi asosiy ko‘rsatkich ekannini to‘g‘risida bilimga ega bo‘lishi; tuproq organik moddalarining tuproq xossalariga ta’sirini bilishi; tuproqning gumusining oshirishga ta’sir etuvchi omillarni va tuproqda kechadigan kimyoviy holatini tahlil qilishini o’rgatishdir. o'zbekiston milliy universiteti, 2023 organik moddalar tarkibiga ko'ra tuproqlar …

2 / 41

muhokama qiladi. keyin byulleten faolroq qarorlarga o'tadi. u organik moddalarni qanday ko'paytirish mumkinligini ko'rsatish uchun amaliyotlar "savatiga" qaraydi va keyinchalik qo'shiladigan er va ekinlar foydasini muhokama qiladi. kirish: o'zbekiston milliy universiteti, 2023 tuproqning organik moddalari - bu tirik organizmlar (o'simlik yoki hayvon) tomonidan dastlab hosil bo'lgan, tuproqqa qaytariladigan va parchalanish jarayonidan o'tadigan har qanday material (1-rasm). kirish: o'zbekiston milliy universiteti, 2023 tuproqning organik moddalari (tom) - tuproqning turli xil parchalanish bosqichidagi o'simlik va hayvon qoldiqlari, tuproq organizmlarining hujayra va to'qimalari, tuproq organizmlari tomonidan sintez qilingan moddalardan tashkil topgan organik moddalar tarkibiy qismidir. tirik organizmlar (ayniqsa, 2 mm dan kam) odatda tomning bir qismi hisoblanadi. kirish: o'zbekiston milliy universiteti, 2023 bu har qanday vaqtda buzilmagan asl o'simlik va hayvon to'qimalaridan tortib chirindi deb nomlanuvchi materiallarning sezilarli darajada parchalangan aralashmasigacha bo'lgan bir qator materiallardan iborat (1-rasm). tuproqdagi organik moddalarning ko'pchiligi o'simlik to'qimalaridan kelib chiqadi. o'simlik qoldiqlari 60-90% namlikni o'z ichiga oladi. quruq …

3 / 41

anday vaqtda buzilmagan asl o'simlik va hayvon to'qimalaridan tortib chirindi deb nomlanuvchi materiallarning sezilarli darajada parchalangan aralashmasigacha bo'lgan bir qator materiallardan iborat (1-rasm). tuproqdagi organik moddalarning ko'pchiligi o'simlik to'qimalaridan kelib chiqadi. o'simlik qoldiqlari 60-90% namlikni o'z ichiga oladi. quruq moddalarning qolgan qismi uglerod (c), kislorod, vodorod (h) va oz miqdorda oltingugurt (s), azot (n), fosfor (p), kaliy (k), kaltsiy (ca) va magniy (mg) dan iborat. ular oz miqdorda bo'lsa-da, bu oziq moddalar tuproq unumdorligini boshqarish nuqtai nazaridan juda muhimdir. kirish: o'zbekiston milliy universiteti, 2023 tuproqning organik moddalari turli komponentlardan iborat. ularga turli nisbatlarda va ko'plab oraliq bosqichlarda faol organik fraktsiya, shu jumladan mikroorganizmlar (10-40%) va doimiy yoki barqaror organik moddalar (40-60%) kiradi va gumus deb ham ataladi. kirish: o'zbekiston milliy universiteti, 2023 tuproq organik moddalarining o'rtacha tarkibi почвенная флора и фауна грибы и водоросли дождевые черви макрофауна мезо- и микрофауна бактерии и актиномицеты i.v.tyurinning aniqlashicha,1 ga maydondagi tuproqqa yil davomida …

4 / 41

kibidagi azot, fosfor, oltingugurt va boshqa elementlar osonlik bilan minerallashadi va o‘simiklarning oziqlanish manbaiga aylanadi. ularning bir qismi tuproqda parchalanib, o‘ziga xos tabiatli organik moddalarga aylanishi va gumus hosil bo‘lishi uchun manba bo‘lib xizmat qilishini alohida ta’kidlash joiz. tuproqning organik qismi o'zbekiston milliy universiteti, 2023 o'zbekiston milliy universiteti, 2023 turli tuproq tiplaridagi gumus miqdori (a.v. peterburgskiy) tuproq tipi haydalma qatlamdagi gumus miqdori, % gumus zahirasi, t/ga 0-20sm 0-100sm chimli podzol 2-4 53 80-120 sur tusli podzollashgan o‘rmon tuproqlari 4-6 109 150-300 qora tuproqlar 4-12 137-192 300-800 kashtan tuproqlar 3-4 99 200-250 bo‘z tuproqlar 1-2 37 50 qizil tuproqlar 5-7 153 150-300 tuproqdagi gumusni aniqlashning bevosita usullari yo'q! uglerod yoki azotning tarkibi aniqlanadi, so'ngra gumusga aylantiriladi. gumusda taxminan 58% uglerod mavjud, shuning uchun ugleroddan gumusga aylanish koeffitsienti 1,724 ni tashkil qiladi. biroq, bu mutlaqo to'g'ri emas, shuning uchun ilmiy adabiyotlarda gumus tarkibi ko'pincha uglerod va azot miqdori shaklida taqdim etiladi. atamalar …

5 / 41

oon), metoksil (-och3) va karbonil (–c=o) guruhlarning bo‘lishi ularning xususiyatlari hamda tuproq bilan o‘zaro ta’sir xarakterini belgilaydi. gumin kislotalar tarkibidagi karboksil guruhlar tuproqqa nordonlik baqishlaydi va kationlarni almashinib yutilishi jarayonida ishtirok etishini ta’minlaydi. karboksil guruh tarkibidagi vodorod turli kationlar tomonidan siqib chiqariladi va bunda gumatlar deb nomlanadigan tuzlar hosil bo‘ladi: rcooh+nahco3=rcoona+h2o+co2 2rcooh+caco3+(rcoo)2ca+h2o+ co2 bir valentli kationlar (na, k, nh4) ning gumatlari suvda oson eriydi, ikki (ca va mg) va uch valentli (fe va a1) kationlarining gumatlari esa suvda erimaydi. o'zbekiston milliy universiteti, 2023 gumin kislotalar gumin kislotalar o'zbekiston milliy universiteti, 2023 gumus moddalarning ikkinchi guruhi fulvo kislotalar bo‘lib, ular azotli yuqori molekulyar oksikarbon kislotalardir. fulvo kislota gumin kislotadan o‘zining och tusi (fulvo so‘zining lug‘aviy ma’nosi sariq, sarqish demakdir), suv va mineral kislotalarda eruvchanligi hamda kislotali gidrolizga oson berilishi bilan farqlanadi. fulvo kislota tuzilishida chiziqli polimerlangan uglerod yon zanjirining ustunligi va aromatik uglerod to‘rining kam ishtiroki ularni gumin kislotalardan asosiy farqlanish …

Want to read more?

Download all 41 pages for free via Telegram.

Download full file

About "tuproq shunoslik"

1 - мавзу. кириш.тупроқшуносликда географик ахборот тизимлари ва асослари tuproqni organik qismi 1-ma’ruza: fan to‘g‘risida tushuncha, fanning predmeti, ob’ekti, o‘rganish uslublari va tarixi. kirish o'zbekiston milliy universiteti, 2023 tuproqshunoslik kafedrasi prof.v.b. q.x.f.d. yu.ch.kenjayev fanning maqsadi: o‘zbekiston xududida tarqalgan tuproqlarning unumdorligini asosiy ko‘rsatkichi bo‘lgan gumus moddasi yo‘qolishi, ya’ni degumifikatsiya, unumdorlikning pasayishi va boshqa jarayonlarning rivojlanishi, uni qayta tiklash va unumdorligini oshirish masalalari muammosi o‘rganish; organik moddalarning kamayishi ta’sirida tuproq, unumdorligini pasayishi, xalq xo‘jaligiga yetkazadigan zarari tabiiy omillar hamda bu omillar ta’sirini u yoki bu tomonga o‘zgartiruvchi antropogen kuchlarni tad...

This file contains 41 pages in PPTX format (2.3 MB). To download "tuproq shunoslik", click the Telegram button on the left.

Tags: tuproq shunoslik PPTX 41 pages Free download Telegram