“адабиёт назарияси” фани
Предварительный просмотр (5 стр.)
Прокрутите вниз 👇
![м “ҳаракатдаги эстетика” қабилидаги муносабат адабий танқидгагина эмас, балки адабиёт назариясига ҳам дахлдордир. адабиётшуносликнинг илмий тизим эканлигини зоҳиран юқоридаги “уч асосий фан”нинг ўзиёқ кўрсатиб турганига қарамай, унинг шаклланиши ва тараққиётига хизмат қилган матншунослик, манбашунослик, адабий ўлкашунослик (ареал адабиётшунослик), библиография, эвристика, палеография, адабий шарҳ, хронология каби соҳалар ҳам адабиётшунослик таркибида муайян илмий вазифани бажарадики, уларнинг иштирокисиз адабиётшунослик тараққий эта олмайди. бу фанлар адабиётшуносликка “асос бўлувчи, ҳаёт таъминловчи, таянч соҳалар ҳисобланади”[footnoteref:2]. “булар адабиёт учун базавий, фундаментал ва фактографик ҳамда эмпирик жиҳатдан истиқболлидир”[footnoteref:3]. шунинг учун ҳам бугунги кунда уларни ёрдамчи фанлар деб аташ мушкул. [2: прозоров в.в. о составляющих современного литературоведения // филология. саратов, 1996.] [3: хализев в.е. теория литературы / введение. м.: высшая школа, 2005. с.7-13.] “адабиётшунослик” сўзи профессионал истилоҳга кўра, xix аср бошларида вужудга келган бўлса ҳам, унинг илдизи илк мифик тафаккур намуналарига бориб тақалади. мифологик талқин мавжудлигининг ўзи адабиётшуносликнинг қадимдан тараққиётда эканини исботлайди. адабиётшунослик илми ғарбда дастлабки босқичда (гомер асарларига …](/media/previews/pages/preview_T7sJkmY.webp "“адабиёт назарияси” фани - Страница 2")
![тимсоллар) ва лисоний илмлар (сарф, наҳв)га муносабат масалаларини ҳам қамраб олганининг ўзиёқ уни бир бутун тизим сифатиданамоён этган эди. бироқ бу тизим эстетик муддао нуқтаи назаридан эмас, кўпроқ маърифий жиҳатни ҳисобга олган ҳолда шакллантирилган эди. бугунги адабиёт назарияси бадиий сўз санъати эстетикаси, назарий ва тарихий поэтика фанларининг синтези бўлиши, ягона тизимга солинган ва илмий тушунчалар тизими ҳар бир жиҳати ишлаб чиқилган бўлиши керак[footnoteref:4]. [4: тамарченко н.д. ] адабиётшунослик тизими бугунги кунда биргина ғарбона қарашлар асосида эмас, балки узоқ асрлар давомида санскрит ва исломий адабиёт поэтикасидаги тушунча ва концепцияларни ҳам ўз таркибига олиши кераклиги унга принципиал янгичаёндашувни талаб қилади. қолаверса, мафкуравий тазйиқ, социалистик реализм каби методологик сиқув ва юқоридан бошқарилишдан холи бўлган, эстетика, лингвистика, фалсафа, тарих, руҳшунослик каби анъанавий гуманитар фанлардан ташқари кибернетика, семиотика, культурология, синергетика ва бошқа фанлар билан эркин алоқага киришаётгани ҳам уни махсус илмий тизим тизим сифатида ўрганишни тақозо қилади. лекин ҳозирги пайтда жаҳон адабиётшунослигида “амалий тажриба” сифатида …](/media/previews/pages/preview_4yzNs5y.webp "“адабиёт назарияси” фани - Страница 3")
![тини белгилашда унинг асосига қўйилган илмий муаммолар табиатидан келиб чиқиб иш кўриш мутлақ янгилик эмас. учинчи мингйиллик бошларида нисбатан замонавий дарслик сифатида проф. н.д.тамарченко таҳририда тавсия этилган дарслик назарий ва тарихий поэтика таснифида иш кўргани учун[footnoteref:5]ҳам адабиёт назарияси учун объект қилиб белгиланди. кўринадики, адабиёт назариясининг объекти ва предметини белгилаш унга қайси жиҳатдан ёндашувдан келиб чиқади. [5: тамарченко н.д., тюпа в.и., бройтман с.н. теория литературы. в 2-х томах. м.: асадемиа, 2004.] бадиий адабиётнинг моҳиятини сўз санъати сифатида тушуниш, адабий жараённинг назарий муаммоларини ўрганиш ҳам худди бадиий матн таҳлили ва унинг қонуниятлари каби адабиёт назарияси доирасида амалга оширилади. шўро даврида адабиёт назариясининг ўзак вазифаси сифатида идеологик устқурма белгиланган, нафақат ўз ҳукмидаги адабиётга, балки ўтмиш адабиётига муносабатда ҳам мафкуравий талқин етакчилик қилган. замонига хизмат қилиб, ўз вазифасини ўтаб бўлган бу қарашларни доимий суратда жорийлартиришга, абадийлаштиришга уриниш ёки адабиёт назариясини бундан ярим аср бурун истеъмолда бўлган қарашлар асосидашакллантириш унинг имкониятларини торайтиради. шундай экан, адабиёт …](/media/previews/pages/preview_1sfE14i.webp "“адабиёт назарияси” фани - Страница 5")
О "“адабиёт назарияси” фани"
кириш 1-мавзу. “адабиёт назарияси” фанининг объекти ва предмети, мақсад ва вазифалари режа: 0. “адабиёт назарияси” адабиётшунослик фанлари тизимида. 0. “адабиёт назарияси”нинг объекти ва предмети. 0. фаннинг мақсад ва вазифалари. 0. “адабиёт назарияси” номи остида тавсия этилган адабиётларнинг изоҳли таснифи. 0. “адабиёт назарияси” адабиётшунослик фанлари тизимида бугунги кунда лицей ўқувчиларига ҳам ёд бўлиб кетган “адабиётшунослик бадиий адабиёт ҳақидаги фан бўлиб, унинг таркибига асосий фанлар - адабиёт тарихи, назарияси ва адабий танқид ҳамда ёрдамчи фанлар... киради” деган қараш мантиқан эскирган, принципиал жиҳатдан замонавий адабиёт талабларини ўрганишга ёрдам бера олмайди. чунки адабиётшунослик “бадиий адабиётни ўрганувчи” биргина фан эмас, балки юқоридаги номланишнинг ўзиёқ унга ф...
Этот файл содержит 7 стр. в формате DOCX (31,0 КБ). Чтобы скачать "“адабиёт назарияси” фани", нажмите кнопку Telegram слева.
DOCX
DOC
DOC
DOC
DOC
DOC
DOC
DOC
DOCX
DOC
DOC
DOCX