markaziy osiyo xalqlarining jahon sivilizasiyasi rivojiga qo'shgan hissasi

DOCX 10 стр. 37,9 КБ Бесплатная загрузка

10 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 37,9 КБ

Тип файла DOCX

Страницы 10

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 10

mavzu № 3. markaziy osiyo xalqlarining jahon sivilizasiyasi rivojiga qo’shgan hissasi. reja: 1. jahon ma`naviyati va ma`rifati rivojida markaziy osiyo xalqlarining qo`shgan hissasi. 2. mustaqillik davrida diniy qadriyatlarning tiklanishi va ularning komil inson tarbiyasidagi ahamiyati. 3. prezident islom karimovning nutq, ma`ruza va asarlarida islom ma`naviyati va uning inson va jamiyat hayotidagi ahamiyati haqidagi fikrlari. markaziy osiyo xalqlari milliy ma’naviyati takomil bosqichlari bu o’lka xalqlari madaniy taraqqiyot jarayoni bilan bevosita bog’liq bo’lib, ushbu sahnda yuz beruvchi hodisa sanaladi. xalqimiz madaniy taraqqiyoti o’ta murakkab va ko’p ming yillik ma’naviy takomilimiz jarayonida asosiy bo’g’inlarni tashkil etib, o’z ichiga bir necha ming yilliklarni qamrab oladi. ana shu murakkab va ko’p ming yillik takomilimiz jarayonidan asosiy bo’g’inlarni ajratib olishimiz lozim. busiz milliy ma’naviyatimiz rivojlanishi bosqichi haqida fikr yuritib bo’lmaydi. ko’pgina tadqiqodchi-larning shu jumladan m.imomnazarovning bu boradagi fikrini qo’llab, unga qo’shilib milliy ma’naviyatimizning necha ming yillik tarixiy uch yirik davrga ajratib ko’zdan kechirishni ko’p jihatdan maqbul …

2 / 10

n. yaxshilik va yomonlik kuchlari o’rtasidagi kurash mifalogik obrazlar mitra, anaxita, qayumars, yima (jamshid), elikbek va boshqalar obrazida mujassamlashtirilgan. bular haqidagi miflar biz keyingi masalada ko’rib o’tadigan zardushtiylikning «avesto» kitobiga ham kirgan. qadim o’rta osiyo aholisi yaratgan og’zaki adabiyot yodgorliklari orasida qahramonlik eposi katta va muhim o’rin tutadi. ularda xalqimizning chet el bosqinchilariga qarshi vatanparvarlik kurashi asosiy o’rinni egallaydi. chunonchi, to’maris, shiroq, zarina, rustam, siyovush haqidagi xalq og’zaki eposlarida vatanparvar va fidokor bahodirlarning monumental obrazlari yaratilgan. «to’maris» eposida o’rta osiyo aholisining chet el bosqinchilariga eramizdan avvalgi vi asrda bu o’lkaga bostirib kirgan eron ahmoniylari shohi kirga qarshi massaget qabilalarining qahramonona kurashi aks etgan. kir qo’shini tor-mor etilib, uning o’zi esa 529 yilda jang maydonida o’ldiriladi, kallasi tanasidan judo etilib, qon bilan to’ldirilgan meshga solinadi. «shiroq» eposi ham o’rta osiyo xalqlarining chet-el bosqinchilariga qarshi qahramonona kurashini aks ettiradi va vatanparvarlik, jasorat, vatan va o’z xalqi baxt-saodati yo’lida fidoyilik qilishga shay, tayyor …

3 / 10

aqtgacha o’qishning iloji bo’lmagan. qul-tegin bilga-qoon (ulug’ xoqon demakdir) ning ukasi bo’lib, 732 yili vafot etgan. u urushlarda zo’r qahramonlik kotsatgan. qul-tegin qabr toshida bilga-qoonning tilidan aytilgan judolik qayg’usi marsiyasi badiiy til vositasida ifodalangan. u o’z ukasining vafotidan juda qayg’uga tushadi. chunonchi: agar qul-tegin bo’lmasa edi, hammangiz halok bo’lur edinglar. mening inim qul-tegin o’ldi, men qattiq qayg’urdim, ko’rar ko’zlarim ojiz bo’ldi, aql- fahmim o’tmas bo’lib qoldi, o’zim qayg’urdim. qismatni ko’k samo (xudo) taqsim qiladi, odam bolasi o’lish uchun tug’ilgan... kabi so’zlar yozilgan. qul-tegin qabr toshi yozuvi turk xoqonligi davlatining ijtimoiy-siyosiy hayoti, qabila xalqlarining urf-odatlari, tili va mafkurasi bilan tanishtiruvchi manbadir. qadim o’rta osiyoda astronomiya, geometriya, geodeziya, matematika, fizika, meditsina fanlari rivoj topgan. bizga qadar saqlanib qolgan so’g’d kalendari va beruniy asarlaridagi ma’lumotlar bu o’lkada ayniqsa, astronomiya fani rivoj langanidan darak beradi. o’rta osiyo xalqlari juda qadim zamonlardayoq sug’orish inshootlari qurganlar, kanallar ochganlar, chig’ir va koriz usuli bilan suvsiz yerlarga suv …

4 / 10

’ri keladi. uning muqaddas kitobi «avesto» ham birdan yuzaga kelgan emas. u bir necha asrlar mobaynida yaratilgan. zardusht «avesto»ning qadimiy nusxalarini o’rganib, to’plab bir kitob holiga keltirgan. u 30 ta kohin bilan uch yil davomida «avesto»ning bilimlarini yig’ib bir tizimga solgan va 12 ming ho’kiz terisiga zarhal harflar bilan yozdirgan. «avesto» quyidagi besh qismdan iborat: 1. vendidod - 22 bobdan iborat bo’lib, unda axura mazda yerdagi barcha mavjudotning yaratuvchisi ekanligi bay on etiladi. 2. visparad - 24 bobdan iborat bo’lib, ibodat qo’shiqlaridan tashkil topgan. zulmat kuchlariga qarshi kuylar kuylanadi. 3. yasna - 72 bobdan iborat bo’lib, qurbonlik vaqtida marosimda aytiladigan qo’shiqlardan tashkil topgan. 4. yasht-22 qo’shiqdan iborat bo’lib, zardush-tiylik ma’budalarining madhi kuylanadi. 5. hurda «avesto» – kichik «avesto» - quyosh, oy va boshqa xudo hamda ma’budalar sharafiga aytilgan kichik ibodat matnlaridan iborat. zardushtiylik va uning muqaddas kitobi «avesto» haqida qisqa ma’lumot berdik. bu kitobning ko’p qismi iskandar zulqarnayn va arab-lar …

5 / 10

anadi. mehnatni yaxshilik, moddiy noz-ne’matlar manbai deb biladi. inson saxovatli bo’lishi uchun avvalo mehnat qilishi, o’z qo’li bilan noz-ne’matlar yaratishi uqtiriladi. «avesto»da don ekkan kishi taqvodorlik urug’ini ekadi, u mazdaga ixlosmandlik e’tiqodini olg’a suradi. imonni oziqlantirib turadi...», deyiladi. bunga amal qilish o’n ming marta ibodat qilish bilan barobar, yuzlab qurbonlik qilishga teng. ekin ekish, mehnat qilish - yerdagi yovuzlikni yo’qotishdir, deb qaraladi. «g’alla yerdan unib chiqqanda, - deyiladi «avesto»da devlar larzaga keladi, g’alla o’rib olinayotganda devlar nola-faryod chekadi, g’alla yanchib un qilinayotganda ular mahv bo’ladi...» deb mehnat ulug’lanadi. «avesto»da inson axloq-odobi, ma’naviyati quyidagi uchlikda: gumata - yaxshi fikr, gugta - yaxshi so’z, gvarshta - yaxshi ishda ifodalanadi. «men yaxshi fikr, yaxshi so’z, yaxshi ishga shon-shavkat baxsh etaman», - deb ta’kidlaydi axura mazda. yaxshi fikr deganda yaqin kishilarga mehribonlik, muhtojlik va xavf-xatar ostida qolganda yordam berishga shaylik, kishilar baxt va saodati uchun faol kurashga doim tayyor turish, hamma bilan ahil va …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 10 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "markaziy osiyo xalqlarining jahon sivilizasiyasi rivojiga qo'shgan hissasi"

mavzu № 3. markaziy osiyo xalqlarining jahon sivilizasiyasi rivojiga qo’shgan hissasi. reja: 1. jahon ma`naviyati va ma`rifati rivojida markaziy osiyo xalqlarining qo`shgan hissasi. 2. mustaqillik davrida diniy qadriyatlarning tiklanishi va ularning komil inson tarbiyasidagi ahamiyati. 3. prezident islom karimovning nutq, ma`ruza va asarlarida islom ma`naviyati va uning inson va jamiyat hayotidagi ahamiyati haqidagi fikrlari. markaziy osiyo xalqlari milliy ma’naviyati takomil bosqichlari bu o’lka xalqlari madaniy taraqqiyot jarayoni bilan bevosita bog’liq bo’lib, ushbu sahnda yuz beruvchi hodisa sanaladi. xalqimiz madaniy taraqqiyoti o’ta murakkab va ko’p ming yillik ma’naviy takomilimiz jarayonida asosiy bo’g’inlarni tashkil etib, o’z ichiga bir necha ming yilliklarni qamrab oladi. ana sh...

Этот файл содержит 10 стр. в формате DOCX (37,9 КБ). Чтобы скачать "markaziy osiyo xalqlarining jahon sivilizasiyasi rivojiga qo'shgan hissasi", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: markaziy osiyo xalqlarining jah… DOCX 10 стр. Бесплатная загрузка Telegram