қўқон хонлиги давлати ва ҳуқуқи

DOC 221.0 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1447862590_62341.doc қўқон хонлиги давлати ва ҳуқуқи режа: 1. қўқон хонлигининг ташкил топиши ва ривожланиш босқичлари 2. қўқон хонлиги давлат тузуми 3. қўқон хонлигида ҳуқуқнинг асосий белгилари қўқон хонлиги ташкил топиши ва ривожланиш босқичлари xviii асрнинг биринчи ярмида ўрта осиё хонликлари чуқур сиёсий инқирозни бошдан кечирди. турли ҳукмдорлар орасида доимо мавжуд қарама-қаршиликларнинг чуқурлашиб бориши, туркий уруғлар иттифоқи – ўзбеклар ўртасида сиёсий тарқоқликнинг кучайиши оқибатида хонликларда мураккаб сиёсий вазият юзага келиб, бу минтақавий парокандаликка олиб келди. натижада ўрта осиё давлатларида марказий ҳокимиятнинг салоҳияти сусайиб, ҳукмрон сулолаларнинг мавқеи пасайиб кетди. бу жараённинг қонуний давоми сифатида ҳокимият тепасида турган сулолалар ўз ўринларини янги сулолалар вакилларига бўшатиб беришга мажбур бўлдилар. жумладан, бухорода аштархонийлар манғитларга, хивада шайбонийлар қўнғиротларга сиёсий майдонни бўшатиб берди. қўқон хонлигининг ташкил топиши ҳам бухоро хонлигида кечган мураккаб сиёсий жараёнларнинг ҳосиласи сифатида рўй берди . xviii аср бошида бухоро хонлигида юзага келган чигал сиёсий вазият субҳонқулихон (1680-1702) вафотидан сўнг тахтга ўтирган убайдуллахон (1702-1711) …

по этилаётган бўлсада, ўрта осиёда азалдан мавжуд анъаналарга кўра, оқ кигизга солиниб, нуфузли оқсоқоллар томонидан кўтарилади ва янги давлатнинг биринчи ҳукмдори деб эълон қилинади. кейинчалик мазкур давлат қўқон хонлиги номи билан тарихга киради. шоҳрухбийдан уч ўғил: абдураҳимбий, абдукаримбий ва шодибийлар қолади. шоҳрухбийнинг вафотидан сўнг 1721 йилда тахтга унинг ўғли абдураҳимбий ўтирган. абдураҳимбий (1721-1733) мамлакатнинг сиёсий қудратини ошириб, ҳудудий чегараларини кенгайтириш мақсадида ҳарбий юришлар уюштирди ва қўлга киритилган ҳудудларни ўз ака-укаларига тақсимлаб берган эди. қўқон хонлиги давлатчилиги тараққиётини ушбу нуқтаи назардан қуйидаги уч даврга бўлиш лозим: биринчи давр – дастлабки ҳукмдорлар (абдураҳимбий, абдукаримбий, эрдонабий ва норбўтабий)нинг давлатни шакллантириш ва ривожлантириш борасидаги сиёсий-ҳуқуқий, иқтисодий ҳамда маданий-маърифий соҳадаги фаолиятлари даврини ўз ичига олади. хонлик янги ташкил топган пайтда ҳукмдорлар бий деб аталган ҳамда хонликда бекликлар ташкил этилиб, уларда бошқарув йўлга қўйилган эди. абдукаримбий дастлаб қўқон шаҳрини қайта тиклаб, пойтахтни тепақўрғондан қўқонга кўчиради. шу тариқа қўқон шаҳри пойтахт ҳисобланади ва кейинчалик давлат мазкур шаҳар …

нчлик ҳукм сурган мамлакатга айланган. у раъиятпарвар ва халққа шафқатли бўлган. ўз халқининг тинчлигини ўйлаб, бошқа мамлакатларга жуда кам юриш қилган. халққа енгиллик бериш мақсадида баъзи солиқларни камайтириб, баъзиларини умуман бекор қилган. мамлакатда бошқа даврларга нисбатан осойишталик ўрнатган. бироқ унинг қисқа ҳукмронлигидан сўнг тахтга абдураҳимбийнинг катта ўғли бобобек (1753-1754) ўтиради. қўқон аҳли бундан норози бўлиб, бобобекни ўлдирадилар ва яна эрдонабийни хон қилиб кўтардилар. унинг иккинчи ҳукмронлиги даврида (1754-1769) хонлик ҳудуди анча кенгаяди. норбўтабий (1770-1801) марказий ҳокимиятни мустаҳкамлашда, ўзбошимча ҳокимларни жиловлашда бир мунча муваффақият қозонади. чуст ва наманганда кўтарилган ғалаёнларни бостириб, бу шаҳарларга ўзига содиқ кишилардан ҳокимлар тайинлайди. ф.ефремовнинг саёҳати норбўтабий ҳукмронлиги даврига тўғри келади. 1774 йилда қирғизлар уни асир олиб, бухорога сотиб юборадилар, 1782 йилда у россияга ҳиндистон ва англия орқали қайтиб келади. унинг йўлда ёзган хотираларига кўра, норбўтабий ҳокимияти хитой томонидан тан олинган . унинг даврида мамлакатда суғориш иншоотлари барпо қилиниб, савдо ва ҳунармандчилик, қишлоқ хўжалиги бирмунча ривож топади …

нинг ушбу босқичини сиёсий-ҳуқуқий, диний, маданий ҳаёт, ҳарбий, ташқи дипломатия ва савдо, фуқароларни ижтимоий ҳимоялаш ва ишсизликни бартараф этиш масалаларида ижобий натижаларга эришилган давр сифатида эътироф этиш мумкин. олимхон (1801-1810) давридан бошлаб “хон” олий унвони расмийлаштирилди. дастлабки ҳукмдорлар “бий” ва “бек” унвонлари билан ҳокимиятни бошқарган бўлсалар, 1805 йилдан бошлаб мамлакат расман қўқон хонлиги деб эълон қилинди ва олимхон “хон” унвонини қабул қилди. олимхон давлатни бошқаришга киришган даврдаёқ мамлакатда ҳарбий ислоҳот ўтказиб, кучли мунтазам ҳарбий қўшин тузади . ҳар ердан баҳодир йигитларни тўплаб, уларни ўз хизматига олади ва “гала баҳодир” номи билан лашкар тузиб, қўшинни тожикия ва сартия номли икки тоифага бўлади. умархон (1810-1822) давлат бошқаруви соҳасида ислоҳот ўтказиб, мамлакатда илк бор мингбоши ва шайхул ислом унвонларини жорий қилади. унинг содиқ кишиларидан бири ражабқушбеги икки йил мингбошилик қилганидан сўнг хўжанд ҳокимлигига тайинланади. умархон суғориш иншоотларини кенгайтиришга, каналлар қазишга, масжид ва мадрасалар қуришга ҳам эътибор берган. шунингдек, фан, адабиёт, санъат нисбатан юксалган. …

қўқон хонлиги ўзининг қисқа муддатли олтин даврини бошидан кечирган ва биринчи марта туркия билан дипломатик муносабатлар ўрнатган, бундан ташқари, у ерда янги мусулмон маркази вужудга келганки, у мадрасаларининг бинолари, мударрисларининг билимдонлиги ва таҳсил олувчи муллаларининг сони бўйича бухоро маркази билан беллаша оларди”. умархон вафотидан сўнг ўғли муҳаммад али (1822-1841) хон деб эълон қилинади. у 12 ёшдан бошлаб давлат бошқаруви ишларига киришади. дастлаб муҳаммад алихон давлатни бошқаришда онаси нодирабегим ва бош вазир лавозимида турган қайнотаси юсуф мингбошиларнинг кўмагига таянади. уч йилдан сўнг юсуф мингбошини вазифасидан олиб марғилон ҳокими қилиб тайинлайди. муҳаммад алихон ўз ҳукмронлигининг сўнгги йилларида давлатчилик анъаналаридан чекинган. муҳим давлат ишларини ҳал қилишда амалдорлар ва уламолар фикри билан ҳисоблашмаганлиги оқибатида хоннинг ўз фуқароларига нисбатан ишончсизлиги ортиб, ҳар бир қишлоқ ва бутун хонликда унинг айғоқчилари изғиб юрган. бу ҳол аҳоли ўртасида саросималик, ишончсизлик ва таҳлика уйғотган. мамлакатда ортиб бораётган норозилик боис 1841 йилнинг ноябр ойида муҳаммад алихон ўз укаси султон маҳмуд …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "қўқон хонлиги давлати ва ҳуқуқи"

1447862590_62341.doc қўқон хонлиги давлати ва ҳуқуқи режа: 1. қўқон хонлигининг ташкил топиши ва ривожланиш босқичлари 2. қўқон хонлиги давлат тузуми 3. қўқон хонлигида ҳуқуқнинг асосий белгилари қўқон хонлиги ташкил топиши ва ривожланиш босқичлари xviii асрнинг биринчи ярмида ўрта осиё хонликлари чуқур сиёсий инқирозни бошдан кечирди. турли ҳукмдорлар орасида доимо мавжуд қарама-қаршиликларнинг чуқурлашиб бориши, туркий уруғлар иттифоқи – ўзбеклар ўртасида сиёсий тарқоқликнинг кучайиши оқибатида хонликларда мураккаб сиёсий вазият юзага келиб, бу минтақавий парокандаликка олиб келди. натижада ўрта осиё давлатларида марказий ҳокимиятнинг салоҳияти сусайиб, ҳукмрон сулолаларнинг мавқеи пасайиб кетди. бу жараённинг қонуний давоми сифатида ҳокимият тепасида турган сулолалар ўз ўринларини янги ...

DOC format, 221.0 KB. To download "қўқон хонлиги давлати ва ҳуқуқи", click the Telegram button on the left.

Tags: қўқон хонлиги давлати ва ҳуқуқи DOC Free download Telegram