геологик жараёнлар ва уларнинг ер пустини ривожлантиришдаги ахамияти

PPTX 33 pages 6.1 MB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇
1 / 33
мавзу: грунтларнинг турлари ва инженер геологик хусусиятлари геологик жараёнлар ва уларнинг ер пустини ривожлантиришдаги ахамияти режа: 1. умумий тушунчалар 2. эндоген геологик жараёнлар 3. магматизм 4. тектоник харакатлар 5. сейсмик ходисалар (зилзилалар) умумий тушунчалар геологик жараёнлар деб, ер пустининг таркибини, тузилишини, ётиш холатини узгартирадиган хамда тог жинсларини хосил киладиган, табиий жараёнларга айтилади. геологик жараёнлар содир булиш муддатига кура турлича булади: айримлари жуда тез муддатда тугалланади (вулкон отилишлари, зилзилалар) айримлари эса жуда узок вакт, узлуксиз, сокин бир неча миллион йиллар давом этади (тектоник харакатлар, дарёларнинг уз узани ва киргокларини ювиши) ва ернинг ташки киёфасини ва ички тузилишини узгартиради. экзоген геологик жараёнлар ер юзасида содир булади ва хароратнинг кеча-кундуз ва фасл давомида узгариши, ёмгир, кор сувлари таъсири, денгиз сувларининг кутарилиши ва пасайиши, шамолнинг таъсири натижасида тог жинслари парчаланади ва бу парчаланган жинс булаклари турли масофаларга ташилади, ёткизилади ва янги чукинди жинс уюмларини хосил килади. экзоген геологик жараёнларига организмларнинг скелет колдиклари ва усимлик …
2 / 33
нинг силжиши ва бузилиши экзоген жараёнлар тог жинсларининг парчаланиши парчаланган жинсларнинг ташилиши чукинди жинсларнинг ёткизилиши тоғ жинсларини ҳосил бўлиши, ўзгариши, қайта шаклланиши тог жинслари тузилишининг узгариши чукинди жинсларнинг зичланиши ва тош котиши венн диаграммаси магматизм ернинг ички кучлари таъсири остида пайдо буладиган ер каърида суюлган моддаларнинг литосферага сингиб кириши ёки ер юзига окиб чикиши билан боглик булган жараёнлар магматизм дейилади. бу жараёнларнинг кечиши икки хил омил билан боглик, яъни литосферага таъсир киладиган магманинг босим кучи ва унга каршилик курсатадиган литосфера массасининг каршилик курсатиш кучлари орасидаги узаро нисбати билан, литосфера катламларида ёрик ва дарзларнинг мавжудлиги ва бошка бузилган минтакаларнинг мавжудлиги билан боглик. интрузияларнинг ётиш шакллари 1-батолит; 2-этмолит; 3-гарполит; 4-шток; 5-лакколит; 6-факолит; 7-томир; 8-гумбаз; 9- 12-лава окимлари; 10-некк; 11-лава хайкали; 13-лава учоги; 14-силла; 15-дайка; 16-лакколит интрузив магматизм. магма массасининг ер пустига сингиб кириши икки йул билан содир булади. биринчидан магматик масса унинг харакатига тускинлик киладиган литосфера катламларини кисман четга суради, узлаштиради ёки …
3 / 33
i suvsiz magmalarga nisbatan tezligi ancha yuqori bo’ladi. shuning uchun bunday magmalardan minerallarning yirik kristallari hosil bo’ladi. иккинчи магма литосферадаги ёрик ва дарзлар буйлаб кутарилади. ички босим ташки босимга нисбатан катта ерларда, магма литосфера катламларини чекка томонларга суради ва турли катталикдаги массивларни хосил килади. эффузив магматизм (вулқон). ер юзасининг узлуксиз ёки уктин-уктин, юкори хароратли, каттик, суюк ва газсимон махсулотлар отилиб чикиб турадиган кисмини вулкан дейилади. лавалар, каттик жисм булаклари газлар ва буглар ер юзига дарз ва ёриклар оркали отилиб чикади. газсимон махсулотлар. газлар вулконлардан бир меъёрда, сокин ёки катта кучли портлаш жараёнида ажралиб чикади. газлар турли солиштирма огирликларга эга булганликлари учун булутлар куринишида пастлик томон харакатланади ёки атмосферага кутарилиб аста-секин карагайга ухшаш шаклни хосил килади. сув бугларидан ташкари вулконлардан хлор, азот, хлорли ва фторли водород, олтингугурт гази, аммиак, хлорли ва углеродли аммоний, кислород, co2 гази, метан, бром, фтор, ва катор хлоридли металлар ажралиб чикади. каттик махсулотлар. вулкан отилиши жараёнида ер …
4 / 33
bo’ylab harakat qilayotgan lava oqmasi keltirilgan. lavaning kristallanishi natijasida effuziv jinslar hosil bo’ladi. yer yuzasida hosil bo’lgan jinslar magmatik jinslar vulkanik jinslar yoki lavalar deyiladi. yerning ichki qismidagi kristal va eritma majmuasi magma deyiladi. vulqonning otilishi natijasida ushbu majmuaning yer yuziga chiqib borgan qismiga lava deyiladi. тектоник харакатлар ер пусти хосил булган вактидан бошлаб узлуксиз харакат килиб туради. ер пустининг ёки унинг айрим кисмларининг хамма табиий харакатлари тектоник харакатлар деб аталади. тектоник харакатлар аксарият жуда узок вакт ва секин содир булганликлари учун уларни бевосита урганиш имконияти мавжуд эмас. тектоник харакатлар узаро боглик булган куйидаги турларга булинади: 1. ер пусти айрим кисмларининг секин-аста кутарилиши ва бошка кисмларининг пасайиши ёки бу кисмларнинг горизонтал йуналишда уз жойини узгартиришидан узини намоён киладиган тебранма харакатлар; 2.тог жинси катламларининг бурмаларга букилишига олиб келувчи бурма хосил килувчи харакатлар; 3. тог жинси катламларининг узилишига олиб келувчи харакатлар зилзилаларни келтириб чикаради ва ер кобигини кучли силкинишига ва айрим ерларда …
5 / 33
ва хар сафар тулкин куринишида фазода горизонтал юзада уз жойини узгартириб туради. агар ерлар пасайса денгиз кул, хавзаларининг чегаралари узгаради, куруклик ерларни ва дарё водийларини сув босиши мумкин. дарё водийлари жойлашган ерлар кутарилса, янги террасалар хосил, булиб уларнинг сони ва баландлиги ортади, кенглиги кичик булади, пасайган ерларда эса дарё террасаларининг сони бир-иккидан ортмайди, уларнинг баландлиги кичик булади ва аллювиал ёткизикларнинг калинлиги катта булади. катламларнинг бирламчи ётиш холатининг бузилиши-дислокациялар дейилади ва эндоген, экзоген кучларининг таъсирида пайдо булади. тог жинсларининг бурмалар шаклида ётиши. геосиклинал худудларнинг кичик бир кисмларида тог жинси катламларининг горизонтал юза буйлаб сикилиши натижасида бурмаланиш ходисаси руй беради. синклинал деб каварик томони билан пастга караган, катламларнинг ётиши бир томонга йуналган, узагида энг ёш жинслар жойлашган бурмаларга айтилади. бурмаларнинг ён томонлари унинг канотлари дейилади. тог жинсларининг узилма шаклида ётишлари (узилмали бузилишлар). тектоник жараёнлар натижасида шунчалик катта кучланиш хосил буладики тог жинсларининг деформацияланиш кобилияти йуколиб, катламларда узилиш пайдо булади. катламлар узилиши ва …

Want to read more?

Download all 33 pages for free via Telegram.

Download full file

About "геологик жараёнлар ва уларнинг ер пустини ривожлантиришдаги ахамияти"

мавзу: грунтларнинг турлари ва инженер геологик хусусиятлари геологик жараёнлар ва уларнинг ер пустини ривожлантиришдаги ахамияти режа: 1. умумий тушунчалар 2. эндоген геологик жараёнлар 3. магматизм 4. тектоник харакатлар 5. сейсмик ходисалар (зилзилалар) умумий тушунчалар геологик жараёнлар деб, ер пустининг таркибини, тузилишини, ётиш холатини узгартирадиган хамда тог жинсларини хосил киладиган, табиий жараёнларга айтилади. геологик жараёнлар содир булиш муддатига кура турлича булади: айримлари жуда тез муддатда тугалланади (вулкон отилишлари, зилзилалар) айримлари эса жуда узок вакт, узлуксиз, сокин бир неча миллион йиллар давом этади (тектоник харакатлар, дарёларнинг уз узани ва киргокларини ювиши) ва ернинг ташки киёфасини ва ички тузилишини узгартиради. экзоген геологик жараёнлар ер...

This file contains 33 pages in PPTX format (6.1 MB). To download "геологик жараёнлар ва уларнинг ер пустини ривожлантиришдаги ахамияти", click the Telegram button on the left.