astronomiya va astrofizika

DOC 55 pages 11.9 MB Free download

55 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 11.9 MB

File type DOC

Pages 55

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 55

1.astranomiya va astrofizika faninig asosiy maqsadlari? 2.astranomiya fani va uning bo’limlari? astranomiya ishlatiladigon informasiyaga ko’ra, uchta bo’limga bo’linadi. astrometriya, osmon mexanikasi va astrofizika, astrometriya osmondagi burchaklarni ulchashni nazariy va praktik metodlariga asoslanib, osmon jismlarini o’rnini va yerning aylanishini o’rganadi. buning uchun osmon jismlarini pozision kuzatishlari tashkil etiladi. astrometriyaning ikkita muhim maqsadi mavjuddir osmon mexanikasibutun dunyo tortishish kuchlari tasirida osmon jismlarini harakat qonunlarini o’rganadi ularni orbitalarin ianiqlash metodlar ihamda jismlarning, osmondagi o’rnini oldindan hisoblash (efemerida tuzish) metodlarini o’rganadi. bu masalalarni yechishda osmon mexanikasi astrometriya bilan chambarchas bog’langandir astrofizika kosmik jismlarning tuzulishini fizik xususiyatlarini, yulduzlar va quyosh energiyasi manbalarini, yulduzlararo fazodagi diffuz materiyani o’rganadi. astrofizika bu masalalarni yechishda astrometriya va osmon mexanikasi natijalariga asoslanadi. galaktika, yulduzlar sistemasini o’rganish kabi murakkab masalalarda astronomiyaning har uch bo’limining metodlaridan foydalaniladi va bunda ba’zida yulduzlar astronomiyasi degan bo’lim xam ajratiladi. astrofizika xam uch bo’limga: rentgen astrofizikasi, gamma-astronomiya, neytrino-astrofizikasiga bo’linadi 3.astranomiya fanining boshqa fanlar bilan aloqasi 4.astronomiya …

2 / 55

z siriusning sharqda ertalabki quyosh shafaqlari bilan bir vaqtda paydo bo’lgan kuni toshqin boshlanishi aniqlangan edi. qadimgi astronomlar osmon yoritgichlarini osmon sferasidagi ma’lumotlarga asoslanib masalan oy va quyosh tutilishlari vaqtini oldindan aytib bera olganlar. yunonlar kuzatishlar bilan birgalikda hodisalarni kelib chiqishi sabablarini tushuntirishga xam harakat qilganlar. yerning sharsimon shaklda ekanligini isbotlab bergan aristotel olamning asosida yer joylashgan degan sistemaga asos solgan. eratosfen (mil.av.z asr) yerning radiusini o’lchagan, mashhur yunon olimi gipparx 1022 ta yulduzning osmon sferasidagi o’rnini aniqlagan 2 asrga kelib mashhur yunon olimi ptolomey yunon astronomiyasi erishgan natijalarni umumlashtirib sayyoralarni sirtmoqsimon harakatini tushuntira oladigan geosentrik sistemani ishlab chiqdi. bu sistemaga asosan olam markazida sharsimon yer harakatsiz turib uning atrofida sayyoralar, oy va quyosh deferentlar deb ataluvchi aylanalar buylab harakat kiladi. 5.o’zbekistonda astronomiik kuzatuvlarga mo’ljallangan markazlari 6.astronomiya so’zining ma’nosi va uning asosiy vazifalari? astronomiya (yunoncha astron-yulduz, nomos-qonun) kosmik jismlar va bu jismlar sistemalarining paydo bulishi, ularning taraqqiyoti, ko’rinma va haqiqiy …

3 / 55

agi fizikaviy ifodalarini, zichligini, bosimini va temperaturasini aniqlash. 1. paydo bulish va rivojlanish muammosini hal etish asosida alohida kosmik jismlarni yoki ular sistemalarini taqdirini aniqlashdan iborat. astronomiya birinchi masalani hal etishda uzoq davrlar mobaynida olib borilgan kuzatishlar natijalariga asoslanadi. bunda u 300 yil oldin ma’lum bo’lgan mexanika qonunlaridan foydalaniladi. astronomiyaning bu bo’limida asosan yer sirtiga yaqin joylashgan kosmik jismlar to’g’risida katta ma’lumotlar to’plangan. hozirgacha kosmik jismlarni to’zulishi, fizikaviy xususiyatlari va ximiyaviy tarkibi to’g’risida juda kam material to’plangandir. bu bo’limdagi juda ko’p masalalar yaqin oradan boshlab yechilayapti. astronomiyaning 3-chi masalasi oldingi 2-ta masalasiga ko’ra murakkabdir, chunki bu masalani hal etish uchun hali yetarli kuzatish natijalari to’plangan emas. shuning uchun bu masala haqidagi bizning bilimlarimiz hozircha gipotezalar shaklidadir. 8.astranomiya fanining taraqiyoti? astronomiyaning keyingi yillardagi taraqqiyoti astrofizik tekshirishlar uchun mo’ljallangan eng katta teleskoplarning, qudratli spektrograflarning yaratilishi, quyoshni, yulduzlarni tekshirish uchun yaratilgan maxsus instrumentlar paydo bo’lishi, kosmik nurlar fizikasini rivojlanishi, neytrino astrofizikasi, gamma astronomiyaning …

4 / 55

si manbalarini ko’rsatdi; radioastronomiyaning rivojlanishi astronomiyani radiofizika va kosmik nurlar fizikasi bilan bog’ladi. astronomiyada ishlab chiqilgan sifat va mikdoriy spektral analiz metodlari metallurgiyada va boshqalarda muvaffaqiyatli qo’llanilmoqda. 9.osmon mexanikasi nimani o’rganadi? osmon mexanikas ibutun dunyo tortishish kuchlari ta’sirida osmon jismlarini harakat qonunlarini o’rganadi,ularni orbitalarini aniqlash metodlari hamda jismlarning osmondagi o’rnini oldindan hisoblash (efemerida tuzish) metodlarini o’rganadi. bu masalalarni yechishda osmon mexanikasi astrometriya bilan chambarchas bog’langandir. 10.astrofizika nimani o’rganadi ? astrofizika kosmik jismlarning tuzulishini fizik xususiyatlarini, yulduzlar va quyosh energiyasi manbalarini, yulduzlararo fazodagi diffuz materiyani o’rganadi. astrofizika bu masalalarni yechishda astrometriya va osmon mexanikasi natijalariga asoslanadi. galaktika, yulduzlar sistemasini o’rganish kabi murakkab masalalarda astronomiyaning har uch bo’limining metodlaridan foydalaniladi va bunda ba’zida yulduzlar astronomiyasi degan bo’lim xam ajratiladi. astrofizika xam uch bo’limga: rentgen astrofizikasi, gamma-astronomiya, neytrino-astrofizikasiga bo’linadi. 11. astrofizikani astronomiya taraqqiyotida tutgan o’rni? astrofizika kosmik jismlarning tuzulishini fizik xususiyatlarini, yulduzlar va quyosh energiyasi manbalarini, yulduzlararo fazodagi diffuz materiyani o’rganadi. astrofizika bu …

5 / 55

yaratilishi, quyoshni, yulduzlarni tekshirish uchun yaratilgan maxsus instrumentlar paydo bo’lishi, kosmik nurlar fizikasini rivojlanishi, neytrino astrofizikasi, gamma astronomiyaning rivojlanishi bilan bog’liqdir. 12.osmon sferasi deb nimaga aytiladi va u nima uchun kerak? kuzatuvchiga osmon gumbazga o’xshab, havo ochiq vaqtlarda kunduzi zangori kechalari qorong’u yulduzlarga to’la bo’lib ko’rinadi. kuzatuvchi yulduzlarning qaysi biri uzoqda qaysi biri yaqinda joylashganligini ajrata olmaydi, unga barcha yulduzlar biror radiusli gumbazning ichki sirtida joylashtirilganday bo’lib ko’rinadi.tunda osmonda yulduzlardan tashqari oy, sayyoralar va ba’zan kometalarni ko’rish mumkindir. yulduzlarning o’zaro nisbiy joylanishlaridagi o’zgarishini oddiy ko’z bilan bir necha yuz yillarda sezib bo’lmaydi. kadim zamonlardan kishilar bir-biriga yaqin joylashgan yulduzlardan xayolan turli shakllar hosil qilgan va bunga har xil xayvonlarni nomini qo’ygan. muayyan biror shakl orasidagi va uning yaqin atrofidagi yulduzlar o’sha nom bilan yulduzlar turkumi deb atalgan. xviii asrda bir turkumdagi yorug’ yulduzlarni grekcha harflar bilan belgilana boshlandi. bundan tashqari eng yorug’ yulduzlarni maxsus nomlar bilan atab boshlangan, masalan, sirius …

Want to read more?

Download all 55 pages for free via Telegram.

Download full file

About "astronomiya va astrofizika"

1.astranomiya va astrofizika faninig asosiy maqsadlari? 2.astranomiya fani va uning bo’limlari? astranomiya ishlatiladigon informasiyaga ko’ra, uchta bo’limga bo’linadi. astrometriya, osmon mexanikasi va astrofizika, astrometriya osmondagi burchaklarni ulchashni nazariy va praktik metodlariga asoslanib, osmon jismlarini o’rnini va yerning aylanishini o’rganadi. buning uchun osmon jismlarini pozision kuzatishlari tashkil etiladi. astrometriyaning ikkita muhim maqsadi mavjuddir osmon mexanikasibutun dunyo tortishish kuchlari tasirida osmon jismlarini harakat qonunlarini o’rganadi ularni orbitalarin ianiqlash metodlar ihamda jismlarning, osmondagi o’rnini oldindan hisoblash (efemerida tuzish) metodlarini o’rganadi. bu masalalarni yechishda osmon mexanikasi astrometriya bilan chambarchas bog’l...

This file contains 55 pages in DOC format (11.9 MB). To download "astronomiya va astrofizika", click the Telegram button on the left.

Tags: astronomiya va astrofizika DOC 55 pages Free download Telegram