ядро моделлари

PPTX 23 стр. 3,0 МБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇
1 / 23
слайд 1 10-мавзу атом ядроси моделлари (томчи , ферми-газ , қобиқ, ва умумлашган ядро моделлари). ядро қобиқ моделининг физикавий асослари. қобиқ модели асосида ядро ҳолатлари спини ва жуфтлигини тушунтириш. режа: ядро моделлари. кучли спин орбитал ўзаро таъсир. ядро ҳолатлари спини ва жуфтлигини тушунтириш. ядронинг томчи моделининг қўлланилиши. таянч сўзлар: ядро, модель, томчи, гармоника, нуклон, альфа, феноменологик, спин, фермион, энергия, қобиқ, статик, потенциал, орбитал, изоспин, кинетик, магик, диффузия. ядро кучлари атомларни молекулаларда бирлаштириб турувчи химиявий кучларга нисбатан миллион марта катта бўлса ҳам, таьсир радиуслари кичик бўлганлигидан, улар нисбатан заифдир. нима учун шундай эканлигини билиш учун r масофадаги иккита боғланган зарра де-бройл тўлқин узунлигига эга бўлишини эслаш кифоя; ;бунда – зарраларнинг нисбий тезлиги, µ-келтирилган масса ; ёки бошқача қилиб ёзадиган бўлсак, (1) бу шартдан зарраларнинг кинетик энергияси, (2) шундай қилиб, ядро кучларининг таъсир радиуси чегарасида бўлиши учун иккала нуклоннинг кинетик энергияси энг камида (3) бу энергия қиймати нуклонларни бирга ушлаб турувчи потенциал …
2 / 23
аллиги ва турли ядроларда нуклонлар боғланиш ўртача энергиясининг тахминий ўзгармаслиги ядро моддаси билан суюқлик томчисининг ўхшашлигидан дарак беради. бундан ядро кучлари ҳам суюқлик молекулалари орасидаги таъсир этувчи кучларга ўхшаш тўйиниш қобилиятига эга эканлиги келиб чиқади. бу модель ядронинг томчи модели эди. агар ютилган нуклон ўзи билан ядрога 10 мэв энергия олиб кирса, уйғонган ядронинг температураси; (4) бўлади. ядро-томчи мувозанат ҳолатида r радиусли сферик шаклга эга бўлади. ядро тамонидан ютилган нуклон унинг сферик шаклини бузади, ядро деформацияланади. сирт таранглик кучи ядро шаклини қайта тикловчи куч ролини ўйнайди. натижада ядро-томчи сиртида тўлқин узунлиги бўлган сирт тўлқинлари вужудга келади. n-томчи сиртидаги тўлқин дўнгликларининг сони. кинетик ва потенциал энергиялар ифодасидан тўлқин частотасининг қиймати. (5) эканлигини топиш мумкин. m-ядро массаси, сирт таранглик коэффиценти, ядро учун (ядро-томчи)=1020эрг/см2 ядро томчисининг тебранма энергияси: (6) 1-расм. томчи ядронинг квадруполь тебранишлари. ядро даврий равишда айланма эллипс шаклга эга бўлади. 2-расм. томчи ядронинг октуполь тебранишлари. ядро даврий равишда нок шаклига эга. …
3 / 23
ки ярим спинга эга бўлган нуклонлар паули принципига бўйсунади. бу принципга кўра айнан бир ҳолатда, бир энергетик сатҳда спин йўналишлари билан фарқ қиладиган фақат иккита протон ёки иккита нейтрон бўлиши мумкин холос. микрозарраларнинг паули принципига амал қилувчи ва ҳамма пастки сатҳларни тўлиқ тўлдурувчи бундай системани айниган ферми-газ деб айтилади. аслида эса 1-нуклон қайсидир 2-нуклон билан тўқнишиши ва ўзининг энергия ва импулсининг бир қисмини 2-нуклонга бериши мумкин ва ҳоказо. шунинг учун ядронинг барча нуклонлари паули принципига кўра ядронинг ўртача майдони ҳосил қилган потенциал ўрада энг пастки сатҳдан тортиб ферми энергия сатҳи деб аталувчи еφ сатҳгача бўлган барча сатҳларни кетма-кет эгаллайди. ферми энергияси (8) нуклоннинг максимал энергияси. квант механикасида импульслар фазасида ҳолатлар зичлиги қуйидагича ёзилади. (9) бунда ядроларнинг ҳажми. ядронинг радиуси. -(9) формуладаги биринчи кўпайтувчи бир хил энергиядаги ҳолатда спинлари қарама-қарши йўналтирилган икки нейтрон ва икки протон бўлиши мумкинлигини кўрсатади. демак (10) катталик ядродаги нуклонларнинг қанчаси р дан р+dp гача импульсларга эга …
4 / 23
клонлар сони 2, 8, 20, 50, 82, 126 бўлганлар сеҳрли сонлар дейилади. ҳам протонлар сони, ҳам нейтронлар сони сеҳрли сонларга тенг бўлган ядролар ҳам учрайди, масалан: бу ядролар кучли барқарордир. протонлар ва нейтронлар сони сеҳрли сонларга тенг бўлган ядролар жуфт z ва n ли қўшни ядроларга нисбатан кўпроқ барқарор изотоп ва изотонларга эга. бундай ядроларнинг биринчи уйғонган ҳолатларининг энергияси анча юқори бўлади. юқорида кўрилган ядролар учун сеҳрли сонлар атом-электрон қобиқлари учун кўрилган 2, 8, 18, 32 ва ҳакозо сонларга ўхшаш физик маьнога эга бўлиши керак. ядрода бундай қобиқ эффектларнинг борлиги “қобиқ моделини” яратилишига сабаб бўлади. сеҳрли сонларнинг моҳияти гипперт-майер ва енсен томонидан таклиф қилинган ва ядронинг қобиқ модели деб аталган янги модель асосида тушунтирилади. -ядро моддасининг зичлиги катта (2∙1014гр/см3) бўлишига қарамасдан, нуклонлар ядро ичида бир-бирлари билан тўқнашмай, ўзаро мослашган ҳолда ҳаракат қилади деб фараз қилинади. бу гипотезага кўра ядродаги ҳар бир нуклон бир-биридан алоҳида бошқа нуклонлар томонидан ҳосил қилинган ўртача …
5 / 23
мкин: шрёдингер тенгламасининг гармоник осциллятор учун ечими энергетик сатҳлар системасини беради; en=(n+3/2)ℏω (16) n=0,1,2,… уч ўлчовли гармоник осциллятор потенциал ва унинг энергетик сатҳлари 1-расмда келтирилган: 1-расм. уч ўлчовли гармоник осциллятор ва унинг эергия сатҳлари. кўриниб турибдики n-сон сатҳлар тартиб рақами. ҳаракат миқдорининг орбитал моменти ℓ(ℓ≤n) бўлганда унинг магнит квант сони m-ℓ дан +ℓ гача бўлган 2ℓ+1 қийматни қабул қилади. осциллятор ҳолатлари манфий ва мусбат жуфтликка эга бўла олади. орбитал квант сонларининг ℓ қийматлари қуйидагича ўзгариши мумкин. n=жуфт бўлганда, π жуфт; l=0,2…n n=тоқ бўлганда, π тоқ ℓ=1,3…n энергия сатҳлари 1-расмда кўрсатилган гармоник осцилляторни кўриб чиқамиз. n нинг аниқ қийматига тегишли энергиялари бўйича тартибланган сатҳлар гуруҳи осциллятор қобиғи дейилади. ядроларда ҳар бир сатҳ иккита нуклон билан банд бўлиши мумкин. демак тартиблаш(n+1) (n+2) каррали бўлади. қуйидаги жадвалда осцилляторнинг n=0 дан n=6 гача бўлган қобиқлари сатҳларининг жуфтлилигини тартиблаш чегараси ва тўла сони келтирилган. сатҳлар ҳолатини қуйидаги 4 та квант сонлари характерлайди: орбитал момент-ℓ(0,1,2…s,pd) тўла …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 23 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "ядро моделлари"

слайд 1 10-мавзу атом ядроси моделлари (томчи , ферми-газ , қобиқ, ва умумлашган ядро моделлари). ядро қобиқ моделининг физикавий асослари. қобиқ модели асосида ядро ҳолатлари спини ва жуфтлигини тушунтириш. режа: ядро моделлари. кучли спин орбитал ўзаро таъсир. ядро ҳолатлари спини ва жуфтлигини тушунтириш. ядронинг томчи моделининг қўлланилиши. таянч сўзлар: ядро, модель, томчи, гармоника, нуклон, альфа, феноменологик, спин, фермион, энергия, қобиқ, статик, потенциал, орбитал, изоспин, кинетик, магик, диффузия. ядро кучлари атомларни молекулаларда бирлаштириб турувчи химиявий кучларга нисбатан миллион марта катта бўлса ҳам, таьсир радиуслари кичик бўлганлигидан, улар нисбатан заифдир. нима учун шундай эканлигини билиш учун r масофадаги иккита боғланган зарра де-бройл тўлқин узунлигига эг...

Этот файл содержит 23 стр. в формате PPTX (3,0 МБ). Чтобы скачать "ядро моделлари", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: ядро моделлари PPTX 23 стр. Бесплатная загрузка Telegram