harakatlio'yinlar tizimi

PPTX 23 pages 1.9 MB Free download

23 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 1.9 MB

File type PPTX

Pages 23

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 23

powerpoint presentation fan nomi: bolalar adabiyoti o’qituvchi: g.komiljonova harakatli o`yinlar tizimi 1 ma`naviy (so`z) o`yinlarining poetik xususiyatlari 2 topishmoqlarning janriy xususiyatlari 3 tez aytishlarning etnopedagogik ahamiyati 4 bolalar o`yin folklori bolalar o’yinlari o’yin bu hayotga tayyorlovchi mashq o’yin talim-tarbiya berishning eng ta’sirchan usuli. jamiyat hayotida o’yin mehnatdan yuqori tursa ham, bola faoliyatida mehnat faoliyati o’yndan so’ng turishini birinchi bor rus pedagogi plexanov isbotlab bergan o‘yin – bolalar uchun hayotni o‘rganish va o‘zlashtirish vositasi, bolalar o‘ynab turib yashashadi. o`yin haqida o‘yinda bolalarning ijodkorlik salohiyatlari namoyon bo‘ladi. zero, bolalar o‘ynab turib zavqlanadi, o‘ynab kurashga tushadi, o‘ynab mag‘lubiyat alamini cheksa, o‘ynab g‘oliblik nashidasini suradi, o‘ynab o‘rganadi, o‘ynab kashf etish va ijod qilish ilmini o‘zlashtiradi, o‘ynab kuylaydi, o‘ynab hamkorlik va hamdardlik tuyg‘usini tuyadi, o‘ynab birlashadi va birlashmoq manfaatdorligini his qiladi, hatto o‘ynab judo bo‘ladi, yolg‘izlanadi va yakkalik iztirobini chekadi. bolalar o`yinlari harakatli o`yinlar ma`naviy (so`z) o`yinlari bunday o`yinlar harakatlar zamirida voqe bo`ladi bu kabi …

2 / 23

niga tosh tarozi! bacha bo‘lsang, kelaver, o‘ynab, o‘ynab ketaver. kel-ho, kel, kel-ho, kel. quvnoq kayfiyatga yo‘g‘rilgan chorlov motivi ustivor. hayqirib, baqirib-chaqirib, shovqin solib kuylash barcha chorlamalar uchun mushtarak xususiyatdir. cheklashmachoqlar 1 o‘zbek bolalari orasida shunday o‘yinlar ko‘pki, aksariyati jiddiy musobaqa xarakteriga va ichki qonun-qoidalarga ega. bolalar shu qonun-qoidalarga g‘ayriixtiyoriy tarzda amal qiladilar va bu jarayonda ichki intizom, tartiblilik va o‘ynash huquqi mas’uliyatini sezish ruhida tarbiyalanadilar. 2 bunday ichki qoidalardan biri – o‘ynagani to‘planishgan bolalarni ikki raqib guruhga taqsimlash masalasidir. bu jiddiy masala bo‘lib, bolalar uni aniq ichki intizom, tartib va quvnoqlik bilan hal qilishda cheklashishga amal qiladilar. 3 cheklashish xalqimiz orasida qadimdan ma’lum. m.qoshg‘ariy “cheklashdi” so‘zining “qur’a tashlash” ma’nosi borligini qayd etgan. o‘tmishda qur’a tashlab tole sinashgan, fol ochib taqdirni oldindan bashorat qilganlar. 4 5 qur’a tashlash hozirgi zamon sportida ham keng qo‘llanilmoqda. bu o‘yindagi cheklashish asosida yuzaga kelgan. cheklashish bo‘lajak ikki raqib guruh onaboshilari tanlangandan so‘ng amalga oshiriladigan o‘yin …

3 / 23

osida yo, yoki, yoxud bog‘lovchilari vositasida bog‘lanadi: topishmoqlar xalqning turmush tarzi va qadimiy e’tiqodlari ifodasi sifatida yuzaga kelgan. ular shartli nutq natijasida qadimiy ajdodlarimizning ibtidoiy animistik va totemistik qarashlari shakllana boshlagan davrlarda –“insoniy shuur endigina uchqunlana boshlagan zamonlarda” (f.i.buslayev) paydo bo‘lgan. topishmoqlar qadimgi ajdodlarimiz tabiat stixiyasi oldidagi ojizliklari tufayli narsalarni, odamlarni, hayvonlarni, qushlarni o‘z nomlari bilan aytmay, ularni g‘ayritabiiy kuchlar zararidan, insu jinslar va balo-qazolar- dan omon saqlashni ko‘zlab, boshqa so‘zlar bilan pardali qilib ayta boshlashlari tufayli ilk topishmoqlar yuzaga kelgan otani – nor, momoni – tuya, echkini – abdukarim, quyonni – uzunquloq, itni – shalpangquloq, ko‘zni – darcha, bug‘doyni – qizil deb atalashida o‘sha sirlilik nishonalari mavjud. bir predmetli topishmoqlar bir predmetli topishmoqlar. bu xildagi topishmoqlarda birgina narsa jumboqlanadi: jumboq ham bitta, javob ham bittadir: “bossang, vaqillaydi”, “jar boshida jarti supra” topishmoqlari birgina satrdan iborat holda jumboqlangan va “baqa” hamda “quloq” singari birgina javobga ega. “oy”ni yashirgan “bir parcha …

4 / 23

hgan topishmoqlar ham bir predmetli bo‘lavermaydi. aytaylik: tog‘da talaymonni ko‘rdim, suvda sulaymonni ko‘rdim. tuzsiz pishgan oshni ko‘rdim, yumalab yotgan toshni ko‘rdim,– topishmog‘ining har bir satri mustaqil bir jumboq bo‘lib, ko‘p predmetlilik xususiyatini kasb etgan. bu murakkab topishmoqda bir yo‘la to‘rt narsa – bo‘ri, baliq, sumalak va toshbaqa jumboqlangan. har bir bayti alohida topishmoq shaklida ham aytilishi mumkin, faqat baytlarda bir butunlikni yuzaga keltirib, kompozitsion yaxlitlikni ta’minlagan. ko`p predmetli topishmoqlar taqir-taqir taqirmon, uni toping, dilbarim. ichida bor mehribon , uni toping, dilbarim. og‘zida bor ozig‘i, uni toping, dilbarim. tagida bor qozig‘i, uni toping, dilbarim. qoziq osti xurmacha, uni toping, dilbarim. ko‘p predmetli topishmoq lar goho birgina savoldan iborat bo‘lgani holda bir necha javobni talab qiladi: dunyoda to‘rt narsa yo‘q. javobi:–osmonning ustuni yo‘q, hovuzning qopqog‘i yo‘q. ko‘rpaning yengi yo‘q, oshpichoqning qini yo‘q. an’anaviy topishmoqlar an’anaviy topishmoqlar – xalqning uzoq o‘tmishiga daxldor to-pishmoqlar silsilasi. ularda aj- dodlarimizning butun moziy davomidagi turmush tarzi, ijtimoiy-estetik …

5 / 23

ing-chi?”, “viz- viz”, “o‘ylab top”, “buni toping bolalar, aytib bermang onalar” singari she’riy adabiy topishmoq-larida xalq topishmoqlariga xos an’anaviy unsurlarni istifoda etishga uringan. chaldirmoqlar ko‘p predmetlilik topishmoqlarning eng murakkab turi chaldirmoqni yuzaga keltirgan. chaldirmoqlar ham she’riy, ham nasriy shakllarda uchraydi. nasriy chaldirmoqlar esa ertak, yoki masala shaklidadir: “bir to‘da g‘oz uchib borar ekan. bir g‘oz kelib: “ey yuz g‘oz, salomat bormisiz?” – debdi. unda to‘dadagi g‘ozlardan biri aytibdi: “biz yuz g‘oz emasmiz, yana biz miqdori g‘oz bo‘lsa, yana bizning yarmimiz miqdori va yarmimizning yarmi bo‘lsa, o‘shanda sen ham qo‘shilsang – yuz g‘oz bo‘lamiz”. havodagi g‘ozlar qancha ekan? tenglamalar x+x+0.5x+0.25x+1=100 2x+0.5x+0.25x+1=100 2x+0.75x+1=100 2.75x=99 x=36 masala tipidagi bu chaldirmoqning javobi: 36 +36 +18 +9 +1 =100. tez aytishlar. tez aytishlar. o‘zbekistonning turli joylarida “tutal”, “chalg‘itma”, “chalg‘ituv”, “chalish”, “adashish” deb yuritiladigan bu folklor hodisasi keng tarqalgan. tez aytish istiloh sifatida janrning birgina xususiyatini – bir nafasda shiddat bilan aytilishinigina ifoda etsa-da, tez aytishdan …

Want to read more?

Download all 23 pages for free via Telegram.

Download full file

About "harakatlio'yinlar tizimi"

powerpoint presentation fan nomi: bolalar adabiyoti o’qituvchi: g.komiljonova harakatli o`yinlar tizimi 1 ma`naviy (so`z) o`yinlarining poetik xususiyatlari 2 topishmoqlarning janriy xususiyatlari 3 tez aytishlarning etnopedagogik ahamiyati 4 bolalar o`yin folklori bolalar o’yinlari o’yin bu hayotga tayyorlovchi mashq o’yin talim-tarbiya berishning eng ta’sirchan usuli. jamiyat hayotida o’yin mehnatdan yuqori tursa ham, bola faoliyatida mehnat faoliyati o’yndan so’ng turishini birinchi bor rus pedagogi plexanov isbotlab bergan o‘yin – bolalar uchun hayotni o‘rganish va o‘zlashtirish vositasi, bolalar o‘ynab turib yashashadi. o`yin haqida o‘yinda bolalarning ijodkorlik salohiyatlari namoyon bo‘ladi. zero, bolalar o‘ynab turib zavqlanadi, o‘ynab kurashga tushadi, o‘ynab mag‘lubiyat alamini c...

This file contains 23 pages in PPTX format (1.9 MB). To download "harakatlio'yinlar tizimi", click the Telegram button on the left.

Tags: harakatlio'yinlar tizimi PPTX 23 pages Free download Telegram