voqea band alla va parokanda allalar

DOC 14 стр. 172,0 КБ Бесплатная загрузка

14 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 172,0 КБ

Тип файла DOC

Страницы 14

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 14

voqea band alla va parokanda allalar reja 1. voqea band alla 2.voqea band alla va parokanda allalar 3. alla haqida har bir inson bolaligidan boshlab o’zi bilmagan holda katta odamlarning e’tibori qaratilgan mo’jizaviy mavjudotga aylanadi. kattalar unga ism qo’yadilar, beshikka belaydilar, allalar aytadilar, qo’lchalariga ovoz chiqaruvchi o’yinchoqlar tutqazishadi. bir oz gap eshitadigan bo’lgani zahoti ovunmachoqlar aytishadi. keyinchalik esa farzand topishmoqlar, ertaklar, qo’shiqlar olamiga kirib xalq rasm- rusumlari, og’zaki ijodi og’ushida ulg’aya boradi. xalq qadim zamonlardan farzandlarning ma’naviy va jismoniy tarbiyasiga alohida e’tibor bilan qaragan. agar allalar, ertaklar uning ma’naviy dunyosini boyitsa, turli o’yinlar: quvlashmachoq, bekinmachoq, chillak, varrak uchirish kabilar jismonan chiniqtirgan. yosh bolalar alohida e’tiborga loyiq xalqlarda esa ular uchun maxsus badiiy so’z namunalari yaratilgan. o’zbeklar ana shunday xalqlar qatoridan munosib o’rin oladilar. tez aytishlardan tortib allalargacha, topishmoqlardan tortib sanamachoqlargacha bevosita yosh avlod tarbiyasiga bag’ishlangan bolalar folklori janrlarini, namunalarini tashkil etadi. o’zbeklar bolalar folklorlariga oid asarlarni bir necha asrlar oldinoq …

2 / 14

k; qiz- go’zal, chiroyli, o’n to’rt kunlik oydek; yigit-mard, jasur, pahlavon, hunarli kabi o’xshatish va sifatlashlar bilan yonma-yon tasvirlanadi. natijada, bolalar folklori bilan aloqada bo’lgan farzand ularni tinglash yoki o’qish barobarida o’zbekning o’zbekona tarbiyasi bilan tanishib boradi va o’zbek bo’lib voyaga etishadi. bola tug’ilgan zahoti dunyodagi eng mehr bilan aytiladigan qo’shiqni eshitadi. alla ana shu qo’shiq hisoblanadi. sevimli shoirimiz cho’lpon alla haqida shunday degan edi: “bir bola uxlamasa, alla aytadilar. bola tez uxlab ketar. chunki ul andin bir lazzat his qilur”. bu ifodada allaning eng muhim fazilati- bola ruhiga ta’siri aks etgan. keksalarimiz allaning sadolari bola ruhiga iymon, vataniga muhabbat, xalqiga hurmat, o’zi tug’ilgan oilaga izzat bo’lib quyilishini ko’p aytganlar. alla atamasi olimlarning ta’kidlashlaricha ovutib, uxlatish ma’nosini berar ekan. ayni chog’da bu so’zning “alloh”dan olinganligi ham ta’kidlanadi. alla deyarli hamma xalq og’zaki ijodida bor. uni ruslar “kolo’belnaya”, gruzinlar “nanina” deb atashadi. alla qo’shiqlari matnida bir nechta mavzular ifodalanadi: 1)onaning farzand …

3 / 14

laning bola ruhiy tarbiyasiga ijobiy ta’sir ko’rsatishni alohida uqtiradi. tabiiyki, beshikda tebranayotgan go’dak allaning so’zlarini idrok etolmaydi. bola uchun, allaning kuyi, ijro usuli ahamiyatliroqdir. ona shuning uchun allani berilib, butun vujudi bilan bolsiga ruhan ta’sir ko’rsatishga urinib aytadi. ayni paytda, alla matni onaning umidlari ifodasi, ba’zan hasrat qilish usuli, ko’pincha dil so’zlarini bayon qilish shakli sifatida qadrli bo’ladi. o’zbek bolalar folklorini ilmiy jihatidan tadqiq qilgan olim, filologiya fanlari doktori, professor o. safarov allalarning mazmun va kompazitsiya jihatidan bir necha turlarga bo’linishini ko’rsatib o’tgan. jumladan, ular orasida parokanda allalar, voqeaband allalar, maishiy allalar, tarixiy allalar bor bo’lib, har biri boshqasidan ma’lum darajada farqlanadi. parokanda allalarda matndagi bandlarda o’zaro bog’liqlik bo’lmaydi. har bir to’rtlik o’zicha mustaqil mazmunga ega bo’ladi: men seni alla qilay, alla. ko’tarib katta qilay, alla. alla jonning rohati, alla, uyqu ko’zning rohati, alla. o’rik yog’och beshiging, alla, o’rgilib ketsin onang, alla. tut yog’ochdan beshiging, alla, termulib o’tsin onang, alla. …

4 / 14

g dardini bayon qilishga urinadi. shaftoli shoxiga zor, alla, g’aynoli bargiga zor, alla. men dadangga intizor, alla, ko’z tutarman beqaror, alla. umuman, alla onaning farzandi bilan his-tuyg’ular orqali munosabatda bo’lish vositasi. ular lirik asarlar sifatida kuylovchilarning ichki kechinmalarini ifodalaydi. shuning uchun ham chaqaloqni estetik tarbiyalashda muhim ahamiyatga ega bo’ladi. bolalar folklorning yana bir janri ertaklardir. tabiiyki, bu ertaklar kattalar folkloridagi namunalardan syujetdagi va tildagi soddalik bilan ajralib turadi. ularning matnlari ham hajm jihatidan qisqa bo’ladi. ishtirok etadigan qahramonlar –obrazlar esa ko’pincha hayvonlardir. kattalar yosh bolalarga bag’ishlangan ertaklar orqali bir qator maqsadlarni nazarda tutganlar. jumladan, bunday ertaklar bolalarni ovutishga, ayrim yovvoyi va uy hayvonlari qushlar haqida ma’lumot berishga, ularning nutqini o’stirishga, uxlashdan oldin tinch-sokin kayfiyatni hosil qilishga qaratiladi boladagi ezgulikka intilishni shakllantiradi, rivojlantiradi. masalan, “qarg’a bilan qo’zi” ertagida qarg’a qo’zini yemoqchi bo’ladi. qo’zi qarg’aga tumshug’ini halollab olishini maslahat beradi. qarg’a daryo bo’yiga tumshug’ini halollash uchun keladi. shu bilan qarg’ani daryo ko’za …

5 / 14

qilsin ko’za, olay suv, chayqay tumshuq, semiz, a’lo, yeyman qo’zi,-debdi. agar e’tibor bersak, qarg’aning bu monologida ertakning boshidan oxirgacha mazmuni to’la singdirilganiga guvoh bo’lamiz. yosh bola bu ertakni eshitar ekan, hayotidagi hamma voqea-hodisalar bir-biri bilan uzviy aloqada ekaniga tushunadi. yakka shaxs, yakka kasb hech qachon hayotidan ajragan holda yashay olmaydi. ertakchi daryo, kulol, tozi, kiyik, dala, ko’mirchi - hammasi qo’zi tarafida. qo’zi esa beg’uborlik, tozalik ramzi sifatida tasvirlanadi. shuning uchun qo’zini yemoqchi bo’lgan qarg’aning o’zi o’lib ketadi. bolalar folkloriga oid deyarli hamma ertaklarda ana shu yo’nalish yetakchi hisoblanadi. “uch og’a-ini botirlar” ertagida esa asar mazmuni va mohiyati keksa otaning uchta o’g’liga safar oldidan bergan uchta maslahatida o’z ifodasini topadi. ular quyidagilardan iborat: 1. to’g’ri bo’ling- bexavotir bo’lasiz. 2. maqtanchoq bo’lmang- uyatga qolmaysiz. 3. dangasa bo’lmang- baxtsiz bo’lmaysiz. maslahatlar ma’nosidan ham ma’lum bo’lib turibdiki, ular aslida harbir o’zbekning farzandiga qiladigan nasihatidan iboratdir. binobarin, ular bevosita bizlarga ham taalluqlidir. ertak matni esa …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 14 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "voqea band alla va parokanda allalar"

voqea band alla va parokanda allalar reja 1. voqea band alla 2.voqea band alla va parokanda allalar 3. alla haqida har bir inson bolaligidan boshlab o’zi bilmagan holda katta odamlarning e’tibori qaratilgan mo’jizaviy mavjudotga aylanadi. kattalar unga ism qo’yadilar, beshikka belaydilar, allalar aytadilar, qo’lchalariga ovoz chiqaruvchi o’yinchoqlar tutqazishadi. bir oz gap eshitadigan bo’lgani zahoti ovunmachoqlar aytishadi. keyinchalik esa farzand topishmoqlar, ertaklar, qo’shiqlar olamiga kirib xalq rasm- rusumlari, og’zaki ijodi og’ushida ulg’aya boradi. xalq qadim zamonlardan farzandlarning ma’naviy va jismoniy tarbiyasiga alohida e’tibor bilan qaragan. agar allalar, ertaklar uning ma’naviy dunyosini boyitsa, turli o’yinlar: quvlashmachoq, bekinmachoq, chillak, varrak uchirish kabila...

Этот файл содержит 14 стр. в формате DOC (172,0 КБ). Чтобы скачать "voqea band alla va parokanda allalar", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: voqea band alla va parokanda al… DOC 14 стр. Бесплатная загрузка Telegram