xalq maqollari, topishmoq, latifa va loflarning o'ziga xos xususiaytlari

DOCX 37 pages 55.9 KB Free download

37 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 55.9 KB

File type DOCX

Pages 37

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 37

xalq maqollari, topishmoq, latifa va loflarning o'ziga xos xususiaytlari mundarija: kirish…………………………………………………………………………….3 i bob xalq maqollari, topishmoqlar va chaldirmoq janri 1.1 maqol, topishmoqlarning o'ziga xos xususiaytlari…………………………….5 1.2 latifa va loflarning o'ziga xos xususiaytlari ………………………………….17 ii bob xalq maqollari tasnifi 2.1 o'rnak olishga yo'naltiruvchi hikmatlar……………………………………...20 2.2 maqollar va topishmoqlar so’z san’ati maqsuli……………………………….28 xulosa…………………………………………………………………………35 foydalanilgan adabiyotlar………………………………………..37 kirish mavzuning dolbzarbligi. xalqimiz mustaqillikka erishgach, o’zbekona urf-odatlar, rasm- rusmlar, asrlar davomida yaratilgan xalq og’zaki durdonalari o’zining haqiqiy bahosini topdi. prezidentimiz o’zining “yuksak ma’naviyat - yengilmas kuch” asarida shunday degan edi: “xalq og’zaki ijodining noyob durdonasi bo’lmish “alpomish” dostoni millatimizning o’zligini namoyon etadigan, avlodlardan - avlodlarga o’tib kelayotgan qahramonlik qo’shig’idir. agarki, xalqimizning qadimiy va shonli tarixi tuganmas bir doston bo’lsa, “alpomish” ana shu dostonning bayti, desak, to’g’ri bo’ladi. bu mumtoz asarga tarix to’fonlaridan, hayot - mamot sinovlaridan omon chiqib, o’zligini doimo saqlagan, el- yurtimizning bag’rikenglik matonat, olijanoblik, vafo va sadoqat kabi ezgu fazilatlari o’z ifodasini topgan. shu …

2 / 37

isoblanadi. ertak, rivoyat, doston, qo’shiq, afsona, maqol, topishmoq kabi xalq og’zaki ijodi na’munalari barkamol avlod tarbiyasiga kuchli badiiy- estetik va ruhiy-ijtimoiy ta’sir ko’rsatish qudratiga ega. binobarin, xalq og'zaki ijodini o’rganish, ularni targ'ib va tadqiq qilish orqali xalqimiz ma’naviyatiga oid yangi-yangi ma’lumotlarni bilib olish mumkin. eng, muhim, xalq og'zaki durdonalari yoshlarimiz tafakkurini bebaho unjular bilan boyitadi. folklyor asarlari xalq hayotining ko’zgusi va o’zbek xalqi hayotining bebeho qomusi hamdir. uning eng go’zal, qiziqarli janrlarini, ularning o’zaro munosabatlarini tahlil etish, doston, ertak yoki boshqa janrning o’ziga xos tomonlarini, obrazlar tizimi va genezisini, badiiyatini o’rganish folklyorshunoslarimiz oldida turgan dolzarb masalalaridan biridir. o’zbek xalq og'zaki ijodi asarlari asrlar mobaynida yaratilib, sayqallanib, mavzu va g’oyaviy jihatidan boyib bordi. tillardan tillarga, dillardan dillarga, ellardan ellarga ko’chdi. xalqning hayoti, kurashi, orzu-umidlari ko’tarinki tarzda o’z ifodasini topgan. sharq xalqlarining “ming bir kecha”, “qirq vazir”, “to’tinoma” kabi kitoblarining hanuzgacha xalq orasida mashhurligining siri shunda bo’lsa kerak, albatta. zukko va donishmand …

3 / 37

lilidir. kurs ishining maqsadi: bu noyob durdonalarda xalqimizning yaratuvchilk, zukkolik, donolik kabi fazilatlari o’z ifodasini topgan. mazmunan boy, shaklan go’zal bu badiiy boyliklarimiz hozirgi kunda xalqimizga va millionlab zamondoshlarimizga xizmat qilmoqda. kurs ishining vazifasi: maqol deb xalqning ijtimoiy-tarixiy, hayotiy-maishiy tajribasi umumlashgan badiiy, obrazli mulohazalardan iborat hikmatli so‘zlarga aytiladi. maqol o‘zbek tilida maqol, tojiklarda zarbulmasal, ruslarda poslovitsa, arablarda (jonli so‘zlashuvda) naql, turklarda ata so‘zi atamasi bilan yuritiladi. i bob xalq maqollari, topishmoqlar va chaldirmoq janri 1.1 maqol, topishmoqlarning o'ziga xos xususiaytlari maqol - og‘zaki ijodning eng faol janri. maqol deb xalqning ijtimoiy-tarixiy, hayotiy-maishiy tajribasi umumlashgan badiiy, obrazli mulohazalardan iborat hikmatli so‘zlarga aytiladi. maqol o‘zbek tilida maqol, tojiklarda zarbulmasal, ruslarda poslovitsa, arablarda (jonli so‘zlashuvda) naql, turklarda ata so‘zi atamasi bilan yuritiladi. maqol atamasi arabcha - «qavlun» - «gapirmoq, aytmoq» so‘zidan olingan. folklorshunos olimlar maqollar va matallarni o‘rganuvchi sohani paremiologiya deb atashadi. paremiya - yunoncha chuqur ma’noli gap, hikmatli so‘z, ibora, maqol, matal …

4 / 37

ov oriq va semiz buqani ajrata olmaydi», «yupqa qalin bo‘lsa, tor-mor qiladigan bahodir emish, ingichka yo‘g‘on bo‘lsa, uzadigan bahodir emish» kabi maqolni eslatuvchi parchalarni o‘qiymiz. maqol - og‘zaki ijodning eng faol janri. xalq maqollarining mazmun ko‘lami inson hayotining turli sohalarini qamraydi. inson hayotidagi voqea-hodisalarning cheki yo‘q ekan, maqollar mazmuni chegarasini ham o‘lchab bo‘lmaydi. maishiy hayotdagi kichik bir e’tiborga arzimaydigandek ko‘rinuvchi lavhadan tortib chuqur falsafiy mushohada ifodasigacha maqollar mazmunida o‘z aksini topgan. agar «uyga palos yarashur, xotinga libos» maqoli maishiy hayotga taalluqli bo‘lsa, «yozda miyang qaynasa, qishda qozoning qaynar» maqolida vaqtni bekor o‘tkazmaslik, aql bilan ish ko‘rish insonga hayot imkonini yaratishi qayd etiladi, «vaqting ketdi - baxting ketdi» maqolida esa falsafiy mazmun ifodalangan bo‘lib, inson taqdirida vaqt tushunchasining qanchalar muhim ekanligi ta’kidlangan. maqollarni tasnif qilishning bir turida mazmun yetakchi hisoblanadi. unga ko‘ra vatan, mehnat, xalq, ilm-hunar, mardlik, mehmon, tadbirkorlik, muhabbat va vafo, yaxshi so‘z - jami 30 ga yaqin mavzular qayd …

5 / 37

in ayirgan bolta maydonda qolar» kabi maqollar bilan tanishganimizda ko‘chma ma’no yashiringanini his qilamiz. «yer haydasang, kuz hayda, kuz haydamasang yuz hayda» maqolini xorazm viloyatida o‘z ma’nosida qo‘llab bo‘lmaydi. sababi, xorazmda «yer osti suvlari yer sathiga yaqin bo‘lgani uchun, kuzda haydalsa, yer qatqaloq bo‘ladi va hosildorlik pasayadi. xalq maqollarining badiiy jihatdan mukammalligi taniqli olimlar va shoir, yozuvchilar tomonidan tan olingan. bu jihatdan maqollar so‘z san’atining oliy namunasi sifatida baholanishga loyiq. hajm jihatdan kichikligi, mazmunan serma’noligi, mavzu jihatdan hayotiyligi maqollarning asrlar davomida og‘izdan og‘izga o‘tib yashashini ta’minlagan omillardir. ayni chog‘da badiiy go‘zallikning bevosita so‘z tanlash, tasvir vositalaridan unumli foydalanish jihatlari ham bor. ularning ayrimlarini esga olib o‘tamiz: 1. qarshilantirish (tazod). «yaxshidan bog‘ qolar, yomondan dog‘». bu maqolda «yaxshi», «yomon»; «bog‘», «dog‘» so‘zlari qarama-qarshi ma’nolarni bildiradi va shu bilan birga «bog‘» - «dog‘» so‘zlari chiroyli qofiyani ta’minlaydi. 2. tovushdoshlik (alliteratsiya, assonans). «boy boyga boqar, suv soyga oqar». maqolda «b», «y», «r», «s» …

Want to read more?

Download all 37 pages for free via Telegram.

Download full file

About "xalq maqollari, topishmoq, latifa va loflarning o'ziga xos xususiaytlari"

xalq maqollari, topishmoq, latifa va loflarning o'ziga xos xususiaytlari mundarija: kirish…………………………………………………………………………….3 i bob xalq maqollari, topishmoqlar va chaldirmoq janri 1.1 maqol, topishmoqlarning o'ziga xos xususiaytlari…………………………….5 1.2 latifa va loflarning o'ziga xos xususiaytlari ………………………………….17 ii bob xalq maqollari tasnifi 2.1 o'rnak olishga yo'naltiruvchi hikmatlar……………………………………...20 2.2 maqollar va topishmoqlar so’z san’ati maqsuli……………………………….28 xulosa…………………………………………………………………………35 foydalanilgan adabiyotlar………………………………………..37 kirish mavzuning dolbzarbligi. xalqimiz mustaqillikka erishgach, o’zbekona urf-odatlar, rasm- rusmlar, asrlar davomida yaratilgan xalq og’zaki durdonalari o’zining haqiqiy bahosini topdi. prezidentimiz o’zining “yuksak ma’naviyat - yengilmas kuch” as...

This file contains 37 pages in DOCX format (55.9 KB). To download "xalq maqollari, topishmoq, latifa va loflarning o'ziga xos xususiaytlari", click the Telegram button on the left.

Tags: xalq maqollari, topishmoq, lati… DOCX 37 pages Free download Telegram