қадими шарқ ва ғарб фалсафаси вужудга келиши ва ривожlaniшининг умумий қонуниятлари

PDF 96 sahifa 4,7 MB Bepul yuklash

96 sahifa

FaylHub.uz

Telegram orqali yuklab olish

Hajm 4,7 MB

Fayl turi PDF

Sahifalar 96

Yangilangan Dek 2025

Sahifa ko'rinishi (5 sahifa)

Pastga aylantiring 👇

1 / 96

слайд 1 1 2 қадими шарқ ва ғарб фалсафаси вужудга келиши ва ривожланишининг умумий қонуниятлари: фалсафий тафаккур шарқда ҳам, ғарбда ҳам ижтимоий онгнинг дастлабки шакли си- фатида мифология негизида вужудга келган. шарқ ва ғарб файла- суфлари нарса ва ҳо- дисаларни ўрганиш, тушунтиришнинг ўзига хос методларини ярат- ганлар (диалектика, метафизика, маевтика ва ҳоказо). қадимги шарқ фалса- фаси ҳам ғарб фалса- фаси ҳам яхшилик ва ёмонлик, гўзаллик ва хунуклик, адолат ва адолатсизлик, дўстлик ва биродарлик, муҳаббат ва нафрат, бахт ва бахтсизлик каби муаммоларнинг ечи мини излаган. шарқ ва ғарб фалса- фаси синфий жамият ва давлат пайдо бў- лиши билан ижтимоий онг шакли сифатида шаклланган. шарқ ва ғарб фалса- фаси умуминсоний қадриятларга қараб мўлжал олади (қан- дай қилиб яхши фикр- лаш, яхши сўзлаш ва яхши иш қилиш керак, деган саволга жавоб топишга ҳаракат қилади). шарқ ва ғарб фалса- фаси ривожланиши- нинг умумий қонунияти фалсафий билимнинг дунёқараш характе- рига эга эканлигидадир. шарқ ва ғарб …

2 / 96

улар ҳақида аристотелнинг “категориялар” китобида келтирилган. асосий эътибор инсон муаммосига қаратилади; инсон муаммоси амалиёт, одамларнинг ҳаёт фаолияти, турмуш тарзи нуқтаи-назаридан ўрганилади. инсоннинг ўзлиги, одоб-ахлоқи, ҳукмдорларга, турли ёшдаги одамларга, шунингдек, жамиятдаги ижтимоий ҳолати турлича бўлганларнинг амалий фаолияти билан боғлиқ муаммолар ўрганилади. дин билан ўзаро алоқадорликда ривожланади. фалсафий оқим фалсафа сифатида ҳам, дин сифатида ҳам намоён бўлади (брахманизм, индуизм, конфуцийчилик, зардўштийлик ). шарқда ўзига хос фалсафий категориялар аппарати мавжуд (инь – аёллик, янь-эркаклик асоси, ци – уларнинг бирикмаси, сансара – жоннинг қайта гавдаланиши, ахурамазда- яхшилик, ахриман - ёвузлик ). *материянинг тузилиши ҳақидаги таълимотдаги фарқлар 4 шарқ ғарб материя – жонга “ҳалақит” берувчи муайян омил ёки шакл билан бирликда ёки муайян субстанционал асос. материя – дисткрет тузилишга эга. бундай қараш атомистика, деб аталиб, атом – сифатга эга бўлмаган майда зарралардир. * билиш муаммосидаги фарқлар 5 шарқ ғарб билишнинг асосий оъекти сифатида инсон ўрганилиб, мушоҳада, идрок, хулоса чиқариш, таққослаш ва исботлаш ўрганилган. билиш нафақат …

3 / 96

нисбатан умумжамоа манфаатларини акс эттирувчи умумжамоа руҳининг уcтyворлик қилишидир. истеъдодли шахслар ана шу руҳнинг ажойиб ифодаловчилари бўлиб, тарих саҳнасига кўтарилганлар. 8 қадимги ҳиндистон фалсафаси. қадимги ҳиндистон фалсафасини даврлаштириш веда даври (мил. авв. xv - vi асрлар). ведалар (“билимлар") – диний-фалсафий ёзмалар (трактатлар), ҳиндистонга милоддан аввалги xv асрдан сўнг ўрта осиё, волга атрофи, эрондан келган арий қабилалари томонидан яратилган. қадимги ҳиндистон фалсафасини ўрганувчилар ведаларнинг охирги хулосавий қисмлари – упанишадалар (санскритдан- ўқитувчи оёғи остида ўтириш) - билан жуда қизиқишади. упанишадаларда ведаларнинг фалсафий талқини берилади. ведаларнинг таркибий қисмлари • “муқаддас ёзув", диний мадҳиялар ("самхитлар"); • маросимларнинг таърифи ("брахманлар"), брахманлар томонидан ёзилган ва улар томонидан диний маросимларни ўтказишда фойдаланилган; • ўрмон қаландарлари китоблари ("араньяклар"); • ведаларга фалсафий шарҳлар ("упанишадалар"). эпик давр (мил. авв.vi - ii асрлар), бу даврнинг энг машҳур манбалари – икки поэма “махабхарата” ва “рамаяна” эпослари, уларда даврнинг кўплаб фалсафий масалалари ўз ьифодасини топган сутралар даври ( мил. авв. ii а. – …

4 / 96

охом брахмы- космоса (бога-творца). ўз навбатида, брахма-коинот 100 космик ҳаёт (8640000000 ер ҳаёти) яшайди, шундан сўнг у улади ва абсолют йўқлик юзага келади, бу холат 100 космик йил давом этади – брахманинг янги туғилганича. • чексиз тарих - бу коинот (маха ман-вантара)нинг ва абсолют йўқликнинг ҳаётининг кетма-кетлигида белгиланади, улар хар 100 космик йилда алмашишади. брахманинг хар бир янги туғилишида ҳаёт яна пайдо бўлаверади, хар сафар янада мукаммалроқ шаклда. • олам ўзаро боғлиқ. хар бир ҳодиса (инсон харакати, табиат ҳодисаси) коинот ҳаётига таъсир этади. ривожланиш, эволюция мақсади – материал шаклларнинг доимий алмашинуви орқали мукаммал руҳга етишиш. * 10 http://en.wikipedia.org/wiki/image:sermon_in_the_deer_park_depicted_at_wat_chedi_liem-kayess-1.jpeg http://en.wikipedia.org/wiki/image:nagarjuna_at_samye_ling_monastery.jpg 11 веда"лар тўртта тўплам- дан иборат бўлиб,булар "ригведа" "самаведа" "яжураведа" "адхарва- веда" деб аталади.улар- нинг фалсафий шарҳ- лари, фалсафий мушо- ҳадага оид қисмлари "упанишад"лар деб номланди. қадимги ҳинд фалсафий мактаблари икки гуруҳга бўлиниб,улар астика ва настика деб аталади. астика гуруҳига кирув- чи фалсафий мактаб- лар веданта, санкхья, йога, вайшешика, ньяя ва …

5 / 96

унинг учун ҳинд фалсафаси уч хил онг турларини ажратади: "прак-рити"- материал онг, "пуруша"- тоза онг (бирламчи энергия, ундан олам ва инсон вужудга келган) ва "майя" – тушни англаш, сароб. • ҳинд фалсафасига кўра онгнинг хар бир тури реал ва ўрганилиши керак –ҳинд фалсафаси европа фалсафасидан фарқ қилган холда фақат материал онгни тан олади ва узоқ вақт мобайнида (о.контгача) асл ва асл эмас борлиқ, моҳият ва хаёлот масалаларини кўриб чиқмаган. 13 ҳинд фалсафасида руҳ масаласи. ҳинд фалсафасига кўра руҳнинг икки асоси • атман- худо брахманинг инсон руҳидаги бўлаги. атман биринчи асосдир, у ўзгармайди, доимийдир. • манас – инсоннинг ҳаёти давомида пайдо бўладиган руҳи. манас доим ривожланади, инсон хатти-ҳаракатларидан, шахсий тажрибасидан, тақдиридан келиб чиққан ҳолда юқори поғоналарга кўтарилади ёки ёмонлашади. 14 сансара, карма, мокша и ахимсанинг умумий тушунчаси -сансара – абадийлик ва руҳнинг ўлмаслиги, ердаги ҳаётда қатор азоблардан ўтиши ҳақидаги таълимот. - карма – инсон ҳаётининг, тақдирининг белгиланганлиги. карманинг мақсади – инсонни …

Ko'proq o'qimoqchimisiz?

Barcha 96 sahifani Telegram orqali bepul yuklab oling.

To'liq faylni yuklab olish

"қадими шарқ ва ғарб фалсафаси вужудга келиши ва ривожlaniшининг умумий қонуниятлари" haqida

слайд 1 1 2 қадими шарқ ва ғарб фалсафаси вужудга келиши ва ривожланишининг умумий қонуниятлари: фалсафий тафаккур шарқда ҳам, ғарбда ҳам ижтимоий онгнинг дастлабки шакли си- фатида мифология негизида вужудга келган. шарқ ва ғарб файла- суфлари нарса ва ҳо- дисаларни ўрганиш, тушунтиришнинг ўзига хос методларини ярат- ганлар (диалектика, метафизика, маевтика ва ҳоказо). қадимги шарқ фалса- фаси ҳам ғарб фалса- фаси ҳам яхшилик ва ёмонлик, гўзаллик ва хунуклик, адолат ва адолатсизлик, дўстлик ва биродарлик, муҳаббат ва нафрат, бахт ва бахтсизлик каби муаммоларнинг ечи мини излаган. шарқ ва ғарб фалса- фаси синфий жамият ва давлат пайдо бў- лиши билан ижтимоий онг шакли сифатида шаклланган. шарқ ва ғарб фалса- фаси умуминсоний қадриятларга қараб мўлжал олади (қан- дай қилиб яхши фикр- лаш, я...

Bu fayl PDF formatida 96 sahifadan iborat (4,7 MB). "қадими шарқ ва ғарб фалсафаси вужудга келиши ва ривожlaniшининг умумий қонуниятлари"ni yuklab olish uchun chap tomondagi Telegram tugmasini bosing.

Teglar: қадими шарқ ва ғарб фалсафаси в… PDF 96 sahifa Bepul yuklash Telegram