ovqatlanish va salomatlik

PDF 6 pages 246.6 KB Free download

6 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 246.6 KB

File type PDF

Pages 6

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 6

ovqatlanish va salomatlik. ovkatlanish – organizmni ayrim organ va sistemalari funksiyasiga, faoliyatiga doimiy ta’sir kursatib turuvchi omillardan biridir. ovkatlanish – bu bosh ijtimoiy-iktisodiy muammoning biridir. chunki u: 1) axolining salomatlik kыrsatkichlariga ta’sir kыrsatadi. 2) akliy va jismoniy rivojlanishga. 3) ish kobiliyati darajasiga 4) щayot davomiyligiga. 5) tashki muxit omillariga organizmni kursatadigan karshiligiga 6) ovkatlanishni tugri tashkil kilinishi boshka soglomlashtirish tadbirlari bilan birgalikda vaktincha ish kobiliyatini yukotishni 10-15% kamaytiradi ovkatlanish ratsional, balanslashtirilgan va adekvat bыlishi kerak. ratsional ovkatlanish deb organizmni energetik, plastik talabini kondiradigan va etarli darajadagi moddalar almashinuvi darajasini taminlaydigan ovkatlanishga aytiladi. balanslashtirilgan ovkatlanish deb asosiy ozuka va biologik aktiv moddalarni – oksil, yog, uglevod, vitaminlar, mineral moddalar tugri nisbatda bulishga aytiladi. bunda yoshga, jinsi, mexnat faoliyati turiga e’tibor beriladi. 1:2:3, 1:2:4 ratsional ovkatlanishga talablar: 1) ovkatlanishning kunlik ratsioni – organizm yukotgan energiyasiga mos kelishi 2) organizmning fiziologik extiyoji – maksimum foydali ta’sir uchun etarli bыlishi kerak. 3) ozukaning kimyoviy …

2 / 6

sh muammosi mavjud, bular natijasida: kandli diabet, ateroskleroz, xoletsistit, gipertoniya, tashki va ichki nafas olish funksiyasining buzilishi, xarakat-tayanch apparati funksiyasining buzilishi, va onkologik kaslliklarning rivojlanishiga sabab bulmokda. rossiyada semirish kattalarda-50%, bolalarda- 30% uchramokda. ortikcha kaloriyali ovkatlanish sabablari: 1) boy oilalarda uta yogli (ayniksa xayvon yogi) ozukalar kup iste’mol kilinishi. 2) yukori kaloriyali, lekin vitaminlar, oksillar va mineral moddalari kam maxsulotlarni kup iste’mol kilish. masalan: shokolad, konfetlar, tortlar, varene. ular tarkibida asosan yog, uglevod kup, shuning uchun energetik kiymati yukori 1ta pirojni- 500 kkal. 3) zamonaviy professional va uy ishlarida energiyani kam sarf kilinishi. 4) ovkatlanish tartibini kupol ravishda buzilishi. asosan 2 maxal ovkatlanish. 20-25 dakika urniga- juda tez ovkatlanish. fiziologik tuyish urniga, mexanik tuyish. 5) umumiy gipodinamiya. (oic+gipikineziyasi.) 6) oilada va ishda stress xolatlar: ishtaxaning ortishi, autointoksikatsiya (ichaklarda surilishi kuchayishi xisobiga). ovkatlanishni salomatlik xolatiga ta’sirini urganish uchun ovkatlanish statusini axamiyati katta. ovkat statusi: - deb faktik ovkatlanishda xosil bulgan organizm …

3 / 6

oki funksiya buzilgan yoki organizmning ximoya kuchlari pasaygan yoki uchala kursatkich teng namoyon buladi. ovkatlanishni mikdor va sifat adekvatligini baxolash. ovkatlanishning adekvatligini baxolash uchun ideal teoritik vazn (itm )ni aniklash kerak itm = r – 100 (tana uzunligi 165smgacha bulganlar uchun). r – 105 (165-175) r – 110 (175<) r – tana uzunligi (sm) itm (ayol) = (r-100) – 2/5 (a-52) itm (erkak) = (r-100) – 1/5 (a-52) a – yoshi ketle indeksi = m 97 (yoglilik indeksi) rm 2 ketle indeksi – 17 – 24 yosh uchun 19,2 – 24,3 25 – 35 yosh uchun 20,7 – 26,4 organizmning energiyaga bulgan extiyojini aniklash uchun yukotilayotgan energiya mikdorini aniklash kerak. q(kall) 815 + 36,6 x itm (erkak) q(kall) 530 + 31,1 x itm (ayol) ovkatlanish va usma kasalliklar. noratsional ovkatlanish – 5%gacha usma kasalliklari kelib chikishiga sabab bulishi mumkin. kunlik ratsionda yog mikdorini kupligi, ozuka tolalarini kam istemol kilinishi 45%gacha …

4 / 6

ydigan organik va noorganik birikmalar aniklangan. organik birikmalarning ona va xomila uchun zarur bulgan birikmalarga kuyidagilar kiradi: 1. 10-ta aminokislota (valin, gistidin, izoleysin, leysin, lizin, metionin, taurin, treonin, triptofan, fenilalanin). 2. 2-ta utyok – lipoevaya, linolenovaya. 3. 13-ta vitamin (a,s,d,e,k,b1,b2,b6,b12,pp, biotin, folievaya va pantotenovaya kislota.) noorganik birikmalardan – almashinmaydiganlari kuyidagilardir: na, k, ca, cl, f, mg, i, fe, zn, cu, co, cr, mn, mo, se. ontogenezning 1-3 oyligida turli nutrientlarni etishlovchiligi xomila rivoshlanishini buzilishiga – xatto ulishiga sabab buladi. vitamin a, b2, pp, c, e lar etishmovchiligi xomilaga teratogen va embriotoksik ta’sir kilishi aniklangan m: vitamin v2 (riboflavin)ni etishmovchiligi xomilani anomal rivojlanishini ya’ni – gidrotsefaliya, kattik tanglayni buzilishiga, kul-oyoglar deformatsiyasiga, tugma yurak etishmovchiliklariga sabab buladi. vitamin e ni etishmovchiligi xomila rivojlanishini buzilishiga – xatto xomilani ulishiga sabab bulishi mumkin. agar bola tugilsa bosh miya, kuz, suyak tukimasi anomaliyalari bilan tugilishi mumkin. xomiladorlikning 2-3 oyligida asosiy ozuka moddalarining etishmovchiligi anomal rivojlanishga …

5 / 6

lkonsimon bez funksiyasiga. 5) triptofan – albumin va serotonin sintezi. mikroelementlarni axamiyati 1) temir – gemoglobin, mioglobin sintezi, o2 va co2 transporti. 2) rux – nuklein kislotalari almashuvini, genetik informatsiyani utkazish, insulin ta’siriga, suyak tukimasi shakllanishi va usishi. 3) mis – asab tukimasini rivojlanishi (bosh miya), eritrotsit differinsirovkasi, suyaklar mineralizatsiyasi. 4) marganets – asab immun sistema funksiyalariga, kurish va eshitish funksiyalariga, 5) yod – mns rivojlanishi, kolkonsimon bez struktura va funksiyasini shakllanishi. vitaminlarni axamiyati 1) a (retinol) – kurish organining shakllanishi, teri va shillik koplamining shakllanishi. 2) d (kalsiferol) – suyak tukima. r-sa – almashinuvi. 3) e (tokoferol) – mushak oksillarini sintezi (miozin, aktin), gipofiz va jinsiy bezlar funksiyalari. 4) s - biriktiruvchi tukimaning shakllanishi. 5) v12 – suyak kumigida eritrotsitlarning etilishiga, asab tukimasi metabolizimiga. xomilador va emizikli ayollarning nutrientlarga bulgan kushimcha kunlik extiyoji. xomilador emizikli oksil 30 g 40 g yog 12 g 15 g uglevod 30 g 40 …

Want to read more?

Download all 6 pages for free via Telegram.

Download full file

About "ovqatlanish va salomatlik"

ovqatlanish va salomatlik. ovkatlanish – organizmni ayrim organ va sistemalari funksiyasiga, faoliyatiga doimiy ta’sir kursatib turuvchi omillardan biridir. ovkatlanish – bu bosh ijtimoiy-iktisodiy muammoning biridir. chunki u: 1) axolining salomatlik kыrsatkichlariga ta’sir kыrsatadi. 2) akliy va jismoniy rivojlanishga. 3) ish kobiliyati darajasiga 4) щayot davomiyligiga. 5) tashki muxit omillariga organizmni kursatadigan karshiligiga 6) ovkatlanishni tugri tashkil kilinishi boshka soglomlashtirish tadbirlari bilan birgalikda vaktincha ish kobiliyatini yukotishni 10-15% kamaytiradi ovkatlanish ratsional, balanslashtirilgan va adekvat bыlishi kerak. ratsional ovkatlanish deb organizmni energetik, plastik talabini kondiradigan va etarli darajadagi moddalar almashinuvi darajasini taminlaydig...

This file contains 6 pages in PDF format (246.6 KB). To download "ovqatlanish va salomatlik", click the Telegram button on the left.

Tags: ovqatlanish va salomatlik PDF 6 pages Free download Telegram