ix-xii asrlarda o‘zbek davlatchiligi: ijtimoiy-iqtisodiy hayot

PDF 52 sahifa 4,6 MB Bepul yuklash

52 sahifa

FaylHub.uz

Telegram orqali yuklab olish

Hajm 4,6 MB

Fayl turi PDF

Sahifalar 52

Yangilangan Dek 2025

Sahifa ko'rinishi (5 sahifa)

Pastga aylantiring 👇

1 / 52

ix-xii asrlar mavzu. ix-xii asrlarda o‘zbek davlatchiligi: ijtimoiy-iqtisodiy hayot. toshkent shahridagi yodju texnika instituti ma`ruzachi: t.f.b.f.d.(phd).dots., a.xudayorov reja: 1. ix-xii asrlarda o‘zbek davlatchiligini shakllanishi. 2. ix-xii asrlarda ijtimoiy-iqtisodiy hayot. ix-xii асрларда ўзбек давлатчилиги. тоҳирийлар (ix аср) сомонийлар (ix-xi аср бошлари) қорахонийлар (x-xii асрлар) ғазнавийлар (x-xi асрлар) хоразмшоҳлар (1097-1231) (x-аср охири xii аср бошлари) салжуқийлар (x-xii асрлар) араблар амударѐдан (жайхун) шимолда жойлашган ерларга «мовароуннаҳр» яъни, "дарѐнинг нариги томонидаги ерлар" деб ном беришади. ҳозирги афғонистоннинг шимоли, эроннинг шимоли-шарқий қисми ҳамда жанубий туркманистондан то амударѐгача бўлган ҳудудлар эса хуросон (форс. — кун чиқиш,шарқ))деб юритилган. аввал бошда хуросоннинг марказий шаҳри марв кейинчалик ҳирот шаҳри бўлган. xorun ar-rashid (786-809) shahzoda amin shahzoda ma’mun xalifa xorun ar-rashid vafotidan so'ng taxtni egallash uchun o'g'illari - amin va ma’mun o'rtasida kurash boshlandi. bir necha yilga cho'zilgan bu mojaro nafaqat xalifalik markazini tang ahvolga solib qolmasdan, balki tobe bo'lgan hududlardagi voqealar rivojiga ham sezilarli ta‘sir ko'rsatdi. ma‘mun qo'shin tuzib, …

2 / 52

lgan. buning boisi shuki, ikkala o'lkaning noiblik markazi xurosonning nishopur shahri edi. marv nishopur tohir ibn husayn o'z davlatining mustaqilligini tiklash maqsadida 822-yilda xalifa nomini xutba namozidan chiqarib tashlashga amr qiladi. biroq tez orada uning sirli o'limi bu borada katta ishlar qilinishiga imkon bermaydi. хутба (араб. — тарғибот, нутқ) — жума намози олдидан ва ҳайит намозидан кейин хатиб (масжид имоми)нинг ваъзхонлиги, диний панднасиҳат. ўрта асрларда хутбанинг мухим сиѐсий аҳамияти бўлган. намозхонлар мамлакат ҳукмдори исмини айтиб, унинг ҳақига дуо қилишлари лозим эди. ix асрнинг 2-ярмидан айрим ҳукмдорлар хутбада ўз исмларини халифа исмидан кейин қўшиб айтилиши учун ҳаракат қилишган. хутбада ҳукмдор исмининг ѐдга олиниши ҳукмдорнинг мустақил эканлигининг асосий ташқи белгиларидан бири ҳисобланган. tohiriylar davlatining islohatlari suv resurslaridan foydalanishni yaxshilash, suv inshootlari barpo etish. fuqarolardan olinadigan soliqlarni mo'tadillashtirish poytaxt marvdan nishopurga ko'chiriladi. ibn tohir ―dehqonlarni ranjitmaslik‖, buningsiz xazinaga soliq tushmasligini qayd etgan. biroq tohiriy hukmdorlar amalda yirik mulkdorlar, savdogarlarni himoya qildi. 844- yilda …

3 / 52

kibiga kirgan buxoro ham somoniylarga o'tadi. nasr ukasi ismoilni buxoroga noib etib tayinlaydi (874) va somoniylar movarounnahrning barcha hududlariga yoyiladi. ismoil ix asrda ahmad va o'g'li nasr movarounnahrni birlashtirdi. nasr davrida movarounnahr mavqeyi kuchaydi. poytaxt samarqand edi. ko'p o'tmay, ismoil o'z hokimiyatini kuchaytirib olgach, o'zining vassallik mavqeyini tan olmay, nasr hokimiyati xazinasiga to'laydigan yillik daromad miqdorini keskin kamaytiradi. buning natijasida aka-ukalar o'rtasida uzoq muddatli kurash boshlanadi. oqibatda 888- yilda ular o'rtasida urush kelib chiqib, unda ismoil g'olib bo'ladi va hokimiyatni o'z qo'liga oladi. akasi nasr vafotidan so'ng (892), ismoil movarounnahrning yagona hukmdoriga aylanadi. shu tariqa, vatanimizda davlat mustaqilligi qayta tiklanadi va yuksalib boradi. buxoro – davlat poytaxti bo'lib qoladi. ismoilning 893- yilda sharqdagi dashtlik qabilalarga qarshi olib borgan muvaffaqiyatli yurishi, tarozni egallab, o'lja va asirlar bilan qaytishi ham somoniylar qudrati yuksakligidan yaqqol dalolat beradi. bundan cho`chigan bag'dod xalifasi mu’tazid (892-902) xurosondagi safforiylar hukmdori amir ibn laysga (879-900) xuroson bilan birga …

4 / 52

ik devoni pochta aloqalari xizmati bozor, savo-sotiq ishlari davlat mulklari devoni vaqf devoni shaharlarda hunarmandchilik korxonalari, karvonsaroy, bozorlar doimiy ishlab turgan. shahar maqomiga ega bo'lish uchun kamida 32 xil kasb- hunar turlari faoliyat yuritishi kerar edi. qishloqda mahsuloilaridan ishlov berish yo'li bilan har xil matolar ishlab chiqara boshladi. zandana qishlog'ida sifatli, tilla rang «zandanachi» deb atalgan bo'z to'qish, samarqanddagi vador qishlog'ida chiroyli, yumshoq, pishiq «vodoriy» deb nomlangan matolar tayyorlangan. bu yerdagi to'qilgan matodan mamlakatning oliy amaldorlari ham kiyim tiktirishda foydalanganlar. metall ishlash, nodir metallardan, chunonchi, oltin, kumush, mis va boshqa ma‘danlardan qimmatli, bezakli buyumlar, asbob-anjomlar tayyorlash shaharlarda keng rivojlangan. uch joyda (buxoro, samarqand, farg'ona) kumush pullar zarb etilgan. mulki sultoniy mulk yerlari (xususiy yerlar) mulki xos (ruhoniy, sayyid) vaqf yerlari jamoa yerlari iqto yerlari yettisuv, sharqiy turkistonda ix asr ii- yarmida turkiy qavmlar, elatlarning birikuvi natijasida qoraxoniylar davlati tashkil topdi. mazkur davlatga asos solgan shaxs abdulkarim sotuq bug‘roxon (859-955) yag'molar …

5 / 52

devoni mustavfiy • devoni barid • devoni amid • devoni ushrot • devoni vaqf • voley bek • ulug` hojib • munshiy • bitikchi • qushchi • oshchi •og`ichi • tavochi 1001-йилда, султон маҳмуд қорахонийлар хони наср билан шартнома тузиб, амударѐни икки ўртадаги чегара қилиб белгилади. сомонийлар давлати ўрнида икки улкан давлат ташкил топди: • биринчиси-қошғардан амударѐгача чўзилган шарқий туркистоннинг бир қисмида, еттисув, шош, фарғонанинг қадимги ҳудудларини ўз ичига олган қорахонийлар давлати • иккинчиси-шимолий ҳиндистон сарҳадларидан каспий денгизининг жанубий қирғоқларигача чўзилган ҳамда ҳозирги афғонистон ва шимолий- шарқий эронни ўз ичига олган ғазнавийлар давлати эди 28 29 ғазнавийлар давлати энг кучайган даври амир сабуқтегин, айниқса султон маҳмуд ғазнавий ҳукмронлиги йилларига тўғри келади. xi аср бошларида мусулмон шарқининг энг қудратли давлатларидан бирига айланган хуросон шим. хиндистон ҳамда қисман мовароуннаҳр ва хоразмда ғазнавийлар сулоласи бошқарган туркий давлат. сабуқтегин асос солган. давлат номи салнатнинг пойтахти ғазна шаҳри номидан олинган ғазна, ғазни — афғонистоннинг жан.- …

Ko'proq o'qimoqchimisiz?

Barcha 52 sahifani Telegram orqali bepul yuklab oling.

To'liq faylni yuklab olish

"ix-xii asrlarda o‘zbek davlatchiligi: ijtimoiy-iqtisodiy hayot" haqida

ix-xii asrlar mavzu. ix-xii asrlarda o‘zbek davlatchiligi: ijtimoiy-iqtisodiy hayot. toshkent shahridagi yodju texnika instituti ma`ruzachi: t.f.b.f.d.(phd).dots., a.xudayorov reja: 1. ix-xii asrlarda o‘zbek davlatchiligini shakllanishi. 2. ix-xii asrlarda ijtimoiy-iqtisodiy hayot. ix-xii асрларда ўзбек давлатчилиги. тоҳирийлар (ix аср) сомонийлар (ix-xi аср бошлари) қорахонийлар (x-xii асрлар) ғазнавийлар (x-xi асрлар) хоразмшоҳлар (1097-1231) (x-аср охири xii аср бошлари) салжуқийлар (x-xii асрлар) араблар амударѐдан (жайхун) шимолда жойлашган ерларга «мовароуннаҳр» яъни, "дарѐнинг нариги томонидаги ерлар" деб ном беришади. ҳозирги афғонистоннинг шимоли, эроннинг шимоли-шарқий қисми ҳамда жанубий туркманистондан то амударѐгача бўлган ҳудудлар эса хуросон (форс. — кун чиқиш,шарқ))деб юрит...

Bu fayl PDF formatida 52 sahifadan iborat (4,6 MB). "ix-xii asrlarda o‘zbek davlatchiligi: ijtimoiy-iqtisodiy hayot"ni yuklab olish uchun chap tomondagi Telegram tugmasini bosing.

Teglar: ix-xii asrlarda o‘zbek davlatch… PDF 52 sahifa Bepul yuklash Telegram