иссиқликдан фойдаланишнинг энергетик ва экологик муаммолари

PDF 8 pages 515.9 KB Free download

8 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 515.9 KB

File type PDF

Pages 8

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 8

11-мавзу: иссиқликдан фойдаланишнинг энергетик ва экологик муаммолари. кўриладиган масалалар: 1. ёқилғиларнинг турлари. 2. ёқилғиларнинг таркиби. 3. моддий ва иссиқлик баланси таянч сўз ва иборалар. қаттиқ ёнилғилар, суюқ ёнилғилар, газсимон ёнилғилар, ёниш иссиқлиги, шартли ёнилғи, ҳавонинг ортиқчалик коэффициенти, самарадорлигини ошириш йўллари, иккиламчи энергия ресурслари, қуёш энергияси, геотермал энергияси, биомассадан энергия олиш. 1. ёқилғиларнинг турлари асосий таркибий қисми углероддан иборат ёнувчи модда ёқилғи дейилади. кимевий реакциянинг жадал бориши натижасида ёқилғи ўзидан иссиқлик чиқаради. ёқилғига қуйидаги талаблар қўйилади: ёниш вақтида кўп миқдорда иссиқлик чиқариш: ёниш махсулотларида табиатга зарар етказадиган моддалар миқдорининг кам бўлиши: тез ва тўла ёниши: қазиб олиш арзон бўлиши ва қайта ишлаш хамда транспортда бир жойдан иккинчи жойга кўчиришнинг осон бўлиши. ёқилғи қазиб олиниши ёки тайёрланишига кўра табий ва сунoий бўлади. табиатда ишлатишга тайёр холда мавжуд бўлган ёқилғилар табий ёқилғилар дейилади. қазиб олинадиган тошкумир, ёнувчи сланецлар, торф нефт, газ, ўтин, қишлоқ хўжалиги ишлаб чиқариши чиқиндилари табиий ёқилғи хисобланади. табиатдаги ёқилғиларни ёки …

2 / 8

оддалардан иборат бўлади. органик моддаларга углерод (с), водород (н2), кислород (о2), азот (n2) ва олтингугурт (s) киради. бу кимевий элементлар ва улар бирламчиларининг миқдори турли хил ёқилғида турлича бўлади. масалан, нефтp ва унинг махсулотлари таркиби асосан углерод ва водороддан ташкил топган. ёқилғининг агрегат холатидан катoий назар, унинг таркибидаги углерод ва водород асосий бўлиб, суюқ ёқилғида уларнинг миқдори 85 – 87%, қаттиқ ёқилғида эса 50 – 90% ни ташкил этади. кислород элементининг миқдори қаттиқ ёқилғида 6,5% гача, суюқ ёқилғида эса 25% гача етади. газдаги водород ва углероднинг умумий миқдори 0,3, дан 95% гача. с ва н2 бирикма холида, яoни метан (сн4) гази кўринишида кўпроқ учрайди. ёқилғининг табиатда хосил бўлиш даврида унинг таркибий қисмидаги кимевий элементлар миқдори хам ўзгариб боради. айрим кимевий элементлар миқдори камайса, айримлариники ортади. масалан, антрацит таркибида 93% углерод бўлса, ёғочда 49% ни ташкил этади. 2. ёқилғиларнинг таркиби ёқилғининг таркибий қисми фоиз(%) ларда ифодаланади, яoни унинг иш, қуруқ, енувчи, …

3 / 8

либ, унинг асосий характеристикаси хисобланади. турли хил ёқилғиларда ёнувчи масса миқдори хар хил бўлади. шунинг учун хам уларнинг иссиқлик бериш хусусияти турличадир. ёнувчи масса таркибига кирган кимевий элементлар реакцияга киришда (ёнишда) ажралиб чиқадиган иссиқлик миқдори хамма элемент учун бир хил эмас. 1кг углерод тўла ёнганда со2 хосил бўлади ва 32,8 мж иссиқлик миқдори ажралади. 1кг водород енганда 12,56.104 кж иссиқлик ажралади ва х.к. ёниш жараёнинг тўлалигини таъминлаш ёниш камерасига узатиладиган атмосфера хавосининг миқдорига боғлиқ. хавонинг кўп ёки камлигига қараб кимевий реакция вақтида турли - туман захарли ва захарсиз кимевий бирикмалар ҳосил бўлади. масалан, хаво етарли бўлмаганда углерод кислород билан тўла реакцияга кириша олмаганлигидан захарли углерод оксиди со ҳосил бўлади. ёқилғидаги олтингугуртнинг реакцияга киришдан эса сулpфид ангидириди sо2 ҳосил бўлади. у ёқилғи таркибидаги намликдан вужудга келган сув буғи билан бирикиб сулpфат кислотаси h2sо3 га айланади. суюқ ёқилғи асосан нефтни 300 – 37000с қиздиришдан ҳосил бўлган буғни хар ҳил функцияларга ажратиш ва …

4 / 8

ридан фарқлаш мақсадида, ёқилғининг ёниш иссиқлиги тушунчаси киритилган. иш ёқилғисининг бирлик масаси тўла ёнганда ажралган иссиқлик миқдори ёниш иссиқлиги дейилади. ёниш иссиқлигининг ўлчови кж/кг ёки кж/м3. ёқилғини ёнишда ажраладиган иссиқлик миқдори юқори ва куйи бўлади. иш ёқилғисининг бирлик массаси тўлиқ ёнганда, унинг таркибидаги намликнинг буғланишига сарф бўлган иссиқлик миқдори ҳисобга олинмайдиган ёниш жараёнида, ажралиб чиққан иссиқлик миқдори юқори иссиқлик ажралиши дейилади. ёқилғининг бирлик массаси ёнганда унинг таркибидаги намлик ҳамда водороднинг кислород билан реакцияга кириши жараёнида хосил бўлган намлик хисобга олинган холатда ажралган иссиқлик миқдори қуйи иссиқлик ажралиш дейилади. шунинг учун бу исроф эътиборга олинганда ҳисоблар тўғри бўлади. масалан, 1 кг водород кислород билан реакцияга киришиш жараёнида 9 кг сувини буғлатиш учун 24*102 кж иссиқлик миқдори сарфлаш керак, 1 кг буғ суюқликка айланиш жараёнида атрофга 2,5 мж (t=200с) иссиқлик чиқаради. демак qтю билан qию орасидаги боғланишни қуйидагича ифодалаш мумкин: qию = qик + 25 (9ни +wn). (11.4) қаттиқ ёқилғиларнинг ёниш иссиқлиги …

5 / 8

) га тенг бўлган ёқилғи қабул қилинган. шартли ёқилғи асосида бошқа ёқилғиларда иқтисодий жихатдан фойдаланиш мақсадга мувофиқлиги ва улар сарфи аниқланади. ёқилғи кгкжqu k /,10 4 ёқилғи кгкжqu k /,10 4 ёғоч 1,05-1,47 нефт 4,30-4,60 торф 0,84-1,05 мазут 4,0-4,55 қўнғир кўмир 0,63-1,09 керосин 4,40-4,60 тошкўмир 2,1-3,0 бензин 4,40-4,70 антрацит 2,70-3,10 табиий газ 2,70-3,80 енувчи сланецлар 0,73-1,50 нефтнинг хамроқ газлари 4,20-7,10 писта кўмир 3,0-3,40 кокс гази 1,50-2,10 ярим кокс 2,50-3,10 домна гази 0,36-0,41 кокс 2,80-3,10 генератор гази 0,41-0,71 сув гази 1,05-1,17 ёқилғининг ёниш учун албатта атмосфера хавоси зарур бўлади. унинг миқдори кўп ёки кам бўлишига қараб кимевий реакция (ёниш) жадал ёки суст бўлади. ўз навбатида, ёниш махсулоти таркибидаги захарли газларнинг миқдори хам кенг ораликда бўлади. маoлумки, ёқилғи таркибидаги с, р реакцияга киришиб, охири со2, н2о ва sо2 хосил бўлиши билан тугайди c + о2 = cо2; h2 + 0,5 о2 = h2о s + о2 = sо2. (11.6) 12 кг с …

Want to read more?

Download all 8 pages for free via Telegram.

Download full file

About "иссиқликдан фойдаланишнинг энергетик ва экологик муаммолари"

11-мавзу: иссиқликдан фойдаланишнинг энергетик ва экологик муаммолари. кўриладиган масалалар: 1. ёқилғиларнинг турлари. 2. ёқилғиларнинг таркиби. 3. моддий ва иссиқлик баланси таянч сўз ва иборалар. қаттиқ ёнилғилар, суюқ ёнилғилар, газсимон ёнилғилар, ёниш иссиқлиги, шартли ёнилғи, ҳавонинг ортиқчалик коэффициенти, самарадорлигини ошириш йўллари, иккиламчи энергия ресурслари, қуёш энергияси, геотермал энергияси, биомассадан энергия олиш. 1. ёқилғиларнинг турлари асосий таркибий қисми углероддан иборат ёнувчи модда ёқилғи дейилади. кимевий реакциянинг жадал бориши натижасида ёқилғи ўзидан иссиқлик чиқаради. ёқилғига қуйидаги талаблар қўйилади: ёниш вақтида кўп миқдорда иссиқлик чиқариш: ёниш махсулотларида табиатга зарар етказадиган моддалар миқдорининг кам бўлиши: тез ва тўла ёниши: қазиб...

This file contains 8 pages in PDF format (515.9 KB). To download "иссиқликдан фойдаланишнинг энергетик ва экологик муаммолари", click the Telegram button on the left.

Tags: иссиқликдан фойдаланишнинг энер… PDF 8 pages Free download Telegram