mehnat munosabatlari va mehnat resurslaridan foydalanish ko‘rsatkichlari

DOCX 28 pages 542.8 KB Free download

28 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 542.8 KB

File type DOCX

Pages 28

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 28

13-mavzu. ishlab chiqarish omillari bozori. reja: 13.1. mehnat munosabatlari va mehnat resurslaridan foydalanish ko‘rsatkichlari. 13.2. taklif chizig`i yotiqligi. 13.3. investitsiyani hisoblashdagi diskontirlangan qiymat. tаyanch so‘z va iboralar: ishlab chiqarish omillari, ishlab chiqarish funksiyasi, ishchi kuchining chekli mahsuloti, chekli mahsulotning pasayishi, chekli mahsulot qiymati, kapital, minimal ish haqi, iqtisodiy renta, iqtisodiy foyda, kapitalga daromad, real foiz stavkasi. 13.1. mehnat munosabatlari va mehnat resurslaridan foydalanish ko‘rsatkichlari. ishlab chiqarish omillari bozori deganda mehnat, xom ashyo, kapital, yer va boshqa ishlab chiqarish resurslari bozori tushuniladi. resurslar bozoridagi talab va taklif iste’mol tovarlari bozori ta’sirida shakllanadi. shuning uchun ham resurslarga bo‘lgan talab hosila talab bo‘lib, firmaning ishlab chiqarish hajmi va uning harajatlariga bog`liq. ishchi kuchiga bo‘lgan talabni alohida firma uchun qaraymiz. bozor (tarmoq) talabini aniqlash uchun tarmoqqa qarashli firmalar talablari yig`ib chiqiladi. qo‘shimcha yollangan bitta ishchi kuchidan olinadigan qo‘shimcha daromad mehnatning chekli daromadliligi deyiladi va u orqali belgilanadi. mehnatning chekli daromadliligi ning iqtisodiy ma’nosi shundan …

2 / 28

romadliligi quyidagicha aniqlanadi: (2) chekli daromadning kamayish qonuniga ko‘ra, mehnatning chekli mahsuloti ish vaqti uzayishi bilan kamayib boradi. demak, chizig`i narx o‘zgarmasa ham pastga qarab yo‘nalgan bo‘ladi (1-rasm). harajat i ii t 1-rasm. chekli mehnat daromadliligi grafigi. i chiziq raqobatlashgan iste’mol bozoridagi firmaning chizig`i (bu yerda firma monopol hokimiyatga ega emas). ii chiziq iste’mol bozorida monopol hokimiyatga ega bo‘lgan firmaning chizig`i. monopol hokimiyatga ega bo‘lgan firma ko‘proq mahsulot sotish uchun tovar narxini tushirishi mumkin. natijada bo‘ladi va ishlab chiqarish hajmi oshishi bilan kamayib boradi. demak, va chiziqlari pastga yotiq bo‘lgani uchun chizig`i pastga tomon yotiq bo‘ladi. agar biz monopol hokimiyatga ega bo‘lgan firmaning mehnatning chekli daromadliligini monopol bo‘lmagan firmaning mehnatning chekli daromadliligi bilan solishtirsak , bu yerda - monopol hokimiyatga ega bo‘lgan firmaning mehnati chekli daromadliligi; - monopol hokimiyatga ega bo‘lmagan raqobatlashuvchi firmaning mehnati chekli daromadliligi. bundan kelib chiqadiki, har qanday ish haqida iste’mol bozorida monopol hokimiyatga ega bo‘lgan firma, …

3 / 28

taklif ishchilar tomonidan bo‘ladi. mehnat bozori raqobatlashgan bo‘lgani uchun mehnat narxi bozor tomonidan shakllanadi va unga bozor sub’ektlari ta’sir qila olmaydi (raqobatlashgan iste’mol bozoridagi kabi). bu barcha ishchilar qaysi firmada ishlashidan qat’iy nazar, bir xil ish haqi oladi va firmalar bu narxni oldindan berilgan narx sifatida qabul qiladilar. shuning uchun ham alohida firma uchun mehnat resurslari taklif chizig`i gorizontal, ya’ni u absolyut elastik. 2-rasmda raqobatlashgan mehnat bozoridagi muvozanat nuqta e nuqta bilan ifodalanadi. muvozanat ish haqi bo‘lganda foydani maksimallashtiradigan mehnat resurslari miqdori ga teng bo‘ladi. ishchi chekli unumdorlik nazariyasiga ko‘ra, mehnatning to‘liq mahsulotini oladi. shuning uchun firmaning mehnat uchun chekli harajati ish haqiga teng. , bu yerda - firmaning mehnatga bo‘lgan chekli harajati. raqobatlashgan mehnat bozorida har bir ishchining ish haqi ga teng bo‘lgani uchun, firmaning ishchilarga beradigan umumiy ish haqi harajatlari to‘rtburchak yuziga to‘g`ri keladi (2-rasm). ish haqining o‘zgarishi ishchi kuchiga bo‘lgan talabni o‘zgartiradi. agar ish haqi dan gacha …

4 / 28

n aniqlanadi (4-rasm).stl=(mrc)i w e dtl=(mrp)i we le l 4-rasm. tarmoq mehnat bozori. umumiy taklif takliflar yig`indisidan iboratdir. bu yerda-ishchi uchun sarflanadigan qo‘shimcha harajat, ya’ni, ish haqi. mehnat qilish va dam olish o‘rtasidagi bog`liqlik. har bir ishchi oldidagi masala, qancha ishlab, qancha dam olish muammosidir. agar sutkada 24 soat bo‘ladigan bo‘lsa, ishchi 24 soat ishlasa, uso‘mga teng bo‘lgan maksimal daromad olishi mumkin (5-rasm). r t м n 0 24 5-rasm. ish vaqti va dam olish o‘rtasidagi bog`liqlik. agar u ishlamasa, uning maksimal dam olishi bir sutkaga, ya’ni, 24 soatga teng bo‘ladi. ishchining "daromad va bo‘sh vaqti" byudjet chizig`ini chizig`i orqali ifodalash mumkin. ma’lumki, ishchi har doim sutkasiga 24 soat ishlayvermaydi. tabiiyki, ishchining ish vaqti chegaralangan bo‘ladi, u ma’lum vaqt dam olib, o‘zining ishlash qobiliyatini tiklash kerak bo‘ladi. bundan tashqari, dam olish uning ma’naviy o‘sishini ta’minlaydi. demak, ishchi ma’lum vaqt ishlab, ma’lum miqdorda naf olsa (daromad olsa), u ma’lum vaqt dam …

5 / 28

ng bo‘lsa, uning umumiy daromadi quyidagicha topiladi: . (8) u holda byudjet chizig`i yotiqligi ish haqiga teng bo‘ladi. . (9) ishchi naflik funksiyasini maksimallashtiradi, agar bo‘sh vaqt bilan daromadni chekli almashtirish normasi ish haqi ga teng bo‘lsa, . faraz qilaylik, ish haqi stavkasi dan ga oshdi. byudjet chizig`i holatidan holatga siljiydi (7-rasm). m w m1 e1 a r1 u 1 e0 r0 e2 r2 u2 t2 t1 t0 b n 7-rasm. o‘rnini bosish va daromad samarasi, 0t0, 0t1, 0t2 lar bo‘sh vaqt, t0n, t1n va t1n lar ish vaqti. agar biz byudjet chizig`iga parallel bo‘lgan va befarqlik chizig`i bilan kesishadigan byudjet chizig`ini o‘tkazsak, daromad va o‘rnini bosish samarasini aniqlashimiz mumkin. o‘rnini bosish samarasi bo‘sh vaqtning qisqarishi va ish vaqtining ortishi natijasida daromadning o‘sishi bilan ifodalanadi, ya’ni, ma’lum miqdordagi bo‘sh vaqt ish vaqti bilan almashtiriladi. 7-rasmda bu dan ga siljishini ifodalaydi, ya’ni, ish vaqti dan gacha oshadi. lekin, daromadning ortishi bilan …

Want to read more?

Download all 28 pages for free via Telegram.

Download full file

About "mehnat munosabatlari va mehnat resurslaridan foydalanish ko‘rsatkichlari"

13-mavzu. ishlab chiqarish omillari bozori. reja: 13.1. mehnat munosabatlari va mehnat resurslaridan foydalanish ko‘rsatkichlari. 13.2. taklif chizig`i yotiqligi. 13.3. investitsiyani hisoblashdagi diskontirlangan qiymat. tаyanch so‘z va iboralar: ishlab chiqarish omillari, ishlab chiqarish funksiyasi, ishchi kuchining chekli mahsuloti, chekli mahsulotning pasayishi, chekli mahsulot qiymati, kapital, minimal ish haqi, iqtisodiy renta, iqtisodiy foyda, kapitalga daromad, real foiz stavkasi. 13.1. mehnat munosabatlari va mehnat resurslaridan foydalanish ko‘rsatkichlari. ishlab chiqarish omillari bozori deganda mehnat, xom ashyo, kapital, yer va boshqa ishlab chiqarish resurslari bozori tushuniladi. resurslar bozoridagi talab va taklif iste’mol tovarlari bozori ta’sirida shakllanadi. shuning ...

This file contains 28 pages in DOCX format (542.8 KB). To download "mehnat munosabatlari va mehnat resurslaridan foydalanish ko‘rsatkichlari", click the Telegram button on the left.

Tags: mehnat munosabatlari va mehnat … DOCX 28 pages Free download Telegram