fermalar

PDF 8 pages 315.7 KB Free download

8 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 315.7 KB

File type PDF

Pages 8

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 8

fermalar; tugunni kesish usuli; ritter usuli. bir-biri bilan sharnirlar yordamida tutashtirilgan bir qancha sterjenlardan geometrik o‘zgarmas qilib hosil qilingan qurilmalar fermalar deyiladi. bu qurilmalar ishlatilgan inshootlarning og‘irligi ancha kam bo‘ladi, materiallar kam ishlatiladi, ular ko‘priksimon inshootlarda, qurilishda, ko‘tarish kranlarida va samolyotlarda ko‘p ishlatiladi. agar ferma sterjenlarining o‘qlari va ularga ta’sir qilayotgan kuchlar bir tekislikda joylashgan bo‘lsa, ferma tekis fermadeyiladn. ikkita yoki undan ko‘proq sterjenlarni bir-biriga tutashtirgan joylari (sharnir) tugunlar deb ataladi. biz bu bobda faqat tekis fermalarni hisoblashni o‘rganamiz, shu bilan birga quyidagi shartlar bajariladi deb hisoblaymiz: 1. fermannng barcha sterenlari to‘g‘ri. 2. sharnirlarda ishqalanish yo‘q. 3. kuchlar faqat tugunlarga qo‘yilgan. 4. ferma sterjenlarining og‘irliklari ularga ta’sir etayotgan kuchlarga nisbatan juda kichik bo‘lib, ularning ta’siri hisobga olinmaydi. yuqoridagi shartlar bajarilgan holda, fermaning sterjenlari faqat cho‘ziladi yoki siqiladi. ba’zi hollarda, fermaning sterjenlari bo‘ylab tarqalgan yuklar ham uchrab turadi (shamolning bosimi, qorning og‘irligiva hokazo). odatda bunday yuklar tugunlarga qo‘yilgan yuklarga (kuchlarga) nisbatan …

2 / 8

da m ta tugun bo‘lsa, ulardan birinchisi uchtasini hosil qilish uchun uchta sterjen, qolgan ( 3−m ) tugunni hosil qilish uchun esa 2 ( 3−m ) sterjen kerak bo‘ladi. demak, m tutunli fermani hosil qilish zarur bo‘lgan sterjenlarning umumiy soni )3(23 −+= nn yoki 32 −= mn . (10.6) bo‘ladi. demak, ferma yuklar ta’siridan o‘zining shaklini o‘zgartirmasligi uchun (10.6) shart bajarilishi kerak ekan, bu erda m tugunlar va n sterjenlar soni. agar 32 − mn bo‘lsa, ferma o‘zgaruvchan bo‘ladi. agar 32 − mn bo‘lsa, ferma statik aniqmas bo‘ladi (bunday masalalarni echish 10.7-§ da berilgan). • • • • • • • i ii iv iii v 1 2 3 4 5 7 6 b a     2f  1f  bn  ayn  axn  а а а 10.7-chizma. berilgan fermani hisoblash uchun, uning tayanib turgan nuqtalaridagi reaksiya kuchlarini miqdori va yo‘nalishlarini aniqlash, hamda uning barcha …

3 / 8

adi. shu tugunlar orqali tasir qilayotgan 1p  va  1p  kuchlar ta’siridan sterjening tugunlarga ko‘rsatgan reaksiyalari tugundan sterjen ichiga qarab yo‘nalgan bo‘lsa, sterjen cho‘zilgan bo‘ladi (10.7-chizma, a). • • 1р   1р   1s  1s  • 2s   2s  2р   2р  )а )b 10.7-chizma. agar 2p  va  2p  kuchlar ta’siridan sterjenning tugunlarga ko‘rsatgan reaksiyalari tugundan sterjen ichiga emas tashqariga qarab yo‘nalgan bo‘lsa, bu sterjen siqilgan bo‘ladi (10.7-chizma, a). shuningdek, har bir sterjenning o‘zi tutashtirilgan tugunlariga qo‘yilgan reaksiyalari (10.7-chizma) miqdor jihatdan o‘zaro teng va qarama-qarshi yo‘nalgan bo‘ladi. misol tariqasida, chizmada ko‘rsatilgan. (10.7- chizma, a,b). fermannng sterjenlaridagi zo‘riqishlarni tugun kesish usuli bilan topamiz(10.8-chizma, a). avval reaksiya kuchlarini aniqlaymiz. tasir qiluvchi p  kuch vertikal chiziq bo‘ylab yo‘nalgan va shuning uchun ;0=ax muvozanat tenglamalariga ko‘ra 0= ky ; 0=−+  pry ; 0)( = ka fm  ; 02 …

4 / 8

n muvozanatda deb qaraymiz. zo‘riqishlarni ikki yo‘l bilan topish mumkin: • • • i ii iii 1 2 3 4 b a  ax   а а 5 ay br ay  1s  2s   0 а 1s  3s  4s  l d k 5s  4=р 4s  br  с к е )а )b )v )g b 10.8-chizma. a) geometrij muvozanat shartini bajarish, ya’ni kuch ko‘p burchagini qurish, b) muvozanat tenglamalarini tuzish va ularni ishlash; keyingi tugunlar ham shunday yo‘llar bilan echiladi. geometrik yo‘l bilan 1s va 2s zo‘riqishlarni topamiz, buning uchun kerakli masshtab tanlab, masalan 1 kg kuchni 1 sm uzunlikda chizib (1:1), ixtiyoriy 0 nuqtadan (10.8-chizma, b) a -kuchni o‘tkazamiz (miqdori masshtabga mos bo‘lishi kerak), uni aa =0 deb belgilaymiz. bu vektorning 0 va a nuqtalaridan 1 va 2 sterjenlarga parallel chiziqlar o‘tkazamiz, bu chiziqlar albatta birorta b nuqtada kesishadi va …

5 / 8

va unga teskari yo‘nalgan bo‘lib uni ( )1 * 1 * 1 sss =  deb belgilaymiz. ixtiyoriy l nuqtadan (10.8-chizma, v) lds = * 1 kuchni o‘tkazamiz, uning l va d nuqtalaridan 3 va 4 sterjenlarga parallel chiziqlarni o‘tkazamiz, bu chiziqlar albatta birorta k nuqtada kesishadi va yopiq uchburchak hosil bo‘ladi. 3 va 4 sterjenlarning reaksiyalari shu uchburchakning mos tomonlari bo‘ylab yo‘nalgan va ularning miqdorlari (birinchi ab0 uchburchakdagi kabi) shu uchburchakning mos tomonlarining uzunligiga teng bo‘ladi, ya’ni dks =3 va kls =4 , 3 va 4 sterjen reaksiyalarinig yo‘nalishi 2s  kuchga qarab i tugundagidek aniqlanadi, ya’ni 3 sterjen cho‘zilayapti va 4 sterjen esa siqilayotgan ekan. navbatdagi iii tugunni fikran kesib olamiz, bu tugun ma’lum kuchlar br  va 4 * 4 ss  = hamda topilishi kerak bo‘lgan 5s sterjenning reaksiya kuchlari tasirida muvozanatda bo‘ladi. ixtiyoriy 3 nuqtadan ces =4 kuchni uning uchidan esa, kuchni o‘tkazamiz. с va …

Want to read more?

Download all 8 pages for free via Telegram.

Download full file

About "fermalar"

fermalar; tugunni kesish usuli; ritter usuli. bir-biri bilan sharnirlar yordamida tutashtirilgan bir qancha sterjenlardan geometrik o‘zgarmas qilib hosil qilingan qurilmalar fermalar deyiladi. bu qurilmalar ishlatilgan inshootlarning og‘irligi ancha kam bo‘ladi, materiallar kam ishlatiladi, ular ko‘priksimon inshootlarda, qurilishda, ko‘tarish kranlarida va samolyotlarda ko‘p ishlatiladi. agar ferma sterjenlarining o‘qlari va ularga ta’sir qilayotgan kuchlar bir tekislikda joylashgan bo‘lsa, ferma tekis fermadeyiladn. ikkita yoki undan ko‘proq sterjenlarni bir-biriga tutashtirgan joylari (sharnir) tugunlar deb ataladi. biz bu bobda faqat tekis fermalarni hisoblashni o‘rganamiz, shu bilan birga quyidagi shartlar bajariladi deb hisoblaymiz: 1. fermannng barcha sterenlari to‘g‘ri. 2. sharnirl...

This file contains 8 pages in PDF format (315.7 KB). To download "fermalar", click the Telegram button on the left.

Tags: fermalar PDF 8 pages Free download Telegram