islom dini tarixi va mohiyati

PDF 18 pages 422.0 KB Free download

18 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 422.0 KB

File type PDF

Pages 18

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 18

5-mavzu. islom dini tarixi va mohiyati. reja: 1. islom dinining paydo bo‘lishidagi ijtimoiy, iqtisodiy, siyosiy va madaniy sharoitlar. 2. islomgacha bo’lgan diniy e’tiqod va tasavvurlar. 3. xaniflar harakati. 4. payg‘ambarlik va vahiyning talqini. 5. islom dini muqaddas manbalari. tafsir ilmi. islom dini ta’limoti. tayanch so’z va iboralar: islom, qur’oni karim, aqida, islomgacha bo’lgan diniy e’tiqodlar, xaniflar harakati, hadis, fiqh, tafsir ilmi, islom dini muqaddas manbalari, v-vi asrlar, chorvachilik, arabiston yarimoroli, yaman. 1-reja bayoni. islom dinining paydo bo‘lishidagi ijtimoiy, iqtisodiy, siyosiy va madaniy sharoitlar. v-vi asrlarda, xatto vii asr boshlarida arab qabilalari o‘rtasidagi mavjud ijtimoiy- iqtisodiy taraqqiyot darajasi bir xil emas edi. arabiston yarimorolining iqlim sharoiti noqulay qumli sahrolar va tog‘lardan iborat bo‘lib, ko‘chmanchi aholisi chorvachilik bilan shug‘ullanar edi. yarimorolning nisbatan yaxshi iqlim sharoitiga ega bo‘lgan qismida joylashgan yaman qadimdan rivojlangan qishloq xo‘jalik va madaniyat markazlaridan biri bo‘lgan. ammo yarimorolning shimoliy qismida joylashgan shaharlarda ko‘chmanchi – chorvachilik bilan shug‘ullanib, hayot kechirayotgan …

2 / 18

rafasida turli arab qabilalarining ijtimoiy-iqtisodiy taraqqiyot darajasi bir xil bo‘lmay, qiyin ahvolda hayot kechirayotgan qabilalar ko‘pchilikni tashkil etar edi. qadimiy taraqqiyot markazi bo‘lgan yamanda rivojlangan quldorlik tuzumi hukmron bo‘lib, yarimorolning shimoliy qismida joylashgan vizantiya hamda eron kabi qadimiy imperiyalar ta’siri ostida bo‘lgan hududlar savdo munosabatlari endigina rivojlana boshlagan, sahrolarda ko‘chmanchi chorvachilik bilan shug‘ullangan arab qabilalari o‘rtasida patriarxal, urug‘-qabilachilik tartibi hukmron edi. bu tartiblarning yemirilishi va sinfiy munosabatlarning tarkib topishi davri endigina boshlangan edi. og‘ir iqlim sharoiti va ishlab chiqaruvchi kuchlar zaif rivojlanganligi sababli arabiston yarimorolida yashagan ko‘pchilik qabilalar taraqqiyot jihatidan misr, vizantiya, mesopotamiya kabi qadimiy madaniyat markazlari aholisiga nisbatan ancha orqada qolib ketgan edi. yarimorolning g‘arbiy qismida qizil dengiz qirg‘oqlari bo‘ylab cho‘zilgan va hijoz deb nom olgan hudud bu davrda iqtisodiy jihatdan birmuncha rivojlangan. buning sababi suvli vohalarda dehqonchilik bilan shug‘ullanish imkoniyati mavjud bo‘lganidan va janubdan shimolga tomon qadimiy karvon yo‘li o‘tganligida edi. tarixiy manbalarga ko‘ra, vi asr o‘rtalarida bu …

3 / 18

ar ichida qabilalarda urush va janjallar to‘xtatilar edi. v-vi asrlarda makkada quraysh nomli arab qabilasi hukmron bo‘lib, qurayshlarning yuqori tabaqalari savdo-sotiq bilan ancha boyib ketgan, bu yerda pul muomalalari, sudho‘rlik keng rivojlangan. shuningdek qul savdosi va qullarning‘ mehnatidan foydalanish ham ancha kengaygan edi. bu davrlarda yamanni qo‘lga kiritish uchun vizantiya va eron o‘rtasida kurash avj olgan edi. yaman sosoniylar hukmronligiga o‘tgan davrlari (572-628) eron ko‘rfazi orqali hindistonga boradigan yo‘l tez rivojlana boshladi va shu munosabat bilan hijoz orqali o‘tgan yo‘l inqirozga uchraydi. bu hol faqat hijoz shaharlarigina emas, balki barcha arab qabilalari haѐtiga ham jiddiy ta’sir ko‘rsatadi va umuman arabiston bo‘yicha ijtimoiy - iqtisodiy tanazzulning boshlanishiga sabab bo‘ladi. arabiston shaharlari va qabilalari o‘rtasida mavjud bo‘lgan tarqoqlik va kelishmovchiliklarga xotima berib, barcha arab qabilalarini bir davlatga birlashtirish, ularning tarqoq bo‘lgan iqtisodiy va harbiy imkoniyatlarini yagona kuchga aylantirish zarur edi. ijtimoiy haѐt taqozosi natijasida vujudga kelgan arab qabilalari o‘rtasidagi markazlashishga intilish harakatlari …

4 / 18

ini ham asirga tushirganlari haqidagi ma’lumotga qaraganda har bir arab qabilasining o‘z sanami bo‘lgan. badaviy arab qabilalari sanamlarini joylashtirish uchun maxsus ibodatxonalar qurganlar. ikki qabila urushidan so‘ng odatda mag‘lub qabila g‘olib qabila sanamiga sig‘ina boshlardi. ba’zida g‘olib qabila mag‘lub qabilaning sanamini ham o‘z sanami yoki sanamlari safiga qabul qilishi mumkin edi. arabistonning turli yerlarida muayyan sanamlarning qarorgohi mavjud bo‘lib, ular ziyoratgohlar sifatida ma’lum edi. makka arabistonning diniy markaziga aylangach, u yerdagi ka’ba sanamlarning panteoniga /to‘plangan joyiga/ aylanib qoldi. islom arafasida arablar orasida butparastlik shunchalik avjida ediki, hatto har xonadonning o‘z sanami bor edi, deyish mumkin. safarga otlangan kishi bunday sanamni qo‘li bilan siypalab, so‘ng yo‘lga tushardi, safardan qaytgach esa, birinchi navbatda u yana sanamini silab-siypardi. ibn al-asirning uqtirishicha, 630 y. muhammad (s.a.v) makkani “fath” etganida ka’ba ichida va atrofida 360 ta sanamni ko‘rganlar va ularni sindirib tashlashni buyurganlar. ibn al-kalbiyning arab ko‘p xudoliligiga bag‘ishlangan “kitob al-asnom” kitobida tilga olingan dastlabki …

5 / 18

ning «ona xudosi» sifatida bilganlar. musulmonlar toif shahrini fath qilganlarida muhammad (s.a.v) ning amrlari bilan lot ibodatgohini buzib tashlaganlari - bu xudoga hijozda ham e’tiqod qilinganining yorqin dalilidir. uzzani ibn al-kalbiy eng keyin paydo bo‘lgan ayol xudo deb beradi. agar manotni yasribdagi ikki arab qabilasi - avs va xazraj, lotni esa toifdagi saqif qabilasi o‘zlarining xususiy xudolari deb bilgan bo‘lsalar, makkada quraysh qabilasi uzzani shunday o‘rinda ko‘rardi va unga qurbonliklar keltirardi. payg‘ambarimizning amakilari abu lahabning asl ismi abdul – uzza bo‘lgani ham buni isbotlaydi. g‘atafon qabilasi buss degan joyda uzza sharafiga ibodatgoh qurgandi. ibodatgoh sahnidagi uch xurmo daraxti ham muqaddas hisoblangan, nazr-niyozni shu daraxtlar ostiga qo‘yilgan. hijraning 8-yili muhammad (s.a.v) ning amrlari bilan bu ibodatgoh va daraxtlar yakson qilingan. hirada ham uzzaga ibodat qilinganligi ma’lum. ular tong yulduzi (zuhra)ni shu nom bilan ataganlar. qurayshlarning ka’ba ichkarisiga va atrofiga qo‘yilgan sanamlari orasida eng mashhuri hubal edi. u serdolik (qizil yarim qimmatbaho …

Want to read more?

Download all 18 pages for free via Telegram.

Download full file

About "islom dini tarixi va mohiyati"

5-mavzu. islom dini tarixi va mohiyati. reja: 1. islom dinining paydo bo‘lishidagi ijtimoiy, iqtisodiy, siyosiy va madaniy sharoitlar. 2. islomgacha bo’lgan diniy e’tiqod va tasavvurlar. 3. xaniflar harakati. 4. payg‘ambarlik va vahiyning talqini. 5. islom dini muqaddas manbalari. tafsir ilmi. islom dini ta’limoti. tayanch so’z va iboralar: islom, qur’oni karim, aqida, islomgacha bo’lgan diniy e’tiqodlar, xaniflar harakati, hadis, fiqh, tafsir ilmi, islom dini muqaddas manbalari, v-vi asrlar, chorvachilik, arabiston yarimoroli, yaman. 1-reja bayoni. islom dinining paydo bo‘lishidagi ijtimoiy, iqtisodiy, siyosiy va madaniy sharoitlar. v-vi asrlarda, xatto vii asr boshlarida arab qabilalari o‘rtasidagi mavjud ijtimoiy- iqtisodiy taraqqiyot darajasi bir xil emas edi. arabiston yarimorolining ...

This file contains 18 pages in PDF format (422.0 KB). To download "islom dini tarixi va mohiyati", click the Telegram button on the left.

Tags: islom dini tarixi va mohiyati PDF 18 pages Free download Telegram