islom dini tarixi va mohiyati

DOC 9 стр. 80,0 КБ Бесплатная загрузка

9 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 80,0 КБ

Тип файла DOC

Страницы 9

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 9

5-mavzu. islom dini tarixi va mohiyati 1. islom dinining paydo bo’lishidagi ijtimoiy-siyosiy va madaniy sharoitlar. 2. payg’ambarlik va vahiylikning talqini. 3. islom dinining muqaddas manbalari(qur’oni karim, hadisi sharif) 4. buyuk muhaddislar (imom al-buxoriy, at-termiziy). islom dinining paydo bo’lishidagi ijtimoiy-siyosiy va madaniy sharoitlar. islom dini yuzaga kelishi jihatidai jahon dinlari ichida uchinchi o‘rinda turadi. islom dini yaqin va o’rta sharq, shimoliy afrika, janubi-sharqiy osiyo, kavkaz xalqlarining tarixida nihoyatda muhim o‘rin tutadi va ayni vaqtda ham ularning ijtimoiy-siyosiy va madaniy hayotiga katta ta‘sir o‘tkazib kelmoqda. yeron, pokiston, afg‘oniston, saudiya arabistoni, liviya, tunis, sudan singari mamlakatlarda islom rasmiy davlat dini mavqeiga ega. mdh, davlatlari xududida markaziy osiyo, shimoliy kavkaz, ozarbayjon, tatariston va boshqirdiston xalqlari o‘zlarining islom dinida ekanliklarini e‘tirof etishadi. hozirgi kunda turli qit‘alarda yashovchi bir milliarddan ziyod kishi irqi, millati, sinfi va tabaqaviy farqlaridan qat‘i nazar, islom dini normalari va qadriyatlari atrofida birlashgan hamda jahon ijtimoiy-siyosiy va madaniy hayotida salmoqli o‘rinlardan birini …

2 / 9

a sharq davlatlarini bog‘lovchi karvon yo‘llari o‘tgan va uchta qit‘ani tutashtirib turadi) sababli, savdo-sotiq va hunarmandchilik qadimdan rivojlangan. iqtisodiy rivojlanish darajasi yarimorolning hududlarida turlicha bo‘lgan. uning bepoyon cho‘llarida yashagan ko‘chmanchi arablar chorvachilik bilan shug‘ullangan. yarimorolning shimoliy qismida vizantiya va mesopotamiya kabi qadimgi madaniy markazlarning ta‘siri kuchli edi. karvon yo’li o‘tgan janubi-g‘arbiy qismi (hijoz)da qadimdan savdo sotiq, sun‘iy sug‘orishga asoslangan dehqonchilik va qisman hunarmandchilik rivojlangan. milodiy i asrda arabistonning janubi-g‘arbiy qismida shahar-davlatlar vujudga kelgan. iv-vi asrlarda bu yyerda makka, yasrib, toif singari yirik shaharlar mavjud edi. ularda istiqomat qiluvchi arab zodagonlarining daromadini karvon yo‘llaridan kelayotgan boj soliqlari va savdo-sotiq tushumlari tashqil etgan. mintaqadagi iqtisodiy jonlanish natijasida ko‘chmanchi chorvador qabilalarda urug‘-qabilaviy munosabatlarning emirilishi va davlat uyushmalarining paydo bo‘lish jarayoni kuchaygan. islomgacha bo‘lgan davrda arablarda johiliya davri hukm surgan. «johiliya» so‘zi adabiy arab tilida «bilmaslik- nodonlik», ma‘nolarini byeradi. bu davrda axloqsizlik, nodonlik, sudxo‘rlik, xotin-qizlarga past nazar bilan qarash holatlari kuchayib borgan edi. arabiston …

3 / 9

uli dunyoga kelishi arafasida arabiston yarim orolida tarqoq, qabila tuzumida istiqomat qiladigan xalqlar butparastlik va jaholat botqog‘iga botib qolgandilar. payg‘ambar ibrohim (a.s.) va uning o‘g‘li ismoil (a.s.) tiklagan muqaddas ka‘ba 80 but va sanamlarga to‘lib bo‘lgandi. qabilalar tinmay o‘zaro janglar olib borar, ijtimoiy va mulkiy tengsizlik chidab bo‘lmas darajada edi. jaholat shu darajaga borgandiki, ayrim qabilalarda qiz farzand dunyoga kelsa, uni tiriklayin ko‘mib yuborar edilar. demak, arabistondagi iqtisodiy inqiroz, tarqoq qabilalarni birlashtirishga intilish yangi mafkuraga talabni kuchaytirgan va islom shunday mafkura sifatida vujudga kelgan. qadimgi arablarning diniy tasavvurlari jumlasiga totemizm, fetishizm, animizm elementlari va o‘tmish ajdodlar ruhiga sig‘inishni kiritish mumkin. totemizmning yaqqol dalili sifatida ko‘pgina qabilalarning nomlarini keltirish kifoya: asad -arslon, kalb -it, bakr -bo‘taloq, sa‘lab -tulki, zi‘b bo‘ri va h.k. barcha somiy xalqlarga xos bo‘lgan samoviy jismlarga sig‘inish, ya‘ni astral kultlar arablar orasida ham keng tarqalgan edi. arabistonda har xil xudolarning timsoli - sanamlar kulti bir vaqtda paytda paydo …

4 / 9

ib, ular ziyoratgohlar sifatida ma‘lum edi. ulardan biri makka ka‘basi edi. makka eski arabistonning diniy markaziga aylangach, u yyerdagi ka‘baga sanamlar to‘plandi. ibn al-asirning (vafoti 1232 y.) uqtirishicha, makka fath etilgan 630 yili ka‘ba ichida 360 ta sanam bo‘lgan. sanamlar uchun bu raqam juda katta ko‘rinadi, ammo muayyan sanam bir necha qabilada ehtirom qilingan bo‘lsa, u ka‘baga shuncha nusxada qo‘yilgan bo‘lishi mumkin. islomdan oldin arabistonda yahudiy jamoalari mavjud bo‘lgan. arabiston yahudiylari haqida, asosan, qur‘on, hadis, tafsir, sira (payg‘ambar hayoti va muqaddas urushlari haqida hikoya qiluvchi 81 adabiyot janri) va tarix kitoblari xabar byeradi. bu mavzuga aniqlik kiritadigan va hozirga qadar topilgan hujjatlarning eng qadimiysi - yangi bobil podshohi nabonidga (mil. av. 555-539) tegishli xronikadir. unda aytilishicha, mil. av. 552 542 yillarda shimoliy arabistondagi tayma shahrini o‘ziga poytaxt qilib olgan nabonid bu yyerdagi shaharlarni o‘zlashtirish maqsadida bobildan talaygina aholini ko‘chirgan; ularning ko‘pchiligini yahudiylar tashqil qilgan. ma‘lumki, bundan oldinroq (mil. av. 586 …

5 / 9

. ayrim manbalarda harakat ishtirokchilarining ko‘pchiligi -banu hanifa urug‘idan chiqqanligi bois shunday nom berilganligi qayd etiladi. ular sanamlar, fetishlar va turli xudolarga sig‘inishni qoralab, yagona xudoga sig‘inishga da‘vat qilganlar. payg’ambarlik va vahiylikning talqini. makka davri. muhammad ibn abdullox ibn abdal-muttalib arabiston tarixida -fil voqeasi nomi bilan mashhur jangdan 50 kun keyin tavallud topdi. misrlik munajjim mahmud poshoning aniqlashicha payg’ambarning tavallud topishi milodiy sananing 571 yil 21 aprel kuniga to’g’ri keladi. otasi abdulloh muhammad a.s. tug’ilmasidan oldin savdo ishi bilan shomdan qaytayotib yasrib(madina)da vafot etdilar va o’sha yyerga dafn etildi. 5 yoshlarida onalari omina vafot etdi. 8 yoshgacha buvalari abdulmuttalib 21 dinshunoslik.haydarova h.b.durdona.buxoro.-b.92. 82 qo’llarida qolib, buvalari vafot etgach amaqilari abu tolib muhammad a.s.ni o’z qarmog’iga oldi. muhammad a.s. 25 yoshga to’lganlarida asad jamoasidan bo’lgan boy ayol xadicha bint xuvaylid u kishidan o’zining savdo karvoni bilan birga shomga safar qilishni so’radi. bu savdodan katta foyda tushdi. muhammadning to’g’ri so’zlilik, xalollik, sadoqatlilik …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 9 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "islom dini tarixi va mohiyati"

5-mavzu. islom dini tarixi va mohiyati 1. islom dinining paydo bo’lishidagi ijtimoiy-siyosiy va madaniy sharoitlar. 2. payg’ambarlik va vahiylikning talqini. 3. islom dinining muqaddas manbalari(qur’oni karim, hadisi sharif) 4. buyuk muhaddislar (imom al-buxoriy, at-termiziy). islom dinining paydo bo’lishidagi ijtimoiy-siyosiy va madaniy sharoitlar. islom dini yuzaga kelishi jihatidai jahon dinlari ichida uchinchi o‘rinda turadi. islom dini yaqin va o’rta sharq, shimoliy afrika, janubi-sharqiy osiyo, kavkaz xalqlarining tarixida nihoyatda muhim o‘rin tutadi va ayni vaqtda ham ularning ijtimoiy-siyosiy va madaniy hayotiga katta ta‘sir o‘tkazib kelmoqda. yeron, pokiston, afg‘oniston, saudiya arabistoni, liviya, tunis, sudan singari mamlakatlarda islom rasmiy davlat dini mavqeiga ega. mdh, da...

Этот файл содержит 9 стр. в формате DOC (80,0 КБ). Чтобы скачать "islom dini tarixi va mohiyati", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: islom dini tarixi va mohiyati DOC 9 стр. Бесплатная загрузка Telegram