islom dini tarixi va mohiyati

DOCX 16 pages 35.0 KB Free download

16 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 35.0 KB

File type DOCX

Pages 16

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 16

5-mavzu. islom dini tarixi va mohiyati mavzuning rejasi: 1. islom dinining paydo bo‘lishidagi ijtimoiy-siyosiy va madaniy sharoitlar. payg‘ambarlik va vahiyning talqini. 2. dastlabki musulmonlar jamoasining tashkil topishi. hijrat. madinada tashkil etilgan ilk islom davlatida boshqaruv shakli. 3. tavhid aqidasi. islom dinining besh sharti. 4. xalifalikning tuzilishi va islom dini tarqalishining tarixi. roshid xalifalar hukumronligi davridagi islohotlarning mohiyati. ummaviylar va abbosiylar hukumronligi davrida dinga munosabat. 5. qurʼon, hadis, fiqh, aqida ilmlarining shakllanish tarixi. qurʼon, sura va oyat tushunchalarining maʼnosi, qurʼonshunoslikning shakllanishi va rivojlanishi. 6. hadis tushunchasining mohiyati, hadislarning turlari va tasnifi. buyuk muhaddislarning hayoti va ijodi. oʻzbekistonda hadisshunoslikning rivoji. 7. movarounnahrda islom dinining tarqalishi va madrasa ta’limi shakllanishining ijtimoiy madaniy hayotga ta’siri. 8. hozirgi davrda islom sivilizasiyasining ahamiyati. tayanch tushunchalar: iymоn, islоm, ehsоn, qurʼon, hadis, fiqh, sunniy, shia, havorij. qoʻllanilishi mumkin boʻlgan taʼlim texnologiyalari: “bumerang”, “klaster”, “blissoʻrov”, “fsmu” texnologiyasi, “konseptual jadval”, “nima uchun” diagrammasi, “qanday?” diagrammasi. islоm dinining аsl insоnpаrvаrlik mоhiyatini …

2 / 16

oshqa axloqiy buzuqliklar keng yoyilgan edi. ba’zi tadqiqotchilar johiliya davri yuz ellik-ikki yuz yil davom etgan degan fikrni bildiradilar. biroq ushbu davrning muddati manbalarda aniq belgilanmagan. arabistonda har xil xudolarning timsollari – sanamlar qachon paydo bo‘lgani haqida muayyan tarixiy ma’lumotlar yo‘q. ba’zi tarixchilarning xabar berishicha, arabistonga birinchi bo‘lib sanam keltirib va unga ibodat qilishni boshlab bergan amr ibn luhay ismli shaxs bo‘lgan. u shomga tijorat maqsadida tez-tez safar qilib turardi. shomda esa butparastlik, turli sanamlarga sig‘inish odatlari ancha avval shakllangan edi. arabistonning turli yerlarida muayyan sanamlarning qarorgohi mavjud bo‘lib, ular ziyoratgohlar sifatida ma’lum edi. makka arabistonning diniy markaziga aylangach, u yerdagi ka’ba sanamlar to‘plangan joyga aylanib qoldi. islom arafasida arablar orasida butparastlik shunchalik avjida ediki, hatto har bir xonadonning o‘z sanami bo‘lgan. ibn al-kalbiyning arab ko‘pxudoligiga bag‘ishlangan “kitob al-asnom” (“butlar kitobi”) asarida tilga olingan datlabki besh sanam (ayol xudo timsoli) vadd, suvo’, yog‘us, yo’uq, nasr bo‘lib, qur’onda ham zikr qilingan …

3 / 16

ko‘chirgan. ular orasida ko‘pchilikni yahudiylar tashkil qilgan. ma’lumki, bundan oldinroq (mil. av. 586 y.) navuxodonosor ii quddusni zabt qilganida salkam 30 ming yahudiyni asir qilib, bobilga keltirgan va “bobil asirligi” 50 yil davom etgan. shundan so‘ng ham ba’zi yahudiylar falastinga qaytmay bobilda qolib ketganlar. arabiston yarim orolida yahudiylik bilan bir qatorda xristianlik dini ham tarqalgan. xristianlar bu yerda keng targ‘ibotchilik ishlarini olib borganlar. ular arabistonga qachon kirib kelganligi noma’lum. tarixiy manbalarda xabar berilishicha, qul savdosi bu yerga xristianlarning kirib kelishida asosiy omillardan biri bo‘lgan. vizantiya viloyatlari va o‘rta yer dengizi orollaridan keltiriladigan oq tanli erkak-ayol qullar odatda uy ishlari va hunarmandchilik ishlariga jalb qilinar edi. shahar boylari chiroyli xristian qizlarni o‘zlariga joriyalikka olar, ular ona bo‘lganlaridan keyin ozod qilardilar. masalan, makkadagi banu maxzum urug‘ining boylari qo‘l ostida yunonistonlik joriyalar ko‘p bo‘lgan. johiliya jamiyatida o‘zlarining katta bobolari ibrohim (a.s.) dinini saqlab qolgan bir jamoa kishilar “haniflar” deb atalgan. ular sanamlarga sig‘inmas, …

4 / 16

d poshoning ta’kidlashicha, payg‘ambarning tavallud sanasi milodiy 571 yil 21 aprelga to‘g‘ri keladi. otalari abdulloh o‘z o‘g‘li muhammad tug‘ilmasidan oldin savdo ishi bilan shomdan qaytayotib yasribda (hozirgi madina shahrida) vafot etgan. onalarining ismi omina bint vahb bo‘lib, banu zuhra urug‘idan edi. manbalarda payg‘ambarning tavallud kunlarida turli mo‘jizalar ro‘y bergani haqida xabar beriladi. ushbu hodisalar haqida ko‘plab tarixchilar o‘z asarlarida rivoyatlar qoldirganlar. u kishining onalari homilador bo‘lganida tushida “sen butun insonlarning ulug‘iga homilador bo‘lding, u dunyoga kelgach, ismini muhammad qo‘ygin” degan ovoz eshitdi. shunga ko‘ra tug‘ilgan paytlarida bobolari “muhammad”, ya’ni “g‘oyat maqtovli” degan ismni qo‘ydilar. islom ta’limotiga ko‘ra, muhammad payg‘ambar nomlari zikr etilganda “sallallohu alayhi vasallam” (qisqacha: s.a.v.: “unga allohning rahmat va salomi bo‘lsin”) yoki “alayhis-salom” (qisqacha: a.s.: “unga salom bo‘lsin”) iborasi hurmat yuzasidan aytiladi. arablarda bola sog‘lom va ziyrak bo‘lib o‘sishi uchun sahroyi ayollardan sut-ona topib emizish odati bor edi. ana shu odatga ko‘ra, muhammad (a.s.)ga bakriy qabilasidan bo‘lgan halima …

5 / 16

o‘z qaramog‘iga oldi. payg‘ambar yoshlik chog‘larida ikki marta shomga, bir marta yamanga karvon bilan birga safarga chiqdilar. shomga birinchi marta 12 yoshga to‘lganda, ikkinchi marta 25 yoshga, yamanga 17 yoshga to‘lganda safar qildilar. 12 yoshga yetganda amakilari abu tolib shomga safarga otlandi. eng yaqin kishisidan ayrilib qolish muhammadga qattiq ta’sir qilib, ma’yus qolganini ko‘rgan abu tolib bolani birga olib ketishga jazm qildi. ularning karvoni shom yo‘lidagi busro nomli mavzeda to‘xtadi. yahudiylarning olimlaridan buhayro ismli bir rohib uzoqdan karvonning kelishini kuzatib turar edi. ko‘rdiki, karvon bilan birga bir bulut ham kelayapti. karvon bir daraxt ostiga to‘xtadi. bulut ham o‘sha daraxt tepasiga qo‘ndi. buhayro darhol bir ziyofat tayyorladi. abu tolibni sheriklari bilan ibodatxonaga taklif qildi. muhammad (s.a.v.) haqidagi ma’lumotlarni bilib olish uchun bir necha savollar berdi. olgan javoblaridan hayratlangan buhayro muhammadning ikki kuraklari o‘rtasidagi payg‘ambarlik muhrini ochib ko‘rdi. shundan so‘ng abu tolibga muhammadning porloq kelajak egasi ekanini bashorat qildi va uni ehtiyot …

Want to read more?

Download all 16 pages for free via Telegram.

Download full file

About "islom dini tarixi va mohiyati"

5-mavzu. islom dini tarixi va mohiyati mavzuning rejasi: 1. islom dinining paydo bo‘lishidagi ijtimoiy-siyosiy va madaniy sharoitlar. payg‘ambarlik va vahiyning talqini. 2. dastlabki musulmonlar jamoasining tashkil topishi. hijrat. madinada tashkil etilgan ilk islom davlatida boshqaruv shakli. 3. tavhid aqidasi. islom dinining besh sharti. 4. xalifalikning tuzilishi va islom dini tarqalishining tarixi. roshid xalifalar hukumronligi davridagi islohotlarning mohiyati. ummaviylar va abbosiylar hukumronligi davrida dinga munosabat. 5. qurʼon, hadis, fiqh, aqida ilmlarining shakllanish tarixi. qurʼon, sura va oyat tushunchalarining maʼnosi, qurʼonshunoslikning shakllanishi va rivojlanishi. 6. hadis tushunchasining mohiyati, hadislarning turlari va tasnifi. buyuk muhaddislarning hayoti va ijodi....

This file contains 16 pages in DOCX format (35.0 KB). To download "islom dini tarixi va mohiyati", click the Telegram button on the left.

Tags: islom dini tarixi va mohiyati DOCX 16 pages Free download Telegram