islom dini

DOCX 13 pages 60.2 KB Free download

13 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 60.2 KB

File type DOCX

Pages 13

Updated Dec 2025

Page preview (4 pages)

Scroll down 👇

1 / 13

6-mavzu. islom dini reja 1. islom dinining paydo bo‘lishidagi ijtimoiy-siyosiy va madaniy sharoitlar. payg‘ambarlik va vahiyning talqini. 2. hijrat va madinada tashkil etilgan ilk islom davvlatida boshqaruv shakli. tavvhid aqidasi. islom dinining besh sharti. 3. qur’on, hadis, fiqh, aqida ilmlarining shakllanish tarixi. qur’on, sura va oyat tushunchalarining ma’nosi, qur’onshunoslikning shakllanishi va rivojlanishi. 4. hadis tushunchasining mohiyati, hadislarning turlari va tasnifi. buyuk muhaddislarning hayoti va ijodi. o‘zbekistonda hadisshunoslikning rivoji. islom dini tarafdorlari jahon aholisining 20 foizga yaqin qismini tashkil etadi. eng katta musulmon jamoalari indoneziya (165 mln.), pokiston (125 mln.), bangladesh (120 mln.), hindiston (93 mln.), eron (63 mln.), turkiya (61 mln.), arab mamlakatlaridan eng yirigi misrda (48 mln.), nigeriyada (43 mln.) mavvjuddir. darvoqe, arablar barcha musulmonlarning 20 foizini tashkil etadila. paydo bo‘lishi va ta’limoti. islom tarixida bu din kelmasidan avvvalgi muddat johiliya yoki johiliyat davvri deb yuritiladi. «johiliya» so‘zi adabiy arab tilida «bilmaslik», ya’ni «yagona xudo – allohni 4 (cd-rom …

2 / 13

tomondan hind okeani va g‘arbdan qizil dengiz bilan chegaralangan. mana shu bepoyon o‘lka bu erda yashagan somiy tillarning birida so‘zlashuvchi arablar nomi bilan arabiston yarim oroli deb atalgan. zamonavviy tadqiqotlarning ko‘rsatishicha, islom paydo bo‘lishi arafasida yarim orol hududida madaniyat nuqtai nazaridan uch tsivilizasiya mavvjud bo‘lgan: 1) mustaqil ma’noga ega bo‘lgan janubiy arabiston (tili – janubiy arab tili); 2) nisbatan chetki ta’sirlardan uzoqroqda joylashgan ichki arabiston; 3) vizantiya va eron imperiyalari madaniy an’analari bilan bog‘liq shimoliy arabiston. islomning paydo bo‘lishi tarqoq arab qabilalari uchun olamshumul voqeaga aylandi. tarixda birinchi arab davvlati – arab xalifaligi vujudga keldi. arab istilolari oqibatida mazkur uch tsivilizasiya vakillari aralashib ketdi. lekin ularning o‘tmishda nisbiy mustaqil rivojlanganliklari arablar nasabi haqidagi tasavvvurda saqlanib qoldi. unga binoan, arablarning barchalari nasab jihatidan ikki katta avvlod vakillaridir: qahtoniylar – janub arablari, adnoniylar – shimol arablari dir. mana shu ikki avvloddan barcha arab qabilalari tarqalgan. lekin tadqiqotlarning ko‘rsatishicha, mazkur tasavvvur vii asr …

3 / 13

qadimgi arablarning diniy tasavvvurlari jumlasiga totemizm, fetishizm, animizm elementlari va o‘tmish ajdodlar ruhiga sig‘inishni kiritish mumkin. totemizmning yaqqol dalili sifatida ko‘pgina qabilalarning nomlarini keltirish kifoya: asad (arslon), kalb (it), bakr (bo‘taloq), sa’lab (tulki), zi’b (bo‘ri) va h.k. arabistonda har xil xudolarning timsoli – sanamlar kulti bir vaqtda paydo bo‘lgan emas, albatta. ular uzoq vaqt shakllangan. biroq keyingi davvr islom tarixchilarining xabar berishlariga qaraganda, arabistonga dastavvval sanam keltirgan va unga ibodat qilishni targ‘ib qilgan shaxs amr ibn luhay ismli kishi bo‘lgan. rivoyatga ko‘ra, u shomga tijorat maqsadida tez-tez safar qilib turar edi. amr ibn luhay ba’zi shomliklar odatlaridan qattiq ta’sirlanib, ularning butlaridan birini makkaga olib kelgan. keyinchalik butlarga sig‘inish arablar orasida keng tarqalib ketgan. harqalay, but-sanamlarga sig‘inish – dinning yangi bosqichi bo‘lgan. ibn al-kalbiyning (vaf. 763 y.) «kitob al-asnom» asarida ta’kidlanishicha, mil.avv. viii asrdayoq har bir arab qabilasi o‘z sanamiga ega edi. tez-tez bo‘lib turadigan qabilalararo urushlardan so‘ng, odatda, mag‘lub qabila …

4 / 13

ida hikoya qiluvchi adabiyot janri) va tarix kitoblari xabar beradi. bu mavvzuga aniqlik kiritadigan va hozirga qadar topilgan hujjatlarning eng qadimiysi – yangi bobil podshohi nabonidga (mil.avv. 555-539) tegishli xronikadir. unda aytilishicha, mil.avv. 552-542 yillarda shimoliy arabistondagi tayma shahrini o‘ziga poytaxt qilib olgan nabonid bu erdagi shaharlarni o‘zlashtirish maqsadida bobildan talaygina aholini ko‘chirgan; ularning ko‘pchiligini yahudiylar tashkil qilgan. ma’lumki, bundan oldinroq (mil.avv. 586 y. ) navvuxodonosor ii quddusni zabt qilganida salkam 30 ming yahudiyni asir olib, bobilga keltirgan va «bobil asirligi» 50 yil davvom etgan edi. shundan so‘ng ham ba’zi yahudiylar falastinga qaytmay, bobilda qolib ketgandilar. arabiston yarim orolida yahudiylik bilan bir qatorda xristianlik dini ham tarqaldi. xristianlar bu erda keng targ‘ibotchilik ishlarini olib borar edilar. ular arabistonga qachon kirib kelganligi noma’lum. odatda targ‘ibotchilar tib va mantiq ilmidan xabardor, kishilar qalbiga yo‘l topa oladigan odamlar bo‘lganligi uchun ko‘pgina qabila boshliqlariga ta’sir etganlar, ularning xristian dinini qabul qilishiga yoki o‘zlarining olib …

Want to read more?

Download all 13 pages for free via Telegram.

Download full file

About "islom dini"

6-mavzu. islom dini reja 1. islom dinining paydo bo‘lishidagi ijtimoiy-siyosiy va madaniy sharoitlar. payg‘ambarlik va vahiyning talqini. 2. hijrat va madinada tashkil etilgan ilk islom davvlatida boshqaruv shakli. tavvhid aqidasi. islom dinining besh sharti. 3. qur’on, hadis, fiqh, aqida ilmlarining shakllanish tarixi. qur’on, sura va oyat tushunchalarining ma’nosi, qur’onshunoslikning shakllanishi va rivojlanishi. 4. hadis tushunchasining mohiyati, hadislarning turlari va tasnifi. buyuk muhaddislarning hayoti va ijodi. o‘zbekistonda hadisshunoslikning rivoji. islom dini tarafdorlari jahon aholisining 20 foizga yaqin qismini tashkil etadi. eng katta musulmon jamoalari indoneziya (165 mln.), pokiston (125 mln.), bangladesh (120 mln.), hindiston (93 mln.), eron (63 mln.), turkiya (61 mln.),...

This file contains 13 pages in DOCX format (60.2 KB). To download "islom dini", click the Telegram button on the left.

Tags: islom dini DOCX 13 pages Free download Telegram