yevropa mamlakatlarining yangi davr tarix falsafasi va metodologiyasi

PDF 6 pages 232,4 KB Free download

6 pages

FaylHub.uz

Telegram orqali yuklash

Hajmi 232,4 KB

Fayl turi PDF

Pages 6

Updated Dek 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 6

7-mavzu. yevropa mamlakatlarining yangi davr tarix falsafasi va metodologiyasi reja: 1. ilmiy tafakkur ostonasida. romantizm. 2. j.j.russoning ijtimoiy-siyosiy qarashlari. i.g. gerder va uning dunyo tarixi falsafasi haqidagi g'oyalari. nemis klassik falsafasining tarixiy va falsafiy g'oyalari. i. kant, i.g. fixte. f. shiller. f.v. shellingning tarixiy va falsafiy qarashlari. g.v.f.gegelь tarix falsafasi. tarixiy tafakkur turlari. tarixda idrok. tarix asosi. tarixiy taraqqiyot va erkinlik. tarixda inson. t. karleylь - tarixdagi qahramonlarga sig'inish. 3. k.a.sen-simon taraqqiyot nazariyasi. tarixiy materializm. k.marks. tarixning rivojlanishi tabiiy-tarixiy jarayon sifatida. iqtisodiy omilning roli. ishlab chiqarish kuchlari va ishlab chiqarish munosabatlari. pozitivizm. o. kont va uning asarlari. d.g.nibur. t.mommzen. l.ranke. tayanch iboralar: romantizm. j. j. russo. i.g.gerder. i. kantning tarixiy – falsafiy qarashlari. i.g.fixte. f.shiller. f.v.shelling. g.v.f.gegelning tarixiy falsafasi. t. karleyl. k.a.sen – simon. tarixiy materializm. pozivitizm. i.kant va uning asarlari. d.g.nibur. t.mommzen. l.ranke. qo’llanilidagan ta’lim texnologiyalari va metodlari: (aqliy hujum, mantiqiy fikrlash) adabiyotlar:а1;а2;а3;а4;q1;q3;q4;q12;q18;q23;q26;q27;q28;q29;q30;q31;q34;q35 yevropada tarix falsafasi yuqorida aytganimizdek, falsafaning …

2 / 6

, k. yaspers, k. popper va boshqalar beqiyos hissa qo’shdilar. anglo-frantsuz tarix falsafasi keyingi yuz yilliklarda jahon tarixini o’rganish, uni tadqiq etishda tsivilizatsiyaviy yovdashuv tendentsiyasi ustuvorlik qilmoqda. bu osvald shpengler falsafasining arnold toynbi tomonidan davom ettirilganligi va lokal tsivilizatsiya nazariyasi mumtoz shaklining vujudga kelganligi bilan belgilanadi. darhaqiqat, toynbi «mashhur tsivilizatsiyalar soni unchalik ham katta emas, bizga faqat yigirma bitta tsivilizatsiyaga bo’lish mumkin bo’ldi. biroq ularni davom ettirish mumkin. turli xalqlar, davrlar va mamlakatlarda o’ziga xos turli rivojlanish hodisalari yuz bergan. biroq har tomonlama mustaqil va jiddiy tsivilizatsiyalar soni o’ndan ortmaydi», – deydi. toynbi shunday qilib yigirma bir tsivilizatsiya hodisasini e’tirof etadi. ular qatoriga arab, xitoy, shumer, mayam, hind, ellin, g'arb, xristian (rossiya), uzoq sharq (koreya va yaponiya), eron, misr, arab, meksika, vavilon va boshqa tsivilizatsiyalar kiradi. frantsuz falsafasining yirik namoyandalaridan biri reymon arondir. u milliy tarix falsafasiga ratsionalistik yo’nalishning yorqin namoyandasi sifatida faoliyat ko’rsatdi. uning tarixni o’rganish va tarixiy tafakkur …

3 / 6

vjud. har bir aloxida inson uchun yagona, mustaqil, abadiy dunyo mavjud. dunyoning bunday mavjudligi har bir inson uchun doimiy yangi, bir marta amalga oshadigan, hech qachon qaytarilmaydigan kechinmadir». bir qarashda, darhaqiqat, har bir odam aloxida va mustaqil olam. uning o’zdunyosi bo’lganidek, o’zibtidosi va intihosi ham bor. u tashqi dunyoni o’zining ichki olami orqali o’zicha tushunadi, o’zicha anglaydi, unga o’zicha baho beradi. demak, insoniyat tarixi har bir odam uchun garchi u yaxlit, bir butun tarix, real tarixiy jarayon bo’lsa-da, uni anglashda o’ziga xoslik, unga yondoshishda xususiylik bo’lishi tabiiy. demak, real tarixiy jarayon real inson tasavvurida real fikr-xulosaga aylanishi mumkin. ana shu holatdan kelib chiqib ham shpengler «ilmiy bilish bu o’z-o’zini anglashdir» degan g'oyani ilgari suradi. tarixni anglash, tarixni falsafiy tushunish orqali inson o’zligini anglaydi va o’ziga xos qadriyatga aylanadi. bunday jarayon insonda intuitiv imkoniyat, his qilish qobiliyati orqali ham yuzaga kelishi mumkin. shuning uchun shpengler tarixni tushunish va tarixga munosabatda intuitsiya, …

4 / 6

inkt va his qila olish qobiliyati, intuitsiya quvvati tarixchi uchun noyob va qimmatli fazilatdir. shpengler tsivilizatsiyani madaniyat belgisi sifatida tushunadi va har qanday madaniyat o’ztaraqqiyot bosqichlariga, o’zining tsivilizatsiyasiga ega degan g’oyani ilgari suradi. uning nazarida tsivilizatsiya madaniyatli insonlarga xos hodisa sifatida namoyon bo’ladi. sivilizatsiya (lot. cuvilis) – fuqarolikka, davlatga taalluqli, tamaddun - 1) keng maʼnoda - ongli mavjudotlar mavjudligining har qanday shakli; 2) madaniyat soʻzining sinonimi. bu termin koʻpincha moddiy madaniyat maʼnosida xam qoʻllaniladi; o. shpengler madaniy taraqqiyot, tarix rivoji, uning dinamizmi xususida fikr yuritar ekan, «har qanday madaniyat insondek hayot kechiradi. ularning o’zbolaligi, o’smirligi, o’rta yoshliga va qariligi bo’ladi», - deydi. demak, har qanday madaniyat o’zining ibtidosi va intihosiga ega. shuning uchun ham turli davrlarda yuz bergan turli mintaqalardaga tsivilizatsiyalar qaysidir darajada susayish, orqaga ketish holatlarini ham boshdan kechirgan. ana shu tarixiy dalillar hamda insoniyat o’tmishidagi buyuk ko’tarilishlar va tanazzullarni nazarda tutib o. shpengler har qanday tsivilizatsiya tanazzulga mahkumdir, …

5 / 6

sa to’g’risida, lekin har xil tilda gaplashadi. hattoki ateistik soha ham diniy asosga egadir. hozirdagi mexanika ham xristian aqidalaridan andoza olgandir», deydi. bu bilan o. shpengler ruh birlamchi, e’tiqod xatti-harakatlar va voqeliklarni boshqaruvchi iloxiy qudrat degan xulosaga keladi. uning nazarida insoniyat tarixi – bu juda uzoq va ming yilliklarni qamrab olgan yaxlit olam, ruh va e’tiqod orqali inson tomonidan amalga oshirilgan buyuk haqiqatdir. olamni anglash o’z-o’zini anglashdan boshlanadi, deydi o. shpengler. bunday qarashlar qaysidir darajada undan bir necha asrlar oldin sharqda yuzaga kelgan ruh falsafasini eslatadi. jumladan, a. bedil, j. rumiy, a. nasafiy, n. kubro va boshqalar ilgari so’rgan g'oyalarda ruh birlamchi, jism esa o’tkinchi, ruh – botin, jism – moddiy tariqasida talqin etiladi. jumladan, a. nasafiy «... ulug' olamning avvalu oxiri, zohiru botini, mohiyat va shakllarini anglab etish uchun o’zining mohiyatini, zohiru botinini anglab etkin. bundan boshqa yo’l yo’q», degan edi. nemis tarix falsafasi maktabi jahon falsafa fanining i. …

Want to read more?

Download all 6 pages for free via Telegram.

To'liq yuklab olish

About "yevropa mamlakatlarining yangi davr tarix falsafasi va metodologiyasi"

7-mavzu. yevropa mamlakatlarining yangi davr tarix falsafasi va metodologiyasi reja: 1. ilmiy tafakkur ostonasida. romantizm. 2. j.j.russoning ijtimoiy-siyosiy qarashlari. i.g. gerder va uning dunyo tarixi falsafasi haqidagi g'oyalari. nemis klassik falsafasining tarixiy va falsafiy g'oyalari. i. kant, i.g. fixte. f. shiller. f.v. shellingning tarixiy va falsafiy qarashlari. g.v.f.gegelь tarix falsafasi. tarixiy tafakkur turlari. tarixda idrok. tarix asosi. tarixiy taraqqiyot va erkinlik. tarixda inson. t. karleylь - tarixdagi qahramonlarga sig'inish. 3. k.a.sen-simon taraqqiyot nazariyasi. tarixiy materializm. k.marks. tarixning rivojlanishi tabiiy-tarixiy jarayon sifatida. iqtisodiy omilning roli. ishlab chiqarish kuchlari va ishlab chiqarish munosabatlari. pozitivizm. o. kont va uning a...

This file contains 6 pages in PDF format (232,4 KB). To download "yevropa mamlakatlarining yangi davr tarix falsafasi va metodologiyasi", click the Telegram button on the left.

Tags: yevropa mamlakatlarining yangi … PDF 6 pages Free download Telegram