tarix falsafasi fan sifatida. maqsadlar va vazifalar

DOC 13 стр. 69,5 КБ Бесплатная загрузка

13 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 69,5 КБ

Тип файла DOC

Страницы 13

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 13

1-mavzu: tarix falsafasi fan sifatida. maqsadlar va vazifalar reja 1. tarix falsafasining maqsadi va vazifalari. 2. tarix. 3. tarix falsafasining shakllanish tarixi. tarix falsafasining maqsadi va vazifalari. tarixning ilmiy jixatdan taxlil qilish uni idrok etish, yuz bergan ijtimoiy – siyosiy jarayonlar orqali muayyan davrning siyosiy va manaviy muhitini baholash har bir davr kishilari ruhiyati, manaviy ahloqiy mezonlari voqea hodisalarga munosabatini o’rganish, uni falsafiy idrok etish tarix falsafasi tushunchasining mazmunini belgilaydi. tarixiy jarayonlarning falsafiy tahlili bilan tarix falsafasi yoki istoriosofiya shug’ullanadi. tarix falsafasi tushunchasini ilk bor volter qo’llagan. volter tadbiq etgan bo’lsa-da, u amalda antik davrga borib taqaladi – deyiladi . u mustaqil falsafiy fan sifatida o’zining predmeti, kategoriyalar apparati va metodologik yondashuvlariga ega. nemis marifatparvari iogan gotfrid gerder (1744 – 1803) o’zining “insoniyat tarixi falsafasiga doir g’oyalar”(1784) asarida ilk bor barcha xalqlarni o’z ichiga qamrab olgan yagona umuminsoniy kelajakka olib keluvchi tarixiy jarayonning birligi g’oyasini ilgari surdi. jahon tarixiy jarayonini …

2 / 13

va tarmoqlari yordamchi va masus tarix fanlari, bilamizki, insoniyat bir necha ming yillik tarixga ega. uning rivojlanish jarayonini tarix fani o’rganadi. biz tarix so’ziga bir qancha tariflarni keltirishimiz mumkin. - tarix yunoncha historian so’zidan olingan bo’lib, o’tmish voqealar haqida hikoyalar,bo’lib o’tgan hodisalar degan manoni anglatadi. tarix, vaqt, davr, zamon, axtarish, qidirish, topish, tekshirish, tekshirganlarni o’rganish va o’rganganlarni hikoya qilish degani. - tarix – asrlar shohidi, haqiqat mashali,qalb xotirasi, hayot muallimidir. - tarix – tabiat va jamiyatning har bir taraqqiyot jarayonining kishilik jamiyatini xar taraflama o’rganuvchi fan hisoblanadi. - tarix – yunoncha so’z bo’lib, tadqiqot, hikoya manolarini bildiradi. - tarix insoniyat o’tmishi rivojlanishining va xilma – xilligini o’rganib, uning hozirgi va kelajak istiqbolini aniq tushinish maqsadidagi fandir. tarixning subekti inson sanaladi. -tarix o’tmishning ko’zgusi, kelajakning ustozi hamma fanlarning xam o’ziga xos bo’limlari tarmoqlari, yordamchi va maxsus fanlardan iborat bo’lgani kabi zamonaviy tarix fanida xam bo’lim va tarmoqlari, yordamchi va maxsus tarix …

3 / 13

ix fanlariga arxeologiyava etnografiyani kiritishimiz mumkin. ular tarix fanining asosiy qismi hisoblanadi. eng qadimgi odamlar tarixini va ularga tegishli ashyoviy manbalar asosida o’rganuvchi fan arxeologiya deb ataladi. bu fan jamiyat tarixini moddiy ashyolar va yodigorliklar asosida yorganib, shuningdek qadimgi buyumlar (masalan, mehnat va ov qurollari, ro’zg’or buyum idishlari, taqinchoqlar asosida) va yirik komplekslar (masalan, mozorlar, yodigorliklar va hokazolar) asosida arxeologik qazish ishlarini olib borib, moddiy tarixga oid ashyolarni o’rganadi. etnografiya – elshunoslik, xalqlar tarixiga oid fan tarmog’i hisoblanib, xalqlarning kelib chiqishini, tarqalishini, urf-odatlarini, o’zaro madaniy-tarixiy munosabatlarini o’rganadi. tarix falsafasining shakllanish tarixi. taraqqiyot bevosita tarix falsafasi hisoblanadi. tarix falsafasi geradot va fukididning antik davrdagi tarixiy harakat kuchi haqidagi tadqiqotlardan boshlanadi. tarixni falsafiy anglash jiddiy tadrijiy rivojlanishni kechirdi. qadimgi sharqda tarix tabiatdagi narsalarning va yil fasllarining almashinuvi kabi abadiy o’z holiga qaytish jarayoni sifatida talqin etilgan.masalan, qadimgi hind falsafasi hayotning harakati abadiy shaklda borishi (sansara) talimoti va u bilan bog’liq kishilarning u …

4 / 13

sidan faol foydalana boshladi. frantsuz marifatparvarlari didro, volter, dalamber va boshqalar taraqqiyot yo’nalishining namoyandalari edi. jan antuan konderos (1743- 1794)bu talimotni har tomonlama ishlab chiqishga harakat qildi. uning fikricha, “inson qobiliyatlar rivojining chegarasi yo’q, shuning uchun “tarix hech qachon orqaga qaytmaydi”. xviii asr oxiri va xix asr boshlarida tarix falsafasi aksariyat hollarda rivojlanish tarixi edi. uning eng yuqori cho’qqisini gegelning rivojlanish nazariyasi tashkil etdi. gegel to’g’ridan to’g’ri dunyoviy aql – zakovat, umuminsoniy tafakkur, insoniyat hatti – harakati va aql idroki uyug’unligi asosida vujudga kelgan, ong va tafakkur hukumron bo’lgan yaxlit borliqni tarix deb tushunadi. o’z falsafa maktabini ana shu g’oya asosida quradi. xixasrning 40-yillarida jamiyat va uning rivojlanish tarixiga materialistik qarashni tarixiy materializm, deb nomlandi. bunda tarixning rivojlanishiga tabiiy – tarixiy qonuniy jarayon sifatida qaralib, uning asosini topadi va antogonistik jamiyatda sinfiy kurash orqali namoyon bo’ladi. gegel va marks tarix falsafasining umumiy xususiyati shundaki, ular tarixga inson ongi va irodasidan …

5 / 13

arashlarni keltirish mumkin. monistik yondashuv doirasiga marksistik talimot va postindustrial jamiyat nazariyalarini kiritish mumkin. formatsion talimot ijtimoiy rivojlanishning ustuvor omili deb ishlab chiqarish usulini tan oladi va shu tamoyil asosida insoniyat tarixi rivojini muqarrar, birining o’rnini boshqasi egallamay-digan besh asosiy formatsiyalar (ibtidoiy jamoa tuzumi, quldorlik, feodalizm, kapitalizm va komunnizm) ga ajratadi. ikkinchi talimotni post industrial jamiyat kontseptsiyasi texnikani insoniyat tarixining asosiy omili, deb hisoblaydi va jamiyat tarixini birining o’rnini keyingisi egallaydigan 3 ta bosqichga bo’ladi, bular: an’anaviy (sanoatlashgungacha), sanoatlashgan va postsanoat-lashgan (informatsion) jamiyatlar. plyuralistik yondashuv insoniyat tarixining birligini inkor etib, o’zaro teng qadrli tarixiy tuzilmalarni tsvilizatsiyalarning mavjudligini tan oladi, shu asosda insoniyat tarixi rivojlanishining yagona taraqqiyot jarayoni ekanligini inkor etadi. chiziqli va davriy yondashuvlar. chiziqli (yoki progressistik-taraqqiyotparvarlik) yonda-shuv namoyandalari tarixiy rivoji dinamikasining asosini tashkil etuvchi umumiy qonun sifatida qabul qiladilar. bunda muayyan mezonlarga binoan insonning barcha tabiiy imkoniyat-lari ro’yobga chiqadigan hamda barcha ehtiyojlarni qondirilishi mumkin bo’lgan mukammal jamiyatga etishishning bosqichlari …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 13 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "tarix falsafasi fan sifatida. maqsadlar va vazifalar"

1-mavzu: tarix falsafasi fan sifatida. maqsadlar va vazifalar reja 1. tarix falsafasining maqsadi va vazifalari. 2. tarix. 3. tarix falsafasining shakllanish tarixi. tarix falsafasining maqsadi va vazifalari. tarixning ilmiy jixatdan taxlil qilish uni idrok etish, yuz bergan ijtimoiy – siyosiy jarayonlar orqali muayyan davrning siyosiy va manaviy muhitini baholash har bir davr kishilari ruhiyati, manaviy ahloqiy mezonlari voqea hodisalarga munosabatini o’rganish, uni falsafiy idrok etish tarix falsafasi tushunchasining mazmunini belgilaydi. tarixiy jarayonlarning falsafiy tahlili bilan tarix falsafasi yoki istoriosofiya shug’ullanadi. tarix falsafasi tushunchasini ilk bor volter qo’llagan. volter tadbiq etgan bo’lsa-da, u amalda antik davrga borib taqaladi – deyiladi . u mustaqil falsafiy ...

Этот файл содержит 13 стр. в формате DOC (69,5 КБ). Чтобы скачать "tarix falsafasi fan sifatida. maqsadlar va vazifalar", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: tarix falsafasi fan sifatida. m… DOC 13 стр. Бесплатная загрузка Telegram