тасаввуф тариқати ва маънавияти

PPT 36 sahifa 484,5 KB Bepul yuklash

36 sahifa

FaylHub.uz

Telegram orqali yuklab olish

Hajm 484,5 KB

Fayl turi PPT

Sahifalar 36

Yangilangan Dek 2025

Sahifa ko'rinishi (5 sahifa)

Pastga aylantiring 👇

1 / 36

мавзу. «диншунослик фанининг предмети, мақсади ва вазифалари» мавзу. «тасаввуф тариқати ва маънавияти» режа: 1. тасаввуф тариқатининг шаклланиши 2. марказий осиёда тасаввуф тариқатининг ривожлантирилиши 3. тасаввуф таълимоти ва ислом маънавиятининг ривожланиши тасаввуф шарқ маънавияти тарихида муҳим ўрин эгаллаб келган тадрижий тараққиётга эга бир таълимот бўлиб, ислом оламида viii асрнинг ўрталарида пайдо бўлган. дастлаб у зоҳидлик ҳаракати кўринишида куртак ёяди. гап шундаки, пайғамбар муҳаммад (с.а.в.) вафотларидан кейин мусулмонлар жамоаси ичида бўлиниш юз беради, айниқса, халифа усмон замонларида бойликка ружуъ қўйиш, қимматбаҳо туҳфалар билан қариндош-уруғлар, яқин дўст-биродарларни сийлаш расм бўлади. умавий халифалиги даврига келиб эса, сарой ҳашамлари, дабдабали безаклар, олтин-кумушга берилиш, хазина тўплаш авж олди. яъни диний машғулотлар, худо йўлидаги тоат-ибодат ўрнини дунёвий ишлар, дунё молига муҳаббат эгаллай бошлади. бу ҳол диний амрларни адо этишни ҳар қандай дунёвий ишлар, бойликлардан устун қўйган эътиқодли кишиларнинг норозилигига сабаб бўлди. улар орасида ҳадис тўпловчи муҳаддислар, илгаридан қашшоқ бўлиб, уй-жой, мол-мулкка эътибор қилмаган саҳобалар ҳам бор эди. …

2 / 36

длар узлат ва тақвони пеша этган бўлишларига қарамай, ишқ ва ирфон (илоҳий маърифат)дан бехабар кишилар эдилар. улар фалсафий мушоҳадакорлик, ажзу иродат билан маънавий-ахлоқий камолот сари интилиш, валийлик, каромат-мўъжизалар кўрсатиш каби хислатларга эга эмас эдилар. зоҳидларнинг нияти ибодат билан охират мағфиратини қозониш, қуръони каримда ваъда қилинган жаннатнинг ҳузур-ҳаловатига етишиш эди. сўфийлар назарида эса жаннат умидида тоат-ибодат қилиш ҳам таъманинг бир кўринишидир. ҳолбуки, сўфий учун на дунёдан ва на охиратдан таъма бўлмаслиги керак. ягона истак бу – худонинг дийдоридир, холос. шу тариқа, дунёдан кўнгил узган, аммо зоҳидларга ўхшамайдиган, “бир назар билан тупроқни кимё этадиган” зеҳну заковат, ақлу фаросатда тенгсиз, аммо ўзга мутафаккирлар, файласуфлардан ажралиб турадиган, шариат илмини сув қилиб ичган, тоату ибодатда мустаҳкам, лекин оддий диндорлардан фарқланадиган ажойиб хислатли одамлар тоифаси пайдо бўлган эдики, уларни руҳ кишилари деб атардилар. бундай одамларнинг феъл-атвори, юриш-туриши, одатдан ташқари сўзлари ва ишлари атрофдагиларни ҳайратга солар, баъзиларининг ғайбдан башорат берувчи кароматлари, сирли мўъжизалари ақлларни лол қолдирарди. уларни …

3 / 36

яна баъзилар сўфий “суфуҳ” сўзидан ясалган, суфуҳ – бирор бир нарсанинг хулосасидир, бу жамоа халқнинг хулосаси бўлганлиги сабабли уларни сўфий деганлар, деб ёзадилар. сўфий сўзи “соф” сўзидан чиққан дегувчилар ҳам бор. абу райҳон беруний бўлса “суф”, яъни файласуф сўзининг охирги қисмидан ясалган деб кўрсатади. аммо кўпчилик сўфий сўзи арабча “суф” сўзидан ҳосил бўлган, деган фикрни билдирадилар. “суф” сўзининг луғавий маъноси жун ва жундан тўқилган матодир. сўфийлар кўп ҳолларда жун чакмон ёки қўй терисидан тикилган пўстин кийиб юришни одат қилганлари учун уларни жун кийимлилар (форсчаси пашминапўш), яъни сўфий деб юритганлар. бизнингча, шу кейинги этимологик маъно ҳақиқатга яқинроқдир, зеро, сўфий сўзининг “суф” сўзидан ясалиши араб тили қонун-қоидаларига мос келади. агар “суф” сўзидан сўфий ясалган бўлса, ўз навбатида, “сўфий”дан, “тасаввуф”, “мустасуф”, “мутассуф”, “мутасаввуф” сўзлари ҳосил бўлган. мустасуф ўзини сўфийларга ўхшатиб, тақлид қилиб юрадиган, аммо, асл мақсади амал-мансаб, молу мулкка интилишдан иборат бўлган кишиларга нисбатан ишлатилган сўз бўлса, мутассуф тариқат ва ҳақиқатда муайян манзилларни …

4 / 36

мкин. ҳақиқий авлиёлар, шайхи муршидлар шулар ичидан етишиб чиққан. сўфий яна “сирри соф, ақли етук, муҳаббат аҳлига дил боғлаган” (кошифий) бўлиши, нафасидан бедардлар қалби бедор бўлмоғи керак. сўфийлар руҳоният билан суҳбат қурадиган, кайҳону фалак асроридан мужда келтирадиган, фақрни ихтиёрий равишда бўйинга олиб, табиий ахлоқни тарк эта бориб, илоҳий ахлоқни касб этувчи, эзгулик йўлида жонини фидо қилувчидирлар, улар борлиқ ва йўқлик, замон ва макондан хориж, азалу абадни бирлаштирган мукаррам зотдирлар. бундай кароматли инсонларни халқ азиз-авлиё, қудсий нафасли кишилар сифатида алоҳида эъзозлаган. бу зотлар атрофдагилар онги ва шуурига қаттиқ таъсир ўтказганлар ва маънавият султонлари бўлиб майдонга чиққанлар. уларнинг сўзи ва ҳаракати, хислати ва ахлоқи ҳаммага ибрат қилиб кўрсатилган. жаҳоннинг бутунлиги, ободонлик ва осойишталик парвардигор файзини етказувчи шу табаррук зотларнинг дуоси, хайрли ишларига вобаста деб қаралган. шу аснода авлиё-анбиёнинг меросхўри – давомчиси деган ақида шаклланган. яъни, гарчи пайғамбар (с.а.в.)дан кейин пайғамбар келмаса-да, аммо қутби киром валийлар ҳар замонда пайдо бўлиб, халқни ислом ҳақиқатларига …

5 / 36

ларига эргашган ҳолда нафсни тийиш, комиллик йўлига ўтишга интилади; маърифат – сўфий томонидан аллоҳни таниш ва уни қалбдан билишдир. аллоҳ сифатларини билишга интилиш борасида аллоҳни бутун борлиқнинг, мавжудотнинг асосчиси, яратувчиси эканлигини билишдир; ҳақиқат – илоҳий ҳақиқатга эришишнинг юқори босқичи бўлиб, унда сўфий худо васлига етади. бу даражага етган сўфий авлиёлик даражасига етган бўлади. манбаларда келтирилишича, сўфийликнинг илк намоёндалари деб пайғамбарнинг абу дардо, абу зарр, хузайфа каби саҳобалари ҳисобланади. бундан ташқари ислом динида биринчи сўфий номини олганлардан абу ҳошим шомий, тасаввуф усулига биринчи марта шарҳ берган киши зуннуни мисрий, минбардан туриб, биринчи марта тасаввуфга чақирган киши шиблий, тасаввуф усулини кенгайтириб, тартибга солган киши жўнайд бағдодий, аёллардан биринчи сўфий бўлган робиъа ал-адавийя эди. тасаввуф таълимоти vii асрнинг иккинчи ярми ва viii асрнинг биринчи ярмида араб халифалигининг худуди арабистон ярим ороли чегарасидан чиқиб, аввало сурия, ироқ, эрон мовароуннаҳр сўнгра осиё ва европанинг кўпгина мамлакатларига етиб борди. ўша даврда халифалик ишғол қилган мамлакатларда ижтимоий …

Ko'proq o'qimoqchimisiz?

Barcha 36 sahifani Telegram orqali bepul yuklab oling.

To'liq faylni yuklab olish

"тасаввуф тариқати ва маънавияти" haqida

мавзу. «диншунослик фанининг предмети, мақсади ва вазифалари» мавзу. «тасаввуф тариқати ва маънавияти» режа: 1. тасаввуф тариқатининг шаклланиши 2. марказий осиёда тасаввуф тариқатининг ривожлантирилиши 3. тасаввуф таълимоти ва ислом маънавиятининг ривожланиши тасаввуф шарқ маънавияти тарихида муҳим ўрин эгаллаб келган тадрижий тараққиётга эга бир таълимот бўлиб, ислом оламида viii асрнинг ўрталарида пайдо бўлган. дастлаб у зоҳидлик ҳаракати кўринишида куртак ёяди. гап шундаки, пайғамбар муҳаммад (с.а.в.) вафотларидан кейин мусулмонлар жамоаси ичида бўлиниш юз беради, айниқса, халифа усмон замонларида бойликка ружуъ қўйиш, қимматбаҳо туҳфалар билан қариндош-уруғлар, яқин дўст-биродарларни сийлаш расм бўлади. умавий халифалиги даврига келиб эса, сарой ҳашамлари, дабдабали безаклар, олтин-ку...

Bu fayl PPT formatida 36 sahifadan iborat (484,5 KB). "тасаввуф тариқати ва маънавияти"ni yuklab olish uchun chap tomondagi Telegram tugmasini bosing.

Teglar: тасаввуф тариқати ва маънавияти PPT 36 sahifa Bepul yuklash Telegram